Nhóm nghiên cứu Hàn Quốc đã tìm ra một manh mối mới có thể giúp nâng cao hiệu quả điều trị bệnh bạch cầu tủy mạn tính. Đây là phát hiện có thể gợi mở một phương pháp điều trị mới để bù đắp cho việc thuốc điều trị nhắm trúng đích đang được sử dụng cho một số bệnh nhân không phát huy tốt hoặc xuất hiện tình trạng kháng thuốc. Theo đó, kỳ vọng về việc phát triển các chiến lược điều trị bạch cầu mới trong tương lai đang ngày càng cao.
Nhóm nghiên cứu của Giáo sư Kim Dong-wook, Trung tâm Ung thư máu thuộc Bệnh viện Đại học Eulji Uijeongbu, thông báo rằng thông qua nghiên cứu hợp tác với nhóm của Giáo sư Kim Hong-tae (UNIST) và nhóm của Giáo sư Lim Jeong-hoon (KAIST), họ đã lần đầu tiên làm rõ “trong quá trình điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích, ribosome tạo ra protein trong tế bào va chạm với nhau, và chính sự va chạm này sẽ kích hoạt protein ZAK, từ đó dẫn dắt tế bào bạch cầu tử vong”. Thông tin được công bố vào ngày 23.
Protein ZAK là một protein tham gia điều tiết tín hiệu liên quan đến ung thư hoặc phản ứng với stress. Protein ZAK được kích hoạt do ribosome va chạm được cho thấy có thể kích thích con đường đáp ứng stress của tế bào (con đường truyền tín hiệu p38), qua đó thúc đẩy sự tử vong của tế bào bạch cầu.
Hiện nay, điều trị bệnh bạch cầu tủy mạn tính tập trung vào liệu pháp cốt lõi là thuốc điều trị nhắm trúng đích nhóm ức chế kinase tyrosine (TKI), có tác dụng ức chế gen gây bệnh “BCR::ABL1”. Tuy nhiên, với một số bệnh nhân, điều này có thể dẫn đến việc đáp ứng điều trị giảm hoặc xuất hiện tình trạng kháng thuốc.
Theo nhóm nghiên cứu, protein ZAK thông thường sẽ thúc đẩy sự tăng sinh của tế bào bạch cầu, nhưng trong quá trình điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích lại hoạt động theo hướng khiến tế bào chết. Nhóm nghiên cứu giải thích rằng ZAK đóng vai trò như một loại cảm biến phân tử (molecular sensor) có thể nhận biết tình trạng điều trị và từ đó thay đổi phản ứng.
Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cho thấy ở các tế bào bị thiếu hụt protein ZAK, hiệu quả điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích giảm đáng kể. Những kết quả này cũng xuất hiện tương tự ở tế bào có nguồn gốc từ bệnh nhân.
Nghiên cứu lần này được đăng trên số mới nhất của ấn phẩm trực tuyến 《Leukemia》 tạp chí quốc tế thuộc lĩnh vực huyết học.
Giáo sư Kim Dong-wook cho biết: “Mức độ biểu hiện của protein ZAK có liên quan chặt chẽ đến giai đoạn tiến triển của bệnh bạch cầu tủy mạn tính, vì vậy có khả năng được sử dụng như một chỉ số dự đoán bệnh hoặc theo dõi đáp ứng điều trị”. Ông cũng nói: “Trong tương lai, dựa trên biểu hiện protein ZAK và độ nhạy của sự va chạm ribosome, chúng ta có thể thiết kế chiến lược điều trị cá nhân hóa cho từng bệnh nhân, và kỳ vọng điều đó sẽ khả thi”.
