Các nhà khoa học Hàn Quốc vừa làm rõ thêm cơ chế điều hòa nước tinh vi của thận, giúp duy trì lượng nước trong cơ thể ở mức phù hợp để ngăn mất nước.
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Jeong Hyeon-jun (Viện Nghiên cứu Y sinh, Bệnh viện Đại học Quốc gia Kyungpook) và Giáo sư Kwon Tae-hwan (Trường Y, Đại học Quốc gia Kyungpook) dẫn dắt cho biết ngày 18/09 họ đã xác định cơ chế phân tử cho thấy hormone chống bài niệu kích hoạt có chọn lọc một số gen nhất định bên trong tế bào thận.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí học thuật quốc tế “Kỷ yếu Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ (PNAS)”.
Hormone chống bài niệu là chất ra lệnh cho thận tái hấp thu nước khi cơ thể thiếu nước.
Hormone này tác động lên các tế bào chính của ống góp thận - “cửa ải” cuối cùng mà nước tiểu đi qua trước khi được thải ra - làm tăng tính thấm của nước và cô đặc nước tiểu, qua đó duy trì cân bằng nước trong cơ thể.
Nhóm nghiên cứu tập trung phân tích quá trình điều hòa gen diễn ra bên trong tế bào khi hormone chống bài niệu tác động lên thận.
Kết quả cho thấy khi tín hiệu hormone được truyền đi, các protein như TRIM28, CDK9… liên kết thành một khối quanh protein “beta-catenin (CTNNB1)” trong tế bào, hình thành một “nhóm” điều hòa gen.
Phức hợp protein hình thành theo cách này điều tiết hoạt tính của “RNA polymerase II”, vốn được ví như động cơ của nhà máy đọc bản thiết kế gen để sản xuất.
Đặc biệt, beta-catenin đóng vai trò “đầu tàu”, kết nối nhiều protein và thay đổi cấu trúc nhiễm sắc chất, từ đó thúc đẩy kích hoạt có chọn lọc chỉ những gen nhất định phản ứng với hormone chống bài niệu.
Nhờ đó, cơ chế vận hành cụ thể ở cấp độ phân tử bên trong tế bào, lý giải vì sao thận tái hấp thu nước khi chúng ta uống ít nước hoặc đổ mồ hôi, đã được làm rõ.
Nghiên cứu lần này không chỉ dừng ở phản ứng hormone đơn thuần mà còn đưa ra cơ chế nền tảng về cách tế bào thận bật và tắt các gen cụ thể.
Trong thời gian tới, kết quả này được kỳ vọng sẽ trở thành dữ liệu nền quan trọng cho việc phát triển phương pháp điều trị các bệnh thận phát sinh do rối loạn điều hòa nước, hoặc bệnh đái tháo nhạt gây bài xuất nước tiểu quá mức.
Ngoài ra, nghiên cứu được thực hiện với sự hỗ trợ từ: dự án tăng cường năng lực nghiên cứu y tế địa phương của Bộ Y tế và Phúc lợi cùng Viện Phát triển Công nghiệp Y tế Hàn Quốc; chương trình hỗ trợ nhà nghiên cứu trung cấp của Bộ Khoa học và CNTT-Truyền thông cùng Bộ Giáo dục; Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Y học Cơ bản; chương trình hỗ trợ thế hệ kế cận học thuật; và dự án BK21 giai đoạn 4. Tiến sĩ Jang Hyo-ju tham gia với vai trò tác giả thứ nhất, còn nghiên cứu viên Park Ui-jeong tham gia với vai trò đồng tác giả.
