Tháng 1 là thời điểm thực phẩm theo mùa trở nên phong phú hơn. Khi bước vào giai đoạn giữa mùa đông, lúc nhiệt độ nước biển xuống thấp nhất, các loại hải sản trở nên săn chắc và đậm vị hơn; còn rau củ và rong biển cũng tăng mật độ dinh dưỡng, góp mặt trên mâm cơm gia đình. Từ cá doromuk, sò cockle, cá tuyết, cá minh thái mùa đông cho đến rau bina, rong hijiki, rong biển tươi, khoai môn… Những nguyên liệu theo mùa lớn lên trong giá rét tự nhiên giúp bồi bổ cơ thể. Càng lạnh, việc “ăn gì” càng ảnh hưởng đến thể trạng.
Cá doromuk: trứng và thịt căng đầy, chắc mẩy
Cá doromuk vào tháng 1, ngay trước mùa sinh sản, là lúc trứng và thịt đạt độ đầy đặn nhất. So với đầu đông, thịt cá giai đoạn này mềm hơn, trứng căng đầy nên tạo vị ngọt sâu và hương thơm đậm cho các món nước. Giàu protein và canxi, cá giúp hỗ trợ sức khỏe cơ bắp và xương—những phần dễ bị “co cứng” trong đợt rét đậm. Cá hợp với các món nấu kỹ như canh cá doromuk hoặc kho; khi ninh lâu, vị béo bùi sẽ tự nhiên tiết ra vào nước dùng. Khi chế biến, nên nấu lửa vừa–nhỏ và làm chín từ từ để tránh làm vỡ trứng. Nếu độ tươi giảm có thể xuất hiện mùi tanh, vì vậy cần chế biến sớm sau khi mua.
Cá tuyết: thịt săn chắc, vị cũng đậm hơn
Cá tuyết vào tháng 1–2, trước mùa sinh sản, thịt trở nên săn chắc và vị đậm hơn. Ít chất béo nhưng giàu protein, đây là loại cá dễ ăn ngay cả trong thời tiết rét đậm. Các món nước trong như canh cá tuyết hoặc canh thanh giúp làm ấm bụng và hỗ trợ khôi phục cảm giác ngon miệng bị giảm do lạnh. Cá giàu vitamin nhóm B và axit amin, phù hợp trong giai đoạn mùa đông tiêu hao thể lực nhiều. Tuy nhiên, nếu đun quá lâu thịt cá dễ bị nát, vì vậy cần điều chỉnh thời gian nấu. Nếu không tươi có thể có mùi tanh, nên kiểm tra kỹ tình trạng sơ chế và độ tươi.
Cá minh thái: “ngôi sao” mùa đông trong nhóm cá bồi bổ truyền thống
Cá minh thái từ lâu được xem là loại cá tiêu biểu của giữa mùa đông. Dù ở dạng cá tươi, cá phơi một nắng hay cá khô vàng, cá vẫn được tiêu thụ đặc biệt nhiều vào mùa đông. Giàu axit amin, cá giúp hỗ trợ phục hồi cơ thể mệt mỏi vì lạnh và có đặc tính làm dịu dạ dày. Canh cá minh thái tươi hoặc súp cá minh thái là những món bồi bổ tiêu biểu mùa đông, giúp cơ thể đang co cứng vì rét được thả lỏng. Nhờ vị thanh, cá cũng phù hợp vào những ngày ngại đồ ăn quá kích thích. Tuy nhiên, các sản phẩm ướp muối hoặc sấy khô có thể có hàm lượng natri cao, cần điều chỉnh lượng ăn.
Sò cockle: nước càng lạnh, vị umami càng đậm
Sò cockle vào tháng 1–2, khi nhiệt độ nước thấp nhất, thịt trở nên săn chắc và vị umami đặc trưng đạt mức tối đa. Đây cũng là lý do nhiều người đánh giá giai đoạn này ngon đậm hơn tháng 12. Giàu sắt và taurine, sò giúp giảm cảm giác mệt mỏi thường gặp vào mùa đông và hỗ trợ duy trì tuần hoàn máu. Luộc rồi trộn gỏi hoặc trộn cơm sẽ giữ được độ dai giòn; ngay cả không cần gia vị mạnh vẫn đủ thơm ngon. Trước khi nấu, nếu không ngâm nhả cát kỹ có thể bị sạn, cần lưu ý. Vì bản thân có độ mặn nhất định, nên tránh nêm quá đậm.
Khoai môn: nguyên liệu bồi bổ “ẩn mình” được tìm đến vào mùa đông
Khoai môn được thu hoạch từ cuối thu đến mùa đông, nhưng nhu cầu tiêu thụ thực tế lại tập trung vào mùa đông. Giàu tinh bột và khoáng chất, khoai giúp bù năng lượng bị tiêu hao trong các đợt rét đậm. Cho vào các món canh như canh khoai môn sẽ mang lại cảm giác no và ấm cùng lúc. Kết cấu sánh trơn đặc trưng cũng là điểm nổi bật, như “bao” nhẹ dạ dày. Tuy nhiên, khoai môn sống có thành phần gây kích ứng nên bắt buộc phải nấu chín; khi sơ chế nên đeo găng tay. Đây là nguyên liệu phù hợp để làm mới mâm cơm mùa đông.
Rau bina: hỗ trợ tuần hoàn máu dễ bị chậm lại vì lạnh
Rau bina vào giữa mùa đông, đặc biệt tháng 1, lá dày hơn và mật độ dinh dưỡng tăng cao. Giàu sắt và folate, rau giúp hỗ trợ tuần hoàn máu—vốn dễ trở nên kém linh hoạt khi trời lạnh. Đặc biệt, người hay lạnh tay chân hoặc dễ mệt vào mùa đông có thể bổ sung vào thực đơn. Rau có thể chần rồi trộn hoặc cho vào canh; mức thất thoát dinh dưỡng tương đối ít và có thể ăn với thời gian nấu ngắn. Rau cũng giúp cân bằng khẩu phần trong mùa dễ ăn nhiều món béo. Nếu đun quá lâu, độ giòn ngon sẽ giảm, vì vậy nên rút ngắn thời gian nấu.
Rong biển tươi: rau biển mềm non thưởng thức vào tháng 1
Rong biển tươi là loại rong chỉ có thể cảm nhận trọn vị ngon đúng nghĩa từ mùa đông đến đầu xuân. Đặc biệt, rong biển tươi tháng 1 có thớ mềm và mùi thơm đậm, phù hợp nấu canh rong biển hoặc trộn giấm. Giàu i-ốt và nhiều khoáng chất, rong giúp hỗ trợ duy trì chuyển hóa trong mùa đông. Ăn kèm các món hải sản nhiều dầu mỡ còn giúp làm “sạch” vị trong miệng, tạo cảm giác dễ chịu. Chần nhanh rồi dùng sẽ có lợi để giữ kết cấu và hương thơm. Nếu nấu quá lâu có thể bị dai, vì vậy cần điều chỉnh thời gian chế biến.
Rong hijiki: rong biển mùa đông tốt cho bổ sung khoáng chất
Rong hijiki là loại rong được thu hoạch vào mùa đông, và đến tháng 1 hương vị cùng dinh dưỡng ổn định nhất. Giàu canxi, sắt và chất xơ, rong giúp bổ sung khoáng chất—những chất dễ thiếu vào mùa đông. Dùng làm món rau trộn hoặc gỏi sẽ giữ được độ giòn khi nhai; ăn kèm hải sản cũng làm hương vị thêm sâu. Mùi đặc trưng có thể kén người ăn, vì vậy nên nêm nếm vừa phải, tránh quá nặng gia vị. Sau khi chần, rửa kỹ rồi sử dụng sẽ giúp kết cấu mềm hơn.
