Chạy vừa đẩy xe nôi có làm hại đầu gối hơn? Kết quả khảo sát cho thấy điều ngược lại

Dạo quanh Công viên Trung tâm (Central Park) ở New York (Mỹ) hay các công viên tại châu Âu, không khó để bắt gặp từ sáng sớm những người vừa chạy vừa đẩy xe nôi. Ở Hàn Quốc, hình ảnh các bậc cha mẹ trẻ mặc legging và đồ thể thao, vừa chạy vừa đẩy xe nôi cũng đã trở nên quen thuộc.

Tuy nhiên, trọng lượng và kích thước của xe nôi có thể khiến nhiều người lo ngại sẽ cản trở khi chạy, vậy điều này có thực sự ổn không. 

Dù chạy khi đẩy xe nôi có vẻ vất vả hơn và tạo gánh nặng lớn hơn cho cơ thể so với chạy tay không, một nghiên cứu cho thấy rủi ro chấn thương thực tế có thể thấp hơn. Khi người chạy tác lực lên tay cầm xe nôi, một phần trọng lượng cơ thể được phân tán về phía xe nôi, nhờ đó có thể làm giảm lực va đập truyền xuống chân. 

Nhóm nghiên cứu của Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ) gần đây công bố trên tạp chí quốc tế 〈PLOS ONE〉 một nghiên cứu khảo sát thói quen chạy bộ và nguy cơ chấn thương của các bậc phụ huynh chạy khi đẩy xe nôi. Nhóm nghiên cứu khảo sát 196 người vừa chạy vừa đẩy xe nôi và 53 người chạy không xe nôi, trong số các phụ huynh vẫn duy trì chạy bộ sau khi có con. 

Kết quả cho thấy, trong 3 năm đầu sau khi con chào đời, nhóm phụ huynh chạy không xe nôi có tỷ lệ gặp chấn thương do chạy lặp đi lặp lại cao hơn so với nhóm vừa chạy vừa đẩy xe nôi. Có 30% phụ huynh chạy không xe nôi trả lời rằng họ từng bị chấn thương, trong khi tỷ lệ này ở nhóm đẩy xe nôi là 19%. 

Ngay cả khi so sánh có tính đến quãng đường chạy, khác biệt vẫn xuất hiện. Khi tính tỷ lệ chấn thương trên mỗi 1000 dặm (khoảng 1600km) ở những người từng bị chấn thương trong lúc chạy, tỷ lệ chấn thương của nhóm phụ huynh vừa chạy vừa đẩy xe nôi thấp hơn 55% so với nhóm không làm như vậy. 

Nhóm nghiên cứu tập trung vào sự thay đổi về tư thế và chuyển động khi đẩy xe nôi. Khi vừa đẩy xe nôi vừa chạy, sải bước có xu hướng ngắn lại và cơ thể nghiêng về phía trước nhiều hơn. Độ xoay của thân người cũng giảm, và tốc độ chạy chậm hơn. 

Đặc biệt, khi chạy trong lúc ấn tay cầm xe nôi xuống, xe nôi có thể tạo hiệu ứng nâng đỡ một phần trọng lượng cơ thể, nhờ đó tải trọng theo phương thẳng đứng tác động lên cơ thể khi đặt chân xuống có thể giảm. Nhóm nghiên cứu giải thích: “Khi chạy và nắm tay cầm xe nôi, có thể giúp giảm stress tác động lên các khớp chịu lực nâng đỡ trọng lượng cơ thể”, đồng thời cho biết “đây có thể là một trong những lý do khiến chấn thương đầu gối xuất hiện ít hơn ở các phụ huynh vừa chạy vừa đẩy xe nôi”. 

Dù nhóm người dùng và mục đích sử dụng khác nhau, nguyên lý phân tán tải trọng tương tự cũng có thể thấy ở loại khung tập đi có bánh xe mà một số người cao tuổi tại Hàn Quốc dùng khi đi bộ ngoài đường. Khung tập đi cho người cao tuổi chủ yếu được thiết kế để tăng an toàn khi đi lại và hỗ trợ di chuyển. Khi người dùng dồn một phần trọng lượng lên khung tập đi thông qua tay hoặc cánh tay, một phần tải trọng vốn dồn hoàn toàn lên chân sẽ được truyền sang khung tập đi và mặt đất. 

Liên quan đến vấn đề này, nhóm nghiên cứu thuộc Khoa Kỹ thuật Y sinh, Đại học Quốc gia Jeonbuk, và Trung tâm Nghiên cứu Thiết bị Phúc lợi Thân thiện với Người cao tuổi đã công bố năm 2023 trên tạp chí quốc tế 〈Applied Sciences〉 một nghiên cứu khảo sát tác động của cấu trúc khung tập đi đối với dáng đi của người cao tuổi. Nhóm nghiên cứu đo mức độ hoạt hóa cơ bắp chi trên và chi dưới, áp lực lòng bàn chân… khi 11 người cao tuổi sử dụng hai loại khung tập đi có cấu trúc khác nhau để đi không chỉ trên mặt phẳng mà còn qua chướng ngại vật, bề mặt không đều, dốc…

Kết quả cho thấy, tùy theo cấu trúc khung tập đi và môi trường đi lại, nhóm cơ mà người cao tuổi sử dụng và lực truyền xuống lòng bàn chân thay đổi. Đặc biệt, khi có chướng ngại vật hoặc mặt đất không bằng phẳng, hoạt động của cơ chi trên tăng lên; và chiến lược đi lại cũng thay đổi theo khác biệt cấu trúc của khung tập đi. Kết quả này cho thấy khung tập đi không chỉ là điểm tựa để tránh ngã, mà còn là thiết bị giúp người dùng điều chỉnh chuyển động toàn thân thông qua việc trao đổi lực với dụng cụ bằng cánh tay. 

Cũng có nghiên cứu tại Hàn Quốc cho thấy khi dồn trọng lượng lên khung tập đi, tải trọng tác động lên bàn chân thực sự giảm. Trong một nghiên cứu do nhóm kỹ thuật phục hồi chức năng công bố năm 2014 trên tạp chí quốc tế 〈Clinical Interventions in Aging〉, 11 phụ nữ có độ tuổi trung bình 80.1 được yêu cầu đi bộ bằng khung tập đi có tay vịn, sau đó đo tải trọng tác động lên tay và chân. Kết quả cho thấy, càng nâng đỡ trọng lượng cơ thể lên khung tập đi thông qua cánh tay thì tải trọng tác động lên lòng bàn chân càng giảm; đồng thời mức độ phân tán tải trọng lên tay và chân cũng thay đổi tùy theo độ cao của tay vịn.

Tuy vậy, không thể khẳng định rằng cứ dùng xe nôi hoặc khung tập đi cho người cao tuổi là chắc chắn tốt cho lưng hay đầu gối. Nghiên cứu về xe nôi cũng là nghiên cứu quan sát, nên chưa chứng minh được việc dùng xe nôi là nguyên nhân trực tiếp làm giảm chấn thương. 

Với khung tập đi cho người cao tuổi, việc chọn độ cao và cấu trúc phù hợp với vóc dáng và tình trạng thể chất của người dùng là rất quan trọng. Nếu độ cao không phù hợp khiến người dùng cúi lưng quá mức hoặc dồn trọng lượng quá nhiều lên tay và cổ tay, ngược lại có thể tạo thêm gánh nặng cho các bộ phận khác.