Vụ việc một bệnh nhân nữ 89 tuổi bị hoại tử chân tại một bệnh viện dưỡng lão ở Incheon, sau đó được xử trí cắt bỏ ngay trong phòng bệnh, gần đây làm dấy lên yêu cầu rà soát những “lỗ hổng” trong hệ thống chuyển tuyến y tế đối với nhóm bệnh nhân rất cao tuổi, bệnh nặng.
Việc có vi phạm Luật Y tế hay không cần được làm rõ qua điều tra. Tuy nhiên, một số bác sĩ đang hành nghề cho rằng không nên chỉ coi đây là vấn đề của riêng một bệnh viện dưỡng lão, mà cần nhìn như một bài toán mang tính cấu trúc: “Ai sẽ chịu trách nhiệm với những bệnh nhân cao tuổi bệnh nặng không còn nơi để đi?”.
Cảnh sát cho biết bà A, người đang điều trị tại một bệnh viện lớn trong khu vực, được đánh giá là “không còn khả năng điều trị thêm” và được cho xuất viện. Sau đó, gia đình dò hỏi nhiều nơi để tìm cơ sở có thể nhập viện và cuối cùng bà nhập viện tại Bệnh viện dưỡng lão Y ở Incheon vào ngày 01 vừa qua. Cảnh sát cho biết bệnh viện khai rằng theo yêu cầu của người giám hộ, một tuần sau, tức ngày 08, bệnh viện đã xử trí phần chân bị hoại tử ngay trong phòng bệnh.
Cảnh sát dẫn lời phía bệnh viện: “Phần vùng gối của bệnh nhân đã ở trạng thái tách rời, chỉ còn một phần mô phía sau được cắt tỉa bằng kéo”. Phía bệnh viện cũng giải thích rằng khi đó dây thần kinh của bệnh nhân đã bị tổn thương đến mức không cần gây mê.
Với phần giải thích này, một số ý kiến cho rằng về mặt y khoa có thể lý giải ở mức độ nhất định. Khi nguồn cung máu bị chặn trong thời gian dài khiến hoại tử tiến triển, có thể hình thành ranh giới giữa mô chết và mô bình thường; trong trường hợp nặng, cũng có báo cáo ghi nhận mô hoại tử tự tách rời. Vì vậy, nếu đúng như lời khai của bệnh viện, có thể hiểu rằng lần xử trí này không phải là cắt vào mô bình thường mà là quá trình loại bỏ hoặc làm gọn phần mô đã hoại tử.
Liên quan vụ việc, ông Yang Seong-gwan, trưởng khoa Y học gia đình tại Bệnh viện Uijeongbu Baek, ngày 22 viết trên mạng xã hội (SNS): “Có vẻ như bệnh viện và bác sĩ đã không bỏ mặc bệnh nhân, mà cố gắng hết sức trong phạm vi họ có thể làm”. Ông Yang nói thêm: “Trong tình trạng không có điều trị đặc biệt, rất khó để nằm lâu ở bệnh viện đại học”, đồng thời nhấn mạnh: “Nhưng cũng không thể đưa một bệnh nhân suy tim có chân bị thối rữa về nhà hoặc đến viện dưỡng lão không có bác sĩ. Lựa chọn còn lại chỉ là bệnh viện dưỡng lão”.
Ông cho biết: “Nếu vì vụ việc này mà Bệnh viện dưỡng lão Y bị xử phạt đình chỉ hoạt động, trên thực tế tương đương đóng cửa, thì từ nay về sau sẽ không có bất kỳ bệnh viện dưỡng lão hay bác sĩ nào sẵn sàng nhận những bệnh nhân có chân đang hoại tử”. Ông cũng lo ngại: “Ngay cả khi cho nhập viện, họ có khả năng sẽ chọn hướng hạn chế can thiệp tối đa, thay vì chấp nhận rủi ro để xử trí tích cực”.
Bác sĩ Shin Je-uk cũng ngày 20, thông qua kênh YouTube “DaksinTV”, nhận định: “Điều quan trọng hơn việc xử trí diễn ra trong phòng bệnh là không có bệnh viện nào nhận bệnh nhân”, đồng thời nói: “Nếu chỉ trừng phạt bệnh viện dưỡng lão, về sau hiện tượng né tránh những bệnh nhân như vậy có thể sẽ trầm trọng hơn”.
Bệnh nhân cao tuổi bệnh nặng có thể đi đâu để điều trị?
Sau khi hoàn tất điều trị giai đoạn cấp, không có nhiều cơ sở y tế có thể tiếp nhận ổn định các bệnh nhân rất cao tuổi, bệnh nặng vẫn cần can thiệp y tế liên tục.
Viện dưỡng lão, một trong những phương án thay thế mà gia đình bệnh nhân cao tuổi thường cân nhắc, là cơ sở chăm sóc dài hạn theo Luật Bảo hiểm chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi, thuộc nhóm cơ sở phúc lợi chứ không phải cơ sở y tế. Nơi đây cung cấp chăm sóc và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày cho người cao tuổi đã được xếp hạng chăm sóc dài hạn, và không có bác sĩ thường trực. Vì vậy, các can thiệp y khoa chuyên môn như phẫu thuật, kiểm soát nhiễm khuẩn, xử trí vết thương chuyên sâu… là không thể thực hiện.
Ngược lại, bệnh viện dưỡng lão là cơ sở y tế có bác sĩ thường trực, chủ yếu phụ trách quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc y tế - phục hồi chức năng cho bệnh nhân nằm viện dài ngày. Theo Luật Y tế, bệnh viện dưỡng lão không bắt buộc phải lắp đặt phòng mổ; trong các tiêu chuẩn chỉ định cơ sở y tế phục hồi chức năng giai đoạn hồi phục, việc có phòng mổ cũng không được quy định là điều kiện bắt buộc. Vì vậy, phần lớn bệnh viện dưỡng lão và cơ sở y tế phục hồi chức năng giai đoạn hồi phục vận hành theo hướng tập trung vào phục hồi chức năng và quản lý y tế dài hạn hơn là phẫu thuật cấp cứu.
Nói cách khác, ngay cả khi bệnh nhân mà viện dưỡng lão khó có thể gánh về mặt y khoa được chuyển sang bệnh viện dưỡng lão, thì bản thân bệnh viện dưỡng lão cũng có giới hạn về hạ tầng để thực hiện phẫu thuật tích cực hoặc xử trí cấp cứu. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng bệnh viện đại học không có cấu trúc cho phép điều trị nội trú dài hạn đối với nhóm bệnh nhân này.
Hiện nay, các bệnh viện tuyến trên đang tái cơ cấu chức năng theo hướng tập trung vào các bệnh lý giai đoạn cấp có độ khó cao như ung thư, chấn thương nặng, bệnh tim mạch - mạch máu não. Chính phủ đang điều chỉnh vai trò để các bệnh viện tuyến trên tập trung vào điều trị bệnh nhân nặng và cấp cứu, đồng thời tăng cường hệ thống chuyển tuyến y tế nhằm liên kết bệnh nhân đã hoàn tất điều trị giai đoạn cấp sang bệnh viện đa khoa địa phương hoặc bệnh viện dưỡng lão…
Ông Shin chỉ ra: “Nếu bệnh viện đại học cho tất cả bệnh nhân cao tuổi bệnh nặng như bà A nằm viện dài hạn, giường bệnh giai đoạn cấp trên thực tế sẽ biến thành giường chăm sóc dài hạn, khiến năng lực điều trị bệnh nhân cấp cứu - bệnh nặng suy giảm”, đồng thời nhấn mạnh: “Ngược lại, nếu đến cả bệnh viện dưỡng lão cũng né tránh những bệnh nhân như vậy, cuối cùng bệnh nhân sẽ không còn nơi nào để đi”.
