Khi nói về đầu tư chứng khoán, thường có câu nói rằng "người có cảm giác đầu tư là khác" hoặc "người giỏi chứng khoán có cấu trúc não khác". Thực tế, nghiên cứu về khoa học não bộ và kinh tế hành vi đã báo cáo rằng các khu vực não bộ chịu trách nhiệm cho cảm xúc và phán đoán hoạt động đồng thời trong quá trình ra quyết định đầu tư.
Tuy nhiên, các chuyên gia giải thích rằng thành tích đầu tư không phải chỉ do một "bộ não thiên tài" mà liên quan nhiều hơn đến khả năng kiểm soát cảm xúc, cách suy nghĩ và thói quen hành vi. Nhiều kiến thức đầu tư mà chúng ta thường tin tưởng thực tế khác với kết quả nghiên cứu. Đặc biệt, có những khác biệt thú vị trong hành vi đầu tư giữa nam và nữ.
“Đầu tư là cuộc chiến IQ?…Thực tế là không có nhiều khác biệt
Nhiều người liên kết khả năng đầu tư với trí thông minh. Để hiểu thị trường chứng khoán, cần có kiến thức kinh tế và khả năng phân tích, vì vậy có quan niệm rằng người thông minh sẽ có lợi thế. Thực tế, người có trí thông minh cao thường có xu hướng hiểu thông tin tài chính hoặc quan tâm đến đầu tư.
Một nghiên cứu phân tích dữ liệu của khoảng 500.000 nam giới Thụy Điển cho thấy người có IQ cao có khả năng tham gia đầu tư chứng khoán cao hơn. Tuy nhiên, mặc dù IQ cao hơn, xu hướng tham gia thị trường và đầu tư phân tán cũng cao hơn, nhưng sự khác biệt về tỷ suất lợi nhuận không lớn. Nhóm nghiên cứu giải thích rằng thành tích đầu tư bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi chiến lược hành động và cách ra quyết định hơn là trí thông minh.
“Biết càng nhiều thông tin càng có lợi?”: Coi chừng giao dịch quá đà
Nhà đầu tư cá nhân thường nghĩ rằng phải nắm thật nhiều tin tức và thông tin doanh nghiệp. Thực tế, thông tin có thể giúp ích cho phán đoán đầu tư, nhưng quá nhiều thông tin lại có thể khiến việc ra quyết định trở nên phức tạp hơn.
Trong nghiên cứu thuộc lĩnh vực tài chính hành vi của Brad Barber và Terrance Odean, xu hướng cho thấy: nhà đầu tư cá nhân có tần suất giao dịch càng cao thì tỷ suất lợi nhuận trung bình càng thấp. Ngược lại, những nhà đầu tư có lợi nhuận cao trong dài hạn thường kiên trì chiến lược đầu tư thay vì chạy theo thông tin ngắn hạn, và trong nhiều trường hợp họ giảm số lần giao dịch.
“Nam giới đầu tư giỏi hơn?”: Tỷ suất lợi nhuận thực tế nghiêng về nữ giới
Trong lĩnh vực đầu tư, có quan niệm rằng nam giới có xu hướng đầu tư chủ động và “tấn công” hơn. Nhiều khảo sát cũng xác nhận rằng nhà đầu tư nam có xu hướng giao dịch cổ phiếu thường xuyên hơn.
Kết quả phân tích dữ liệu nhà đầu tư cá nhân tại Mỹ trong một nghiên cứu tài chính của Đại học California, Davis (UC Davis) cho thấy: nam giới thực sự giao dịch nhiều hơn nữ giới rất nhiều, nhưng tỷ suất lợi nhuận trung bình lại thấp hơn nữ giới. Nhóm nghiên cứu giải thích rằng sự tự tin quá mức của nhà đầu tư nam có thể dẫn đến việc mua bán thường xuyên.
“Đầu tư là năng khiếu bẩm sinh?”: Mấu chốt nằm ở khả năng kiểm soát cảm xúc
Trên thị trường chứng khoán, người ta thường dùng cụm từ “giác quan đầu tư”. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học thần kinh mô tả rằng ra quyết định đầu tư là một quá trình trong đó phản ứng cảm xúc và phán đoán logic cùng hoạt động đồng thời.
Các nghiên cứu tài chính hành vi phân tích rằng: nhà đầu tư càng dày dạn kinh nghiệm thì ngay cả khi thị trường biến động, phản ứng cảm xúc cũng có xu hướng ổn định hơn. Các chuyên gia cho rằng cốt lõi của năng lực đầu tư không phải là tài năng đặc biệt, mà là khả năng điều tiết cảm xúc và đánh giá rủi ro.
