Bác sĩ Kim Yong-jung, Giám đốc Trung tâm Biến dạng Cột sống của Bệnh viện Seoul Bumin, đã trực tiếp thực hiện hơn 2.400 ca phẫu thuật vẹo cột sống vô căn ở thanh thiếu niên. Ông từng điều trị bệnh nhân biến dạng cột sống tại Hàn Quốc và Mỹ, đồng thời nhấn mạnh rằng khi quyết định phẫu thuật, điều quan trọng nhất là phải hết sức thận trọng.
Tốt nghiệp Trường Y Đại học Quốc gia Seoul, ông làm việc tại các bệnh viện đại học trong nước rồi khoảng tuổi 40 sang Mỹ. Khi đó, ông nghiên cứu tại Đại học Washington ở St. Louis, nơi được xem là “thánh địa” của phẫu thuật biến dạng cột sống; làm giảng viên lâm sàng tại Hospital for Special Surgery (HSS) ở New York; sau đó giữ chức giáo sư khoa Chấn thương Chỉnh hình tại Trường Y Đại học Columbia.
Từ sớm, ông đã được giới chuyên môn đánh giá cao trong phẫu thuật vẹo cột sống vô căn ở thanh thiếu niên. Tính đến nay, riêng số ca phẫu thuật ông thực hiện đã vượt 2.400 ca. Không chỉ vậy, trong 100 bài báo khoa học được trích dẫn nhiều nhất trên thế giới trong lĩnh vực biến dạng cột sống, có 3 bài là của ông.
Trong thực hành lâm sàng, ông cũng được biết đến với kỹ thuật đặt vít cuống sống mà không phụ thuộc vào thiết bị soi chiếu bức xạ trong lúc mổ. Ông dành cả đời để tìm cách điều trị biến dạng cột sống cho trẻ đang lớn mà nếu có thể thì không phải chiếu xạ.
Năm 2020, ông nhận nhiệm vụ Giám đốc điều hành khám chữa bệnh tại Bệnh viện Seoul Bumin. Đến tháng 5-2025, ông mở “Trung tâm Biến dạng Cột sống Kim Yong-jung” mang tên mình, và đang tập trung nhiều hơn vào các vấn đề cột sống cong vẹo suốt vòng đời, từ vẹo cột sống ở thanh thiếu niên đến biến dạng do loãng xương ở người cao tuổi.
Tại “Hội thảo lần thứ 2 về Sarcopenia và Biến dạng Cột sống” do Hội Sarcopenia Hàn Quốc (Chủ tịch Ha Yong-chan) tổ chức ngày 4-7 tại Trung tâm Y học Tương lai của Bệnh viện Seoul Bumin, ông đã phân tích và trình bày dữ liệu hơn 2.400 ca vẹo cột sống vô căn ở thanh thiếu niên mà ông nghiên cứu cả đời. Đây là dịp ông chắt lọc tinh hoa kinh nghiệm để truyền lại cho thế hệ sau. Chúng tôi đã hỏi ông những điều bấy lâu vẫn thắc mắc.
Điều gì khiến ông dành cả đời cho biến dạng cột sống?
Tôi có một câu chuyện gia đình đau lòng. Người anh cả của tôi, mất năm ngoái, khi 3 tuổi đã mắc lao cột sống khiến lưng gù rất nặng. Từ nhỏ anh đã được gọi là thiên tài và tốt nghiệp trung học với thành tích đứng đầu, nhưng thậm chí còn bị từ chối không cho nộp hồ sơ vào ngành Kỹ thuật Điện tử của Đại học Quốc gia Seoul như mong muốn.
Khi trưởng thành, sức khỏe anh suy sụp nhanh chóng và phải sống gắn với bình oxy. Chức năng phổi của anh chỉ còn 10% so với bình thường nên cũng không thể phẫu thuật. Tôi nghĩ giải quyết những vấn đề như vậy là sứ mệnh của mình.
Từ biến dạng bẩm sinh, biến dạng ở thanh thiếu niên đến biến dạng ở người cao tuổi, vì sao một trung tâm lại xử lý tất cả?
Nếu không hiểu toàn bộ phổ bệnh của biến dạng cột sống thì không thể điều trị phù hợp. Vẹo cột sống ở tuổi thiếu niên và biến dạng thoái hóa sau tuổi 60 có nguyên nhân khác nhau, nhưng đều nối tiếp nhau ở chỗ đó là những vấn đề mà cột sống con người trải qua theo dòng thời gian.
Nếu chỉ nhìn một phía, sẽ có điều bị bỏ sót. (Trong hội thảo lần này, ông tham gia cả phiên buổi sáng (phân tích 2.400 ca vẹo cột sống ở thanh thiếu niên) và phiên buổi chiều (phẫu thuật biến dạng), qua đó thể hiện triết lý này ngay trong cấu trúc chương trình.)
Vẹo cột sống ở con tôi, có thể tự kiểm tra tại nhà không?
Cho trẻ cởi áo, chụm hai chân rồi cúi gập người 90 độ; quan sát từ phía sau (nghiệm pháp cúi gập người về trước). Nếu một bên lưng hoặc xương sườn nhô cao hơn, hoặc độ cao vai và đường eo hai bên khác nhau, có thể nghi ngờ vẹo cột sống. Tuy nhiên, để chẩn đoán xác định và đo góc cong thì cần chụp X-quang.
Khi thấy lưng con có vẻ bị cong, phụ huynh nên cân nhắc phẫu thuật ở giai đoạn nào?
Khi thấy lưng trẻ có vẻ cong, phụ huynh nên tìm đến bác sĩ chuyên về biến dạng cột sống như tôi trước để giảm các xét nghiệm bức xạ không cần thiết. Trước hết, bác sĩ sẽ đo mức độ cong vẹo bằng thăm khám đơn giản; nếu bất đối xứng trái–phải từ 7 độ trở lên thì khi đó mới chụp X-quang.
Nếu đã đến giai đoạn cần chụp, nên tìm bệnh viện có thiết bị chụp liều thấp gọi là “EOS”. Thiết bị này có thể chụp hình toàn bộ cột sống với mức bức xạ chỉ bằng 1/10 so với X-quang thông thường, đặc biệt có lợi cho trẻ đang lớn. Vì góc vẹo chỉ ra đúng khi tuân thủ chính xác tư thế quy định như tư thế đứng, vị trí tay…, nên việc chọn cơ sở có kinh nghiệm chụp cũng rất quan trọng.
Với trẻ đang ở giai đoạn tăng trưởng nhanh, nếu cột sống cong từ 20 độ trở lên thì cần điều trị bằng áo nẹp; còn khi gần kết thúc tăng trưởng, nếu dưới 35 độ thì chỉ cần theo dõi. Theo tiêu chuẩn trong các giáo trình biến dạng cột sống hàng đầu thế giới, nếu đã hết tăng trưởng mà góc cong ngực từ 45 độ trở lên, hoặc đường cong ngực–thắt lưng từ 40 độ trở lên thì khuyến nghị phẫu thuật. Tuy nhiên, theo tiêu chuẩn chi trả của Cơ quan Đánh giá và Thẩm định Bảo hiểm Y tế Hàn Quốc (HIRA), phải vượt 50 độ thì mới được áp dụng chi trả phẫu thuật.
Ông luôn nhấn mạnh nguyên tắc “dù phẫu thuật cũng phải giảm tối đa mức độ cố định (hàn xương) ở thanh thiếu niên”. Vì sao phải “cố định ít”?
Cột sống tạo nên khả năng gập của toàn bộ lưng nhờ từng đốt sống chuyển động một chút. Mỗi đốt đảm nhiệm khoảng 15-20 độ vận động; vì vậy, càng tăng số đốt bị cố định bằng phẫu thuật thì tổng biên độ vận động càng giảm.
Ví dụ, nếu chỉ cố định đến đốt thắt lưng số 2 thì còn khoảng 100 độ vận động; nhưng nếu cố định đến số 4 thì chỉ còn 53 độ. Tức là không thể gập lưng được đến một nửa.
Vì vậy, khi dạy bác sĩ nội trú, tôi nói thế này: “Nếu chỉ cố định đến đốt thắt lưng số 1 hoặc vùng ngực thì vẫn có thể đá bóng. Nhưng nếu cố định đến số 4 thì ngay cả nhảy K-pop cũng khó. Hãy giảm tối đa mức độ hàn xương để những đứa trẻ này sống đến 100 tuổi vẫn biết ơn bác sĩ đã mổ cho mình”.
Lưng đã bị gù, có thể tập luyện để duỗi thẳng không?
Biến dạng đã cứng về mặt cấu trúc thì khó có thể đảo ngược chỉ bằng tập luyện. Tuy nhiên, các bài tập tăng cường cơ lưng (cơ dựng sống) giúp làm chậm tiến triển và hỗ trợ duy trì tư thế. Tập sức mạnh cũng là yếu tố then chốt để làm chậm sarcopenia.
Loãng xương và biến dạng cột sống liên quan với nhau như thế nào?
Khi xương yếu, sẽ xảy ra gãy lún (gãy xẹp) do chèn ép; các ổ gãy tích lũy sẽ dẫn đến biến dạng gù lưng (kyphosis). Ngay cả khi phẫu thuật, nếu mật độ xương thấp thì nguy cơ biến chứng cũng tăng.
Ở tuổi già, khi cơ giảm và xương yếu đi, biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất ông muốn nhấn mạnh là gì?
Quan trọng nhất là mật độ xương. Nhưng mật độ xương gần như được quyết định ở mức cả đời cho đến độ tuổi 20. Vì vậy, hoạt động thể chất ở giai đoạn trước đó—tức thời trung học cơ sở và trung học phổ thông—là quan trọng nhất, nhưng giáo dục ở nước chúng tôi lại đang đi theo hướng ngược lại nên tôi lo.
Điều quan trọng thứ hai là tư thế đúng và biến các bài thể dục không dụng cụ thành thói quen hằng ngày; thứ ba là tập sức mạnh. Không phải cứ có tuổi là biến dạng tự đến; chính thói quen sinh hoạt sai làm quá trình lão hóa cột sống trở nên nặng nề hơn.
Phẫu thuật biến dạng cột sống có thể thực hiện đến bao nhiêu tuổi?
Điều then chốt không phải tuổi tác mà là tình trạng toàn thân và tình trạng xương. Ngay cả ở người cao tuổi, nếu kiểm soát loãng xương và áp dụng phương pháp mổ phù hợp thì vẫn có trường hợp chỉnh sửa được. Tại Bumin Hospital, chúng tôi phẫu thuật đến độ tuổi giữa 80; và với gãy cột sống, chúng tôi cân nhắc điều trị phẫu thuật cả ở người ngoài 90. Tuy nhiên, khác biệt cá nhân rất lớn nên cần tư vấn chuyên khoa.
Nếu có một câu hỏi mà bệnh nhân và người nhà nhất định phải hỏi bệnh viện, ê-kíp y tế trước khi mổ biến dạng cột sống, đó là gì?
Vì phương pháp phẫu thuật khác nhau rất nhiều, nhất định phải gặp 2-3 chuyên gia để trao đổi, đặt câu hỏi và so sánh rồi mới lựa chọn. Một khi đã phẫu thuật là như băng qua con sông không thể quay đầu.
Ông có lời khuyên nào cho những người cam chịu lưng gù và nghĩ “chỉ tại tuổi tác” không?
Nếu chịu tìm, luôn có con đường. Khi trao đổi với chuyên gia và bàn bạc với gia đình, con đường nhất định sẽ mở ra.
