Một nghiên cứu cho thấy khối lượng cơ của bệnh nhân ung thư phổi có thể làm thay đổi kết quả điều trị bằng thuốc miễn dịch chống ung thư. Ở bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển bị mất cơ, nguy cơ ung thư tiến triển hoặc xấu đi cao hơn 2,63 lần so với nhóm không bị. Ung thư phổi không tế bào nhỏ là loại phổ biến nhất, chiếm khoảng 85% ung thư phổi; “giai đoạn tiến triển” nghĩa là giai đoạn 3-4, khó phẫu thuật.
Ngày 26, nhóm của các giáo sư Choi Ju-hwan và Lee Seung-ryong (Khoa Nội hô hấp·dị ứng, Bệnh viện Guro thuộc Đại học Korea) cùng nhóm của Tiến sĩ Park Ji-eun và Giáo sư Shin Young-gi (Trường Dược, Đại học Quốc gia Seoul) cho biết bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển bị mất cơ đáp ứng kém rõ rệt với thuốc miễn dịch chống ung thư. Kết quả nghiên cứu được đăng trên số tháng 3-2026 của tạp chí quốc tế “Scientific Reports”.
Mất cơ làm nguy cơ ung thư tiến triển tăng 2,63 lần
Nhóm nghiên cứu phân tích 74 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển được dùng thuốc miễn dịch chống ung thư như điều trị tuyến 1. Khối lượng cơ xương ở tay và chân được đo bằng phương pháp đo hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA) để chẩn đoán mất cơ. Phương pháp này giúp phân biệt xương·mỡ·cơ và đánh giá đồng thời khối lượng cơ toàn thân, chính xác hơn các nghiên cứu trước vốn chỉ dựa vào mặt cắt cơ từ một lát CT vùng thắt lưng. Theo tiêu chuẩn Hàn Quốc, nam giới dưới 6,43㎏ trên mỗi mét (m) bình phương chiều cao, nữ giới dưới 5,34㎏ được xem là mất cơ.
Kết quả cho thấy xu hướng rất rõ. Trong 74 người, có 58 người (78,4%) bị mất cơ. Thời gian trung vị từ khi bắt đầu điều trị đến khi ung thư xấu đi là 74 ngày, chưa bằng một nửa so với nhóm không mất cơ (172 ngày). Nguy cơ ung thư tiến triển hoặc xấu đi cao hơn 2,63 lần. Ngay cả khi tính đến các yếu tố khác như tuổi, giới, phương thức điều trị…, mất cơ vẫn là yếu tố độc lập làm tiên lượng xấu đi.
Cơ chế khiến tế bào miễn dịch suy yếu
Điều đáng chú ý không kém các con số là cơ chế tác động. Khi cơ bắp suy giảm, các tín hiệu viêm trong cơ thể (cytokine như interleukin-6) tăng lên. Tình trạng viêm này làm tiêu hao các tế bào miễn dịch (tế bào T CD8+) vốn có nhiệm vụ tấn công tế bào ung thư. Trên bề mặt các tế bào miễn dịch suy yếu sẽ tăng một loại protein tên TIGIT; trong trạng thái này, thuốc miễn dịch chống ung thư khó phát huy tác dụng đúng mức.
Ngay trong nghiên cứu này, khối lượng cơ càng ít thì càng quan sát thấy nhiều tế bào miễn dịch suy giảm chức năng. Ở bệnh nhân vừa mất cơ vừa có biểu hiện TIGIT cao, nguy cơ ung thư tiến triển tăng vọt lên 3,5 lần. Đây là nhóm có tiên lượng xấu nhất trong nghiên cứu.
Vì sao cần kiểm tra tình trạng cơ trước điều trị
Thuốc miễn dịch chống ung thư là phương pháp điều trị tuyến 1 tiêu biểu cho ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển. Tuy nhiên, dù dùng cùng một loại thuốc, phản ứng của từng bệnh nhân lại khác nhau.
Đến nay, chỉ dấu dự báo được công nhận mới chỉ có việc có hay không biểu hiện protein PD-L1, nhưng nhiều ý kiến cho rằng như vậy là chưa đủ.
Nghiên cứu này gợi mở hướng đánh giá đồng thời mất cơ cùng các chỉ dấu miễn dịch trong máu như biểu hiện TIGIT·cytokine… để ước lượng tiên lượng trước điều trị chính xác hơn. Tuy vậy, do số người tham gia chỉ 74, cần thêm nghiên cứu để có thể khái quát hóa kết quả.
Giáo sư Choi Ju-hwan nói: “Chúng tôi xác nhận mất cơ có thể là chỉ dấu quan trọng giúp dự đoán tiên lượng điều trị bằng thuốc miễn dịch chống ung thư ở bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển”, đồng thời nhấn mạnh: “Nếu đánh giá đồng thời mất cơ và các biomarker trong máu, điều đó sẽ giúp xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa theo từng bệnh nhân”.
Cơ bắp không chỉ là vấn đề thể lực. Nó ảnh hưởng đến môi trường vận hành của toàn bộ hệ miễn dịch.
Nếu bạn là bệnh nhân sắp điều trị ung thư phổi hoặc đang điều trị, nên trao đổi với bác sĩ phụ trách để kiểm tra trước xem có mất cơ hay không, đồng thời bàn bạc việc kết hợp bổ sung protein và tập luyện tăng sức mạnh cơ bắp.
