Mạng xã hội (SNS) gần đây lan truyền mạnh thực đơn được gọi là “Wegovy tự nhiên (Natural Wegovy)”, theo đó rưới dầu ô liu lên trứng luộc để ăn. Trước trào lưu này, một bác sĩ đang công tác tại bệnh viện đại học lên tiếng thẳng thắn: “Không có Wegovy tự nhiên”.
Giáo sư Jang Hyeong-woo, Khoa Phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực, Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul Bundang, đưa ra nhận định trên khi xuất hiện trên kênh YouTube “Long Take của Ji-yoon & Eun-hwan” gần đây.
Trên TikTok và Instagram, cách ăn trứng luộc kèm dầu ô liu được chia sẻ như một “thực đơn Wegovy tự nhiên”, với lập luận rằng giúp duy trì cảm giác no lâu và hỗ trợ giảm cân. Thậm chí, một số chuỗi nhà hàng đã đưa thực đơn này vào menu chính thức.
Về điều này, giáo sư Jang nói: “Dạo này câu tôi ghét nghe nhất chính là ‘Wegovy tự nhiên’”, đồng thời nhấn mạnh: “Những tuyên bố kiểu chỉ cần ăn cái này là đủ, hay có thể làm mỡ tuột xuống ào ào bằng cách này, đều là nói dối”.
Ông đặc biệt phê phán hiện tượng một loại thực phẩm hay “bí quyết” nào đó bỗng trở thành trào lưu rồi được quảng bá như thể có tác dụng đặc trị giảm cân, khiến nhiều người bị cuốn theo và bỏ tiền cho các phương pháp ăn kiêng này. Ông nói: “Tôi nghĩ mình phải làm sao để mọi người không tốn tiền vô ích”.
Giáo sư Jang chỉ ra: “Ăn trứng kèm dầu ô liu chỉ là cách điển hình của chế độ ít carb, nhiều chất béo (low-carb high-fat)”, và “chẳng qua là loại bỏ carbohydrate rồi đổ dầu vào protein để ăn mà thôi”.
Ông cũng nhấn mạnh cần nhìn nhận tỉnh táo không chỉ với “Wegovy tự nhiên” mà với các chế độ ăn kiêng nói chung. Ông nói: “Theo tôi, chỉ những thực phẩm siêu chế biến rất tệ hoặc đồ ăn chứa quá nhiều đường mới có hại cho sức khỏe; còn việc chỉ đơn giản là ăn hay không ăn thứ gì thì không thể tác động lớn đến xu hướng chung (giảm cân)”.
Ông nói thêm: “Tôi cũng luôn khuyên bệnh nhân của mình rằng, thay vì dùng tiền mua thực phẩm bổ sung sức khỏe, hãy mua thịt chất lượng tốt hoặc thịt bò Hanwoo để ăn thì hơn”.
Thực đơn “Wegovy tự nhiên” chỉ là một biến thể của ít carb, nhiều chất béo
Gần đây, thực đơn được giới thiệu là “Wegovy tự nhiên” — rưới dầu ô liu lên trứng để ăn — có thể xem là một biến thể của chế độ ít carb, nhiều chất béo. Các influencer nước ngoài gọi đây là “bữa ăn GLP-1” và chia sẻ như nội dung thực đơn bữa sáng.
Điểm cốt lõi của thực đơn này là nạp bữa đầu tiên trong ngày theo hướng giàu protein và giàu chất béo. Protein và chất béo tiêu hóa chậm hơn so với bữa ăn thiên về carbohydrate nên giúp no lâu, đồng thời có thể hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn ổn định suốt cả ngày bằng cách ngăn “đỉnh tăng đường huyết” sau ăn.
Tuy nhiên, việc đặt thực đơn này ngang hàng với “Wegovy” — một thuốc điều trị béo phì được xem như “thần dược” — là không phù hợp. Dù có cơ sở dinh dưỡng học cho thấy kết hợp trứng và dầu ô liu giúp tăng cảm giác no, nhưng không thể tạo ra hiệu quả giảm cân kịch tính ở mức tương đương thuốc. Cụm từ “Wegovy tự nhiên” cũng không phải thuật ngữ y khoa, mà gần với một cách diễn đạt mang tính quảng bá do cộng đồng mạng tạo ra.
Đặc biệt, dầu ô liu là thực phẩm có năng lượng cao. 1 muỗng canh (khoảng 15ml) dầu ô liu extra virgin ở mức khoảng 120kcal; nếu dùng quá nhiều, tổng năng lượng nạp vào có thể tăng lên.
Để đạt hiệu quả ít carb, nhiều chất béo (ketogenic) đúng nghĩa, cần giảm carbohydrate xuống 5~10% tổng calo và lấp đầy 70~80% bằng chất béo tốt, nhằm tạo trạng thái chuyển hóa (ketosis). Nếu chỉ ăn ít carb, nhiều chất béo vào bữa sáng rồi từ bữa trưa chuyển sang ăn bình thường, sẽ khó kỳ vọng hiệu quả giảm nhanh đặc trưng của chế độ này.
Vì vậy, với những người muốn giảm cân nhưng vẫn ăn chế độ bình thường, thay vì cố rưới dầu ô liu vào bữa sáng, chỉ ăn thực đơn giàu protein như trứng và sữa chua Hy Lạp có thể hiệu quả hơn cho việc giảm cân.
Hiệu quả thực sự của “thực đơn GLP-1” đang thịnh hành là gì?
Vậy hiệu quả thực tế của “thực đơn GLP-1” đến mức nào? GLP-1 là hormone được ruột tiết ra khi ăn, kích thích trung tâm no ở não để gửi tín hiệu “dừng ăn”, đồng thời hỗ trợ tuyến tụy tiết insulin. Việc các thuốc điều trị béo phì gây “cơn sốt” toàn cầu như Wegovy hay Mounjaro tạo ra hiệu quả giảm cân vượt trội cũng là nhờ tối đa hóa tác động của hormone này.
Tất nhiên, việc ăn thực phẩm giàu protein hoặc chất béo, chất xơ có thể thúc đẩy cơ thể tiết GLP-1 — điều này là đúng. Nhưng nồng độ GLP-1 tiết ra tự nhiên chỉ ở mức khoảng 15~20pmol/L trước bữa ăn và tối đa 30~60pmol/L sau bữa ăn; hơn nữa, thời gian bán hủy rất ngắn, đến mức chỉ trong 1~2 phút đã mất đi hơn một nửa. Trong khi đó, nồng độ thuốc khi tiêm thuốc điều trị béo phì cao hơn mức này từ vài chục đến vài trăm lần và được duy trì trong máu trong thời gian dài. Điều đó có nghĩa, ngay từ đầu, lượng hormone tự nhiên tiết ra nhờ ăn uống không thể mô phỏng cơ chế giảm cân của thuốc.
Rốt cuộc, giá trị thực sự của tổ hợp trứng và dầu ô liu không nằm ở chỗ là “chất thay thế Wegovy”, mà ở việc “cải thiện chất lượng bữa sáng”. Thay vì lót dạ buổi sáng bằng bánh mì thiên về carbohydrate tinh chế hoặc đồ uống ngọt, việc nạp cân bằng protein và chất xơ để ngăn ăn quá mức vào bữa trưa và bữa tối nên được hiểu như một thói quen sống lành mạnh.
