Khi nấu ăn, mùi trong nhà và việc thông gió luôn là nỗi băn khoăn của nhiều người.
Nướng hoặc chiên thực phẩm có thể khiến chất lượng không khí trong nhà xấu đi chỉ trong chốc lát. Nguyên nhân đến từ protein và dầu mỡ có trong thịt và cá.
Các thành phần này khi gặp nhiệt sẽ bay hơi; đến lúc nguội, chúng ngưng tụ và trở thành các hạt bụi siêu mịn. Lượng bụi phát sinh theo cách này tồn tại dưới dạng những giọt dầu cực nhỏ nên lơ lửng trong không khí lâu hơn.
Bụi siêu mịn trong nhà không chỉ ảnh hưởng đường hô hấp mà còn gây hại cho não
Bụi siêu mịn là loại bụi rất nhỏ có đường kính từ 2,5μm (micromet) trở xuống. Do nhỏ hơn nhiều so với độ dày sợi tóc, chúng khó bị lọc ở mũi hoặc phế quản và có thể đi sâu vào phổi.
Vì vậy, niêm mạc đường thở bị kích thích, làm tăng nguy cơ hen suyễn hoặc bệnh phổi. Phơi nhiễm bụi siêu mịn trong thời gian dài cũng làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Do đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng xếp bụi siêu mịn vào nhóm chất gây ung thư loại 1.
Các nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận bụi siêu mịn phát sinh từ việc nấu nướng trong nhà có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe não bộ.
Viện Nghiên cứu Y tế Quốc gia thuộc Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) đã khảo sát tác động của bụi siêu mịn trên chuột thí nghiệm. Kết quả cho thấy một phần não của những con chuột phơi nhiễm bụi siêu mịn xuất hiện thay đổi. Cụ thể, “hồi hải mã” — vùng đảm nhiệm chức năng ghi nhớ — bị tổn thương.
Những con chuột này được ghi nhận suy giảm khả năng ghi nhớ không gian và khả năng nhận biết thay đổi của môi trường so với mức bình thường.
Tế bào thần kinh cũng bị ảnh hưởng. Nguyên nhân là lượng protein giúp kết nối giữa các tế bào thần kinh và đóng vai trò tạo lập ký ức đã giảm. Tế bào thần kinh lưu trữ ký ức bằng cách trao đổi tín hiệu điện và hóa học; khi protein hỗ trợ quá trình này suy giảm, trí nhớ cuối cùng sẽ suy giảm theo.
Tuy vậy, trưởng nhóm nghiên cứu Kim Young-yeol, Trưởng khoa Nghiên cứu Bệnh hô hấp và dị ứng thuộc Viện Nghiên cứu Y tế Quốc gia, cho biết: “Vì đây là nghiên cứu trên mô hình động vật, cần có thêm nghiên cứu để kiểm chứng mức độ ảnh hưởng đối với cơ thể người”.
Sau khi nấu nướng trong nhà, nhất định phải thông gió và bật quạt hút
KDCA cho biết, từ nghiên cứu lần này, cơ quan tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý chất lượng không khí trong nhà. Theo đó, các biện pháp giảm bụi siêu mịn trong nhà có thể trở thành chiến lược phòng ngừa giúp hạ nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa não như sa sút trí tuệ.
Khi nấu theo cách nướng hoặc chiên, cần nhất định vận hành thiết bị thông gió nhà bếp (máy hút mùi). Nếu không có máy hút mùi, chỉ số bụi siêu mịn có thể tăng tối đa 10 lần. Sau khi nấu xong, để an toàn, nên duy trì máy hút mùi hoạt động ít nhất 30 phút trở lên.
Dĩ nhiên, lý tưởng nhất là vừa bật máy hút mùi vừa mở cửa sổ để thông gió tự nhiên. Khi khó mở toang cửa sổ, mở hé dù chỉ một chút vẫn tốt hơn.
Thay đổi thói quen nấu nướng cũng rất quan trọng. Khi nướng thực phẩm ở nhiệt độ cao, nên che bằng giấy bạc hoặc đậy nắp chảo khi chế biến. Khi làm món chiên, nếu nấu sao cho nguyên liệu ngập hoàn toàn trong dầu, có thể phần nào giảm việc các giọt dầu phát tán vào không khí.
