Đang định xỏ tất nhưng chân khó nhấc lên. Lúc lên xuống ô tô, vùng bẹn đau nhói như điện giật. Đi bộ lâu thì đau mông và mặt trước đùi, rồi không rõ từ khi nào dáng đi cũng thay đổi.
Trong tình huống này, nhiều người thường nghĩ ngay đến “vấn đề ở lưng”. Không ít bệnh nhân tự cho rằng mình bị thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống sống rồi mới tìm đến bệnh viện.
Nhưng nguyên nhân thực sự có thể nằm ở nơi khác. Điểm khởi phát của cơn đau không phải lưng mà là “khớp háng”.
Khớp háng là khớp nằm sâu, nối xương chậu với xương đùi. Khớp này tham gia hầu như mọi vận động thường ngày như đi lại, ngồi, đứng, lên xuống cầu thang.
Vấn đề là khi khớp háng trục trặc, cơn đau không chỉ khu trú ở mông. Đau có thể lan ra vùng bẹn, mặt trước đùi, thậm chí quanh gối như một tín hiệu cảnh báo.
Giám đốc Jeong Yong-wook của Bệnh viện Busan Keun (chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình) nói “đau khớp háng rất dễ bị nhầm với thoát vị đĩa đệm hoặc thoái hóa khớp gối”. Vì vậy, nếu điều trị mà không cải thiện, người bệnh cần được chẩn đoán lại một cách chính xác. Theo ông, bác sĩ phải đánh giá toàn diện từ vị trí đau, thay đổi dáng đi, biên độ vận động khớp đến kết quả chẩn đoán hình ảnh.
Thực tế, bệnh nhân nam A, 68 tuổi, một năm trước được chẩn đoán “hẹp ống sống” và đã làm thủ thuật hai lần. Ông cũng từng nằm viện tại bệnh viện y học cổ truyền trong hai tháng. Dù vậy, đau và khó khăn khi đi lại vẫn tiếp diễn.
Giám đốc Jeong Yong-wook xem kỹ phần dưới của phim MRI cột sống thắt lưng mà ông A chụp ở bệnh viện khác mang đến thì phát hiện vùng khớp háng đã có hoại tử tiến triển. Ông Jeong cho biết: “Đây là trường hợp vì chỉ tập trung vào hẹp ống sống nên việc xác định nguyên nhân từ khớp háng bị chậm trễ”.
Đau nhói vùng bẹn? Tín hiệu SOS từ khớp háng
Đặc biệt, cơn đau trở nên dữ dội hơn khi dang chân sang ngang hoặc xoay chân vào trong hay ra ngoài. Cụ thể, nếu ▲từ một ngày nào đó không còn ngồi xếp bằng được tốt ▲khi xỏ tất hoặc cắt móng chân thấy vùng chậu căng tức ▲khi lên xuống xe vùng bẹn đau nhói, cần nghi ngờ mạnh bệnh lý khớp háng.
Đặc biệt, đau tăng dữ dội khi dạng chân sang ngang hoặc xoay chân vào trong – ra ngoài. Cụ thể, nếu ▲từ một ngày nào đó không còn ngồi xếp bằng được tốt ▲khi xỏ tất hoặc cắt móng chân thấy vùng chậu căng tức ▲khi lên xuống xe vùng bẹn đau nhói, cần nghi ngờ mạnh bệnh lý khớp háng.
Ngược lại, thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống sống thường gây đau lưng kèm theo “đau lan theo đường thần kinh” – cảm giác đau nhói chạy từ mông xuống mặt sau đùi, bắp chân đến lòng bàn chân. Vì vậy, thay vì vội tự chẩn đoán, điều quan trọng là ngay từ sớm cần tìm đội ngũ y tế giàu kinh nghiệm, có thể phối hợp thăm khám đa chiều giữa đánh giá cột sống và biên độ vận động khớp, chụp X-quang và MRI.
Tại cơ sở có chuyên môn về bệnh lý khớp háng, ngay từ giai đoạn đầu thăm khám, bác sĩ sẽ tổng hợp phạm vi đau, kiểm tra biên độ vận động khớp và các xét nghiệm hình ảnh như X-quang, MRI để đưa ra nhận định. Nếu khe sụn khớp háng hẹp lại hoặc hình dạng bề mặt khớp trông khác thường, bác sĩ cũng sẽ kiểm tra kèm theo khả năng viêm/thoái hóa khớp.
Ông Jeong cho biết: “Có nhiều cách để phân biệt bệnh lý khớp háng với đau lưng”, đồng thời giải thích: “Ví dụ, khi ngồi xếp bằng hoặc đặt cổ chân bên này lên đùi bên kia rồi ấn đầu gối của chân đau xuống dưới, nếu đau vùng bẹn tăng mạnh và đầu gối cũng không hạ xuống được tốt, có thể nghĩ đến vấn đề ở khớp háng”.
Tất nhiên, việc kết hợp thăm khám của bác sĩ chuyên khoa và kết quả chẩn đoán hình ảnh là điều bắt buộc.
Đau vùng bẹn ở nam 30–50 tuổi có thể do hoại tử chỏm xương đùi
Nói đến đau khớp háng, nhiều người thường nghĩ ngay đến “thoái hóa khớp háng” do sụn bị mòn. Đặc điểm là đau khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nhìn vào các ca phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo trong nước, “thủ phạm” thực sự lại nằm ở chỗ khác: “hoại tử vô mạch chỏm xương đùi (hoại tử chỏm)”.
Đây là bệnh lý khiến chỏm xương đùi không được cấp máu, xương bị hoại tử và xẹp lún. Bệnh không hiếm gặp ngay cả ở nhóm tương đối trẻ 30–50 tuổi. Trong khoảng 14.000 bệnh nhân mỗi năm, mỗi năm phát hiện mới quanh mức 1.800 người. Số bệnh nhân nam nhiều gấp 3 lần nữ.
Ông Jeong chỉ ra: “Cả thoái hóa khớp háng lẫn hoại tử chỏm đều khó để người bệnh tự nhận biết ở giai đoạn sớm”, và “khi đã cảm nhận đau thì nhiều trường hợp tổn thương khớp đã tiến triển khá nhiều”.
Ngã là hết? "Gãy xương đùi" đe dọa người cao tuổi
Ở tuổi già, “gãy cổ xương đùi” hoặc “gãy liên mấu chuyển” do té ngã có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Xương không yếu dần rồi mới gãy theo kiểu từ từ; ở người cao tuổi bị loãng xương, chỉ cần trượt chân hoặc ngã là có thể xảy ra trong chớp mắt.
Hơn 63% bệnh nhân gãy khớp háng là người từ 75 tuổi trở lên. Đây là một “tình huống cấp cứu” cần điều trị ngay.
Nếu trì hoãn điều trị, người bệnh có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, loét tì đè, sảng, giảm khối cơ… Đây là lý do gãy khớp háng được xem là một biến cố lớn đe dọa sức khỏe tuổi già. Một nghiên cứu theo dõi dài hạn thực hiện tại Hàn Quốc cho thấy, khi người cao tuổi bị gãy khớp háng, tỷ lệ tử vong tích lũy trong 1 năm lên tới 17%.
Cơn đau quay lại sau phẫu thuật: Cần xem xét kinh nghiệm xử lý "trường hợp phức tạp, tái phẫu thuật"
Nhóm điều trị khó nhất là bệnh nhân đau tái phát sau phẫu thuật khớp háng. Nguyên nhân có thể là vị trí gắn khớp nhân tạo bị lỏng (lỏng khớp), mòn, trật khớp, nhiễm trùng, hoặc gãy xương mới quanh vùng đó… đan xen phức tạp. Đôi khi gân hoặc cơ cũng là nguyên nhân, khiến cần phải mổ lại.
Vì vậy, khi chọn bệnh viện, không thể chỉ nhìn vào việc “có phẫu thuật hay không”. Cần có năng lực phân biệt nguyên nhân chính xác, hệ thống chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, hệ thống liên kết phục hồi chức năng trước và sau mổ, và hệ thống phối hợp nội khoa để chăm sóc tình trạng toàn thân của bệnh nhân cao tuổi.
Với các bệnh lý có độ khó cao như hoại tử chỏm, gãy xương đùi, hay đau tái phát sau mổ, chẩn đoán ban đầu quyết định thành bại điều trị. Đây là lý do ngay từ đầu cần tìm đội ngũ y tế giàu kinh nghiệm về mổ lại khớp háng, phẫu thuật khớp phức tạp và phẫu thuật khớp biến dạng.
FAQ Câu hỏi người bệnh hay hỏi
Q1. Tôi đau vùng bẹn nhưng chụp X-quang lại bình thường. Vậy có sao không?
A1. Không thể yên tâm. Ở giai đoạn sớm của hoại tử vô mạch chỏm xương đùi, X-quang không thể hiện rõ. Nếu đau kéo dài, cần làm xét nghiệm chuyên sâu như MRI.
Q2. Người lớn tuổi bị ngã, sau đó đau khớp háng và hoàn toàn không đi được.
A2. Khả năng gãy khớp háng rất cao. Ngay cả một cú ngồi phịch xuống cũng có thể làm gãy vùng cổ xương đùi ở người cao tuổi, vì vậy cần đến ngay khoa cấp cứu hoặc chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
Q3. Thoát vị đĩa đệm và bệnh lý khớp háng có thể xảy ra đồng thời không?
A3. Hoàn toàn có thể. Do vùng đau có thể chồng lấp, cần kiểm tra đa chiều triệu chứng thần kinh cột sống, vận động khớp háng và kiểu dáng đi để phân biệt hai bệnh và điều trị đồng thời.
Q4. Tôi đã thay khớp háng nhân tạo nhưng xuất hiện cơn đau mới.
A4. Nguyên nhân rất đa dạng như khớp nhân tạo bị lỏng, mòn, trật khớp, gãy xương quanh khớp, nhiễm trùng… Nếu vùng mổ sưng, nóng hoặc khó đặt chân chịu lực, cần đến ngay bệnh viện đã phẫu thuật.
Q5. Phẫu thuật robot cần thiết cho nhóm bệnh nhân khớp háng nào?
A5. Tùy tình trạng từng bệnh nhân. Tiên lượng tốt khi áp dụng chọn lọc cho các trường hợp biến dạng khớp nặng cần điều chỉnh góc chính xác, hoặc bệnh nhân cần cân chỉnh tinh vi chênh lệch chiều dài hai chân.
Thông tin tư vấn=Giám đốc Jeong Yong-wook, Bệnh viện Busan Keun (Chấn thương chỉnh hình). Ông tốt nghiệp Trường Y và cao học Đại học Quốc gia Kyungpook. Ông chủ yếu thực hiện nội soi khớp và phẫu thuật thay khớp nhân tạo. Ngoài ra, ông cũng chuyên sâu về phân biệt nguyên nhân đau khớp háng và đau sau mổ, mổ lại cũng như phẫu thuật khớp phức tạp. Từ năm 2021, ông tích lũy kinh nghiệm lâm sàng khi thực hiện phẫu thuật thay khớp bằng robot.
