Lão hóa là điều không thể tránh. Nhưng con người có thể làm chậm quá trình này. Thay vì chỉ chăm chú vào nếp nhăn trên gương mặt, cần quan tâm cả những thay đổi đang diễn ra bên trong cơ thể. Dù bôi kem chống nắng hay can thiệp thẩm mỹ để giữ làn da, nếu không chăm sóc “bên trong” thì vẫn có thể đối mặt với lão hóa theo hướng quyết định. Mạch máu bị tổn thương, nguy cơ mắc nhiều bệnh như ung thư cũng tăng lên. Nếu phải nằm liệt giường lâu ngày vì bệnh tật, làn da mặt căng mịn thì có ích gì?
Tôi có đang già đi một cách khỏe mạnh không?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa “lão hóa khỏe mạnh” là “việc cá nhân vẫn duy trì được năng lực chức năng ngay cả khi có tuổi”. Ở đây, năng lực chức năng không chỉ là trạng thái không có bệnh. Điều quan trọng là giảm thiểu tối đa sự suy giảm chức năng thể chất và tinh thần phát sinh trong quá trình lão hóa. Nếu bất thường ở mạch máu, khớp khiến sinh hoạt hằng ngày trở nên bất tiện thì sao? Dù da mặt đẹp, nhưng bên trong cơ thể mắc bệnh, tuổi thọ khỏe mạnh (sống thọ khỏe) vẫn có thể biến mất. Vì vậy, chế độ ăn uống và vận động là những yếu tố quan trọng nhất.
Thích đồ uống-bánh kẹo nhiều đường có thể khiến lão hóa nhanh hơn
Dù đã tiết chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, nhưng nếu thường xuyên dùng đồ uống-bánh kẹo nhiều đường thì lão hóa vẫn có thể diễn ra nhanh hơn. Thực phẩm nhiều đường làm tăng đường huyết nhanh chóng, kéo theo nguy cơ đái tháo đường và tăng lipid máu (rối loạn lipid máu). Đây có thể là điểm khởi phát của bệnh tim mạch, đột quỵ (nhồi máu não-xuất huyết não). Các món ngọt như đường, mật ong, nhân đậu đỏ ngọt, sô-cô-la đa phần giàu năng lượng nhưng ít dưỡng chất khác. Ăn thường xuyên những thực phẩm này có thể khiến bạn ăn ít đi các món giàu dinh dưỡng, làm mất cân bằng dinh dưỡng. Tốt nhất nên hạn chế tối đa đồ ngọt.
Khi cơ bắp suy giảm mạnh… vì sao lão hóa bị thúc đẩy?
Tuổi càng cao, khối lượng cơ bắp càng giảm theo quy luật tự nhiên. Nếu thiếu protein và thiếu vận động nghiêm trọng, nguy cơ sarcopenia (giảm cơ) cũng tăng cao. Tình trạng này làm giảm mức độ linh hoạt trong sinh hoạt hằng ngày. Khi vận động ít đi, quá trình lão hóa cũng diễn ra nhanh hơn. Nguy cơ té ngã vì thế tăng lên. Để duy trì và tổng hợp cơ bắp, nên ăn đủ protein chất lượng (thịt nạc, cá, các loại đậu, đậu phụ, sản phẩm sữa…) trong mỗi bữa. Cần nạp 1.0~1.2 g protein cho mỗi 1 kg cân nặng mỗi ngày. Đặc biệt, kết hợp cân đối protein nguồn thực vật và động vật sẽ hiệu quả hơn.
Không vận động… chức năng não và chức năng nhận thức cũng suy giảm nhanh hơn
WHO coi thiếu vận động là một yếu tố nguy cơ chính của các bệnh liên quan đến lão hóa. Hoạt động thể chất đều đặn đóng vai trò quan trọng để duy trì năng lực chức năng khi về già. Tập luyện cũng là yêu cầu bắt buộc để kiểm soát tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (tăng lipid máu). Đây đồng thời là phương pháp quan trọng nhất giúp tăng sức sống trong sinh hoạt hằng ngày và giảm sa sút trí tuệ cũng như suy giảm chức năng nhận thức. Ngoài ra, hoạt động thể chất còn giúp giảm cảm giác cô đơn, giảm trầm buồn và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Những thực phẩm giúp ức chế quá trình oxy hóa (lão hóa) của cơ thể?
Nên thường xuyên ăn rau và trái cây giàu dưỡng chất chống oxy hóa để ức chế quá trình oxy hóa (lão hóa) của cơ thể. Chọn ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, lúa mạch, yến mạch để bổ sung đủ chất xơ và vitamin nhóm B. Cần bảo vệ sức khỏe tim mạch bằng cách dùng các thực phẩm giàu chất béo lành mạnh (axit béo không bão hòa) như các loại hạt, dầu tía tô, dầu ô-liu, cá béo (cá thu, cá hồi…). Khi có tuổi, cảm giác khát giảm đi. Lượng nước trong cơ thể giảm khiến dễ bị mất nước. Cần uống nước đều đặn.
