Nếu bạn chỉ chú ý đến kết quả xét nghiệm vi khuẩn Helicobacter trong khám sức khỏe rồi yên tâm, kết quả nghiên cứu lần này đáng để xem lại.
Nhóm nghiên cứu gồm GS Yang Sun-young (Khoa Tiêu hóa, Trung tâm Gangnam thuộc Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul), GS Jung So-yi (Khoa Xét nghiệm Chẩn đoán, Trung tâm Gangnam) và GS Song Eun-young (Khoa Xét nghiệm Chẩn đoán, Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul) phân tích 12.353 người được nội soi dạ dày trong chương trình khám sức khỏe tại Trung tâm Gangnam giai đoạn 2015-2023.
Ngày 10/09, Trung tâm Gangnam thuộc Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul cho biết hội chứng chuyển hóa có liên quan đáng kể với viêm dạ dày teo mức độ trung bình, vốn được xem là giai đoạn tiền ung thư dạ dày. Kết quả nghiên cứu được đăng trên tạp chí học thuật quốc tế về bệnh tiêu hóa và gan “Digestive Diseases and Sciences”.
Viêm dạ dày teo là tình trạng niêm mạc dạ dày mỏng đi và teo lại do viêm mạn tính, là tổn thương tiền ung thư điển hình có thể dẫn tới ung thư dạ dày. Trước nay, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori được coi là yếu tố nguy cơ lớn nhất của viêm dạ dày teo và ung thư dạ dày.
Trước đó, tại Hàn Quốc từng có báo cáo cho thấy nếu có hội chứng chuyển hóa thì nguy cơ ung thư dạ dày tăng 26%. Tuy nhiên, nghiên cứu này có hạn chế là chưa tính đến đầy đủ tác động của vi khuẩn Helicobacter, yếu tố nguy cơ then chốt của ung thư dạ dày.
Trong nghiên cứu lần này, nhóm nghiên cứu kiểm tra xem mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và viêm dạ dày teo có còn duy trì hay không, ngay cả sau khi đã hiệu chỉnh thống kê các yếu tố liên quan đến Helicobacter và thói quen sinh hoạt.
Sau khi kiểm soát biến số vi khuẩn Helicobacter, liệu mối liên hệ có còn tồn tại?
Nhóm nghiên cứu dùng phương pháp ghép cặp theo điểm xu hướng (propensity score matching), hiệu chỉnh thống kê theo tuổi, giới, hút thuốc, uống rượu và tình trạng kháng thể Helicobacter, để so sánh nhóm có và không có hội chứng chuyển hóa. Kết quả cho thấy, trong số những người chưa từng điều trị tiệt trừ Helicobacter, nhóm có hội chứng chuyển hóa có mối liên quan đáng kể với viêm dạ dày teo mức độ trung bình.
Tỷ số chênh (odds ratio) là 1,15 (khoảng tin cậy 95%: 1,01-1,32). Tỷ số chênh là chỉ số thể hiện mức độ liên quan giữa hai yếu tố; nếu lớn hơn 1 thì có nghĩa là tồn tại mối liên quan tương ứng.
Chỉ số đường huyết là ngoại lệ: Các chỉ số chuyển hóa còn lại đều liên quan
Trong các yếu tố cấu thành hội chứng chuyển hóa, béo bụng, triglyceride cao, HDL cholesterol thấp và huyết áp cao đều cho thấy mối liên quan đáng kể với viêm dạ dày teo mức độ trung bình. Ngược lại, tăng đường huyết lúc đói không ghi nhận mối liên quan rõ rệt.
Khi phân tích riêng nhóm đối tượng không có tiền sử điều trị tiệt trừ Helicobacter và cũng âm tính trong xét nghiệm kháng thể, mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và viêm dạ dày teo mức độ trung bình vẫn được duy trì.
Điều này có nghĩa là ngay cả khi loại bỏ ảnh hưởng của Helicobacter - biến số lớn nhất chi phối viêm dạ dày teo - vẫn còn tồn tại một mối liên quan riêng giữa hội chứng chuyển hóa và các thay đổi teo của niêm mạc dạ dày.
GS Yang Sun-young nói: “Nghiên cứu này có ý nghĩa ở chỗ, khi sử dụng dữ liệu nội soi dạ dày từ khám sức khỏe quy mô lớn và sau khi đã tính đến các yếu tố liên quan Helicobacter pylori — yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của viêm dạ dày teo — chúng tôi vẫn xác nhận khả năng hội chứng chuyển hóa và một số bất thường chuyển hóa có liên quan với thay đổi teo mức độ trung bình”.
GS Yang bổ sung: “Tuy nhiên, vì đây là nghiên cứu quan sát xem xét mối liên quan giữa bệnh và yếu tố nguy cơ tại một thời điểm, nên không thể khẳng định hội chứng chuyển hóa trực tiếp gây ra viêm dạ dày teo” và “cần các nghiên cứu theo dõi dài hạn trong tương lai để xác định việc cải thiện hội chứng chuyển hóa ảnh hưởng thế nào đến tiến triển teo niêm mạc dạ dày và phòng ngừa ung thư dạ dày”.
Nhóm nghiên cứu kỳ vọng rằng nếu các nghiên cứu liên quan tiếp tục được triển khai, kết quả sẽ trở thành cơ sở để cùng lúc cân nhắc các yếu tố sức khỏe chuyển hóa như béo phì, huyết áp, lipid… trong đánh giá nguy cơ ung thư dạ dày, thay vì chỉ tập trung vào Helicobacter.
