Hanmi Pharmaceutical sẽ chuyển giao công nghệ ứng viên thuốc chống béo phì thế hệ mới đang phát triển, hướng tới mục tiêu giảm mỡ cơ thể nhưng vẫn bảo toàn cơ bắp, cho Genentech (Mỹ), với quy mô tối đa 3.200 tỷ won.
Ngày 24/08, Hanmi Pharmaceutical công bố đã ký hợp đồng chuyển giao công nghệ độc quyền đối với chất tương tự UCN2 (urocortin 2) tác dụng kéo dài “HM17321” với Genentech, công ty con của Tập đoàn Roche.
HM17321 là ứng viên được phát triển không chỉ cho béo phì mà còn hướng tới điều trị các bệnh chuyển hóa như đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. Hiện thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 đang được tiến hành tại Mỹ.
Quy mô hợp đồng là tổng cộng 2,305 tỷ USD, theo công bố tương đương khoảng 3.189,2 tỷ won. Trong đó, phí trả trước là 190 triệu USD (khoảng 262,9 tỷ won). Các khoản milestone nhận theo từng giai đoạn khi thành công trong phát triển lâm sàng, phê duyệt và thương mại hóa tối đa 2,115 tỷ USD (khoảng 2.926,3 tỷ won). Khi sản phẩm được tung ra thị trường, công ty còn nhận riêng phí bản quyền (royalty) thường xuyên theo doanh thu thuần hằng năm.
Tiền đặt cọc 262,9 tỷ won: Không phải nhận toàn bộ 3,2 nghìn tỷ won cùng lúc
Theo thỏa thuận, Genentech nắm quyền độc quyền nghiên cứu - phát triển, sản xuất và bán HM17321 trên toàn thế giới, ngoại trừ Hàn Quốc. Hàn Quốc không nằm trong phạm vi hợp đồng.
Hanmi Pharmaceutical cho biết, trong tổng giá trị tối đa 3.189,2 tỷ won, ngoài khoản trả trước 262,9 tỷ won, phần còn lại khoảng 2.926,3 tỷ won chỉ được nhận khi lần lượt đáp ứng các điều kiện đã định như tiến triển thử nghiệm lâm sàng, phê duyệt và thương mại hóa. Khoản trả trước và các milestone đã nhận khi đạt điều kiện không có nghĩa vụ hoàn trả.
Hợp đồng sẽ có hiệu lực sau khi hoàn tất các thủ tục hành chính theo Luật Cải thiện Chống độc quyền của Mỹ (HSR Act) và các quy định liên quan. Khoản trả trước cũng sẽ được nhận sau khi hoàn tất thủ tục này và hợp đồng phát sinh hiệu lực.
Nếu thử nghiệm lâm sàng hoặc phê duyệt - thương mại hóa không diễn ra theo kế hoạch, hợp đồng có thể bị chấm dứt. Công ty nêu trong công bố rằng, trong trường hợp đó Hanmi Pharmaceutical không có nghĩa vụ trả khoản phạt vi phạm riêng.
Theo công bố, quy mô hợp đồng tối đa vượt hơn gấp đôi doanh thu hợp nhất năm ngoái của Hanmi Pharmaceutical là 1.547,5 tỷ won. Riêng khoản trả trước tương đương khoảng 17% doanh thu năm ngoái.
Thương vụ lần này là một trong những hợp đồng lớn hàng đầu tính theo từng ứng viên đơn lẻ kể từ sau khi Hanmi Pharmaceutical liên tiếp chốt các thương vụ chuyển giao công nghệ quy mô lớn vào năm 2015. Trước đó, năm 2016 Hanmi Pharmaceutical từng chuyển giao công nghệ ứng viên thuốc chống ung thư belvarafenib cho Genentech với quy mô tối đa 910 triệu USD. Với hợp đồng lần này, hai công ty nối lại hợp tác trong một dự án phát triển thuốc mới quy mô lớn sau khoảng 10 năm.
Cơ chế tác động khác với Wegovy, Mounjaro: Nhắm vào CRF2, không phải incretin
HM17321 khác Wegovy và Mounjaro ngay từ cơ chế tác dụng.
Wegovy sử dụng tín hiệu GLP-1, còn Mounjaro sử dụng tín hiệu các hormone đường ruột GIP và GLP-1 để điều chỉnh cảm giác thèm ăn và đường huyết. Hai hormone này được tiết ra sau khi ăn và thuộc nhóm “incretin”, tác động đến tiết insulin và cảm giác no…
HM17321 không sử dụng con đường incretin này.
Thuốc được tạo ra bằng cách mô phỏng chất UCN2 tác động lên thụ thể CRF2 trong cơ thể, đồng thời được thiết kế để kéo dài thời gian tác dụng. Đích tác động là thụ thể CRF2 (corticotropin-releasing factor 2).
Hanmi Pharmaceutical đặt mục tiêu tạo ra liệu pháp kích thích chọn lọc thụ thể này để giảm mỡ cơ thể, đồng thời bảo toàn hoặc tăng khối lượng không mỡ và chức năng cơ. Trong quá trình tìm kiếm ứng viên, công ty cũng ứng dụng AI và công nghệ mô hình hóa cấu trúc. Đây là thuốc chống béo phì không chỉ nhắm tới việc hạ con số trên cân nặng, mà còn nhắm tới việc khi giảm cân thì thành phần nào của cơ thể bị giảm.
Cách tiếp cận này có cơ sở thực tiễn. Khi giảm cân mạnh bằng thuốc điều trị béo phì, không phải chỉ mỡ giảm. Khối lượng không mỡ, bao gồm cả cơ bắp, cũng có thể giảm một phần.
Tuy nhiên, không nên xem “giảm khối lượng không mỡ” đồng nghĩa ngay với “mất cơ”. Bởi khối lượng không mỡ bao gồm không chỉ cơ mà còn nước cơ thể, xương, các cơ quan và nhiều mô khác ngoài mỡ.
Roche cũng nhấn mạnh điểm khác biệt này trong thỏa thuận lần này. Ông Boris Zaitra, người phụ trách phát triển kinh doanh doanh nghiệp của Roche, cho biết định hướng phát triển là nhắm tới giảm khối lượng mỡ đồng thời cải thiện khối lượng cơ và chức năng cơ thông qua HM17321.
Trên động vật, mỡ giảm và khối lượng nạc tăng: Hiệu quả trên người vẫn đang được kiểm chứng
Dù vậy, khác biệt này hiện chủ yếu mới được ghi nhận ở giai đoạn thí nghiệm trên động vật.
Trong nghiên cứu tiền lâm sàng do Hanmi Pharmaceutical công bố, cân nặng và khối lượng mỡ cơ thể của động vật béo phì được dùng HM17321 giảm, trong khi khối lượng không mỡ tăng. Không chỉ dùng đơn trị, hiệu quả khi dùng cùng các thuốc điều trị béo phì khác cũng đang được nghiên cứu. Công ty cũng đang xem xét khả năng mở rộng phạm vi phát triển sang các bệnh chuyển hóa khác như bệnh tim mạch.
Tuy nhiên, việc liệu trên người mỡ có giảm đồng thời khối lượng cơ hay chức năng cơ có cải thiện hay không thì vẫn chưa được xác nhận.
HM17321 hiện đang ở thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 tại Mỹ. Theo trang đăng ký thử nghiệm lâm sàng của Mỹ ClinicalTrials.gov, khoảng 90 người trưởng thành khỏe mạnh và người trưởng thành béo phì tham gia.
Trước hết, khoảng 40 người trưởng thành khỏe mạnh được dùng một lần với liều tăng dần theo từng mức. Sau đó, khoảng 50 người trưởng thành béo phì được dùng 1 lần/tuần trong 12 tuần.
Mục tiêu chính của thử nghiệm giai đoạn 1 là đánh giá độ an toàn, khả năng dung nạp, thời gian thuốc lưu lại trong cơ thể và cách thuốc biến đổi. Thay đổi cân nặng cũng được theo dõi, nhưng chỉ riêng thử nghiệm này không thể khẳng định hiệu quả điều trị béo phì hay hiệu quả tăng cơ. Thử nghiệm bắt đầu vào tháng 11-2025 và theo thông tin đăng ký hiện tại, mục tiêu hoàn tất là tháng 3-2027.
Hanmi hoàn tất giai đoạn 1, Genentech tiếp nhận từ giai đoạn 2: Tái hợp sau 10 năm
Hai bên phân chia vai trò rõ ràng. Hanmi Pharmaceutical sẽ hoàn tất thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 đang tiến hành. Sau đó, từ giai đoạn 2, Genentech dự kiến tiếp nhận và tiếp tục phát triển.
Điểm đáng chú ý là một ứng viên ở giai đoạn 1 - trước khi xác nhận rõ hiệu quả điều trị trên người - lại được ký hợp đồng với quy mô tối đa 2,305 tỷ USD.
Genentech và công ty mẹ Roche cũng đang mở rộng đầu tư vào lĩnh vực béo phì - bệnh chuyển hóa. Roche đang phát triển các thuốc điều trị béo phì thuộc nhóm GLP-1 - GIP và các ứng viên thuộc nhóm amylin…, vì vậy HM17321 có thể trở thành “lá bài” bổ sung cơ chế tác dụng khác với nhóm incretin hiện có.
Do HM17321 là ứng viên thuộc nhóm peptide, cũng có ý kiến cho rằng về sau có thể phát triển theo hướng phối hợp với các thuốc điều trị béo phì khác, hoặc phát triển thành dạng phối hợp liều cố định trong một sản phẩm. Hanmi Pharmaceutical cho biết đã nghiên cứu nhiều chiến lược phối hợp ở giai đoạn tiền lâm sàng.
Đây không phải lần đầu Hanmi Pharmaceutical và Genentech có thương vụ chuyển giao công nghệ quy mô lớn. Năm 2016, Hanmi Pharmaceutical từng chuyển giao cho Genentech quyền phát triển - thương mại hóa toàn cầu (trừ Hàn Quốc) đối với ứng viên thuốc chống ung thư nhắm đích RAF HM95573 (belvarafenib).
Khi đó, quy mô hợp đồng tối đa là 910 triệu USD. Thỏa thuận lần này, được chốt lại sau 10 năm, chuyển lĩnh vực mục tiêu từ thuốc chống ung thư sang béo phì - bệnh chuyển hóa, đồng thời giá trị tối đa cũng tăng hơn gấp đôi.
Giá trị cuối cùng của hợp đồng lần này sẽ phụ thuộc vào kết quả lâm sàng trong thời gian tới. Trọng tâm là liệu việc giảm mỡ cơ thể và cải thiện thành phần cơ thể quan sát ở tiền lâm sàng có tái hiện ở người hay không, và liệu có lợi ích bổ sung khi dùng cùng các thuốc điều trị béo phì hiện có hay không.
Ở giai đoạn hiện tại, điều có thể khẳng định là việc đã ký hợp đồng tối đa 3.189,2 tỷ won và khi hợp đồng phát sinh hiệu lực, Hanmi Pharmaceutical sẽ nhận khoản trả trước 262,9 tỷ won không có nghĩa vụ hoàn trả. Phần lớn còn lại chỉ trở thành hiện thực khi HM17321 lần lượt vượt qua các “cửa ải” thử nghiệm lâm sàng và phê duyệt.
