“Mẹ ơi, lại đau đầu à? Đi bệnh viện tiêm thử đi.”
“Người già mà tiêm mũi đắt như vậy có được không con.”
Nhiều bệnh nhân đau nửa đầu lớn tuổi cũng trăn trở với những câu hỏi như vậy. Họ lo ngại vì đang dùng nhiều thuốc, như thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, nên không rõ thêm thuốc mới có an toàn không và hiệu quả đến đâu. Với băn khoăn này, một nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc lần đầu đưa ra câu trả lời dựa trên dữ liệu điều trị thực tế.
Tiêm 1 năm, 7/10 người giảm đau đầu rõ rệt
Nhóm nghiên cứu phối hợp của 9 bệnh viện đại học tại Hàn Quốc theo dõi và phân tích 107 bệnh nhân đau nửa đầu từ đủ 65 tuổi trở lên, được điều trị bằng kháng thể đơn dòng chống peptide liên quan gen calcitonin (CGRP) trong giai đoạn từ tháng 1-2022 đến tháng 4-2025. Các bệnh nhân sử dụng hai thuốc: galcanezumab (tên thương mại Emgality) và fremanezumab (tên thương mại Ajovy). Kết quả được đăng trên số ra ngày 05-06 của tạp chí quốc tế về đau đầu và đau “Tạp chí Đau đầu và Đau (The Journal of Headache and Pain)”.
Phân tích nhóm bệnh nhân duy trì điều trị đều đặn cho thấy tỷ lệ giảm từ một nửa trở lên số ngày bị đau đầu mỗi tháng tăng dần theo thời gian: 48,2% ở mốc 3 tháng, 67,9% ở mốc 6 tháng và 70,4% ở mốc 12 tháng. Nói cách khác, trong số những bệnh nhân tiêm đủ 1 năm, cứ 10 người thì có 7 người giảm đau đầu rõ rệt. Khi phân tích toàn bộ nhóm, bao gồm cả những người ngừng điều trị giữa chừng, hiệu quả vẫn được ghi nhận ổn định với 38,8% ở mốc 3 tháng và 40,9% ở mốc 6 tháng.
Dùng chung với thuốc huyết áp và thuốc tiểu đường có ổn không?
Bên cạnh hiệu quả, độ an toàn cũng là yếu tố then chốt vì người bệnh lo tương tác thuốc. Nếu đã dùng thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, lại thêm tiêm điều trị đau nửa đầu, liệu cơ thể có bị quá tải hay không.
Trong nghiên cứu này, có 1 trường hợp tử vong trong thời gian theo dõi, nhưng được xác nhận không liên quan đến thuốc nghiên cứu. Không ghi nhận phản ứng bất lợi nghiêm trọng nào khác. Các triệu chứng chỉ ở mức nhẹ như táo bón hoặc ngứa tại vị trí tiêm.
Giáo sư Cho Soo-hyun, Khoa Thần kinh, Bệnh viện Đại học Eulji Uijeongbu, cho biết: “Bệnh nhân đau nửa đầu cao tuổi thường kèm các bệnh mạn tính như tăng huyết áp hoặc tiểu đường, và cũng hay phải dùng nhiều thuốc cùng lúc, nên việc lựa chọn điều trị dự phòng gặp không ít khó khăn”. Ông nhấn mạnh: “Nghiên cứu này có ý nghĩa ở chỗ đã xác nhận bằng dữ liệu điều trị thực tế rằng kháng thể đơn dòng CGRP có thể là một lựa chọn điều trị dự phòng vừa hiệu quả vừa an toàn ngay cả ở bệnh nhân đau nửa đầu cao tuổi”.
Vì sao đến bây giờ mới có câu trả lời?
Vì sao trước đây lại thiếu dữ liệu như vậy? Phần lớn các thử nghiệm lâm sàng then chốt của kháng thể đơn dòng CGRP chủ yếu tiến hành trên nhóm dưới 65 tuổi. Do bệnh nhân cao tuổi thường có bệnh kèm phức tạp và dùng nhiều thuốc, họ ngay từ đầu đã bị hạn chế tham gia thử nghiệm lâm sàng. Điều này tạo ra khoảng trống dữ liệu.
Ở nước ngoài, đã có những nỗ lực nhằm lấp khoảng trống này.
Một nghiên cứu tại 18 phòng khám đau đầu ở Tây Ban Nha, đăng năm 2023 trên tạp chí quốc tế về đau đầu và đau “Tạp chí Đau đầu và Đau (The Journal of Headache and Pain)”, phân tích 162 người từ 65 tuổi trở lên cho thấy đến mốc 6 tháng, số ngày bị đau nửa đầu mỗi tháng giảm trung bình hơn 10 ngày và các phản ứng bất lợi chủ yếu ở mức nhẹ. Nhóm nghiên cứu của Cleveland Clinic (Mỹ) cũng báo cáo trên tạp chí lâm sàng thần kinh “Neurology Clinical Practice” số năm 2025 rằng khi so sánh bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên với nhóm dưới 65 tuổi, không có khác biệt về hiệu quả và tác dụng phụ.
Các nghiên cứu này đều thực hiện trên bệnh nhân phương Tây và thời gian theo dõi thường không quá 6 tháng. Dữ liệu sử dụng thực tế theo dõi trên 1 năm tại 9 bệnh viện, tập trung vào bệnh nhân cao tuổi người Hàn Quốc, là lần đầu tiên được công bố trong nghiên cứu này.
Ai đáp ứng tốt hơn, ai đáp ứng kém hơn?
Nhóm nghiên cứu cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến đáp ứng điều trị.
Bệnh nhân nữ cho thấy đáp ứng điều trị tốt hơn. Ngược lại, những bệnh nhân từng thất bại một lần với điều trị độc tố botulinum có xu hướng đáp ứng kém hơn với kháng thể CGRP.
Điều này cho thấy, càng tích lũy nhiều lần thất bại điều trị thì các lựa chọn tiếp theo càng bị thu hẹp. Đây cũng là một cơ sở để bắt đầu điều trị dự phòng đau nửa đầu càng sớm càng tốt.
Giáo sư Cho bổ sung: “Vì ở một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân duy trì điều trị, số ngày bị đau đầu đã giảm từ một nửa trở lên, chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là cơ sở quan trọng để cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân đau nửa đầu cao tuổi và xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa trong thời gian tới”.
Tuy vậy, do đặc thù của nghiên cứu quan sát, khó có thể khẳng định quan hệ nhân quả. Quy mô mẫu 107 bệnh nhân cũng chưa lớn, nên cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn hơn.
