БНСУ-д хавдартай өвчтөнүүдийн тоо огцом өсөж байна. Хавдартай хүмүүс нэмэгдэж буй талаархи түгшүүрийн яриа одоо шинэ зүйл мэт сонсогдохоо больжээ.
Хавдрын өвчлөл бүх насны бүлэгт өсөх хандлагатай. 20·30 насныхан дунд ч өвчтөнүүд олноор нэмэгдсэн. “Хөгшрөлт гол шалтгаан” гэх эмнэлгийн салбарын тайлбар дангаараа хангалттай сонсогдохоо больж байна.
Асуудлын гол нь хавдрын олон төрөл эхний үедээ онцгой шинж тэмдэггүй байдагт оршино. Хавдрын эс жижиг үед бие махбодод томоохон нөлөө үзүүлэхгүй учраас тэр. Тиймээс амьдралын хэв маягаа өөрчилж хавдраас сэргийлэх, тогтмол үзлэгээр эрт илрүүлэх нь хамгийн зөв арга гэж өргөнөөр үздэг.
Эрүүл мэндийн үзлэгийн салбарт томоохон их сургуулийн эмнэлгүүдээс дутахгүй өрсөлдөх чадвартай гэж үнэлэгддэг H+ Янжи эмнэлгийн захирал Ким Санил “Эцсийн дүнд хавдрын эмчилгээнд эрт илрүүлэлтээс чухал зүйл үгүй” гэж онцоллоо.
Ким захирал нь бүсийн нэгдсэн эмнэлгийн удирдлага хашдаг төдийгүй өөрөө хавдрын хими эмчилгээний чиглэлээр мэргэшсэн цус, хавдрын дотрын эмч юм. Түүнээс хавдраас сэргийлэх үзлэгт юунд анхаарах ёстойг асуув.
-Эмч нараас үзлэгийн ач холбогдлын талаар байнга сонсдог. Хамгийн олон илэрдэг хавдрын төрөл тусдаа байдаг уу.
“Тохиолдлын тоогоор нь ‘аль хавдар хамгийн их илэрдэг’ гэж нэг мөр дүгнэхэд хэцүү. Гэхдээ эрүүл мэндийн үзлэгийн үр нөлөө харьцангуй тод харагддаг төлөөлөх хавдарт ходоодны хавдар, бүдүүн гэдэсний хавдар орно. Ходоодны хавдрыг ходоодны дурангаар, бүдүүн гэдэсний хавдрыг өтгөний далд цусны шинжилгээ эсвэл бүдүүн гэдэсний дурангаар эрт илрүүлж болно. Ялангуяа бүдүүн гэдэсний хавдрыг полипын шатанд нь илрүүлж авч хаявал хавдар болж даамжрахаас сэргийлэхэд тустай.”
-Нас, хүйсээс шалтгаалаад заавал хийлгэх үзлэг өөр байх шиг.
“Үндсэндээ улсын хавдрын үзлэгийг огт алгасаж болохгүй. 40-өөс дээш насны эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс 2 жил тутам ходоодны дуран, 50-өөс дээш насныхан жил бүр өтгөний далд цусны шинжилгээ өгөх ёстой. 20·30 насны эмэгтэйчүүд умайн хүзүүний хавдрын үзлэгээ хийлгэх хэрэгтэй, 40 наснаас эхлээд эмэгтэйчүүдийн хөхний хавдрын үзлэг чухал болдог.
Элэгний хавдрын хувьд ихэвчлэн элэгний хатууралтай эсвэл В хэлбэрийн·С хэлбэрийн гепатиттай хүмүүсийг өндөр эрсдэлт бүлэгт тооцдог. Эдгээр хүмүүс 40 наснаас эхлэн 6 сар тутам элэгний хавдрын үзлэгт хамрагдах ёстой. Уушгины хавдрын өндөр эрсдэлт бүлэг нь 54~74 насныхан дундаас 30 хайрцаг-жилээс дээш тамхи татсан түүхтэй хүмүүс юм. Тэд уушгины хавдрын үзлэгийн хамрагдагсад болно.
Хүйсээр нь харвал эмэгтэйчүүд умайн хүзүүний хавдар, хөхний хавдрыг, эрэгтэйчүүд ходоодны хавдар·бүдүүн гэдэсний хавдар болон уушгины хавдрыг түлхүү харах нь зүйтэй. Мөн улсын хавдрын үзлэгийн зүйлд багтдаггүй ч удамшлын өгүүлэмж эсвэл шинж тэмдэг байвал дунд наснаас хойших эрэгтэйчүүд түрүү булчирхайн хавдрын шинжилгээг ч авч үзэж болно.”
-Хавдар эхний үедээ онцгой шинж тэмдэггүй гэдгээрээ алдартай. Гэсэн ч заавал эмнэлэгт очих ёстой дохио байдаг уу.
“Онцгой шалтгаангүй жин буурах нь төлөөлөх шинж. Шалтгаангүй ядрах, халуурах, ханиалгах, хоол боловсруулахын хямрал зэрэг нь ч түгээмэл илэрдэг урьдал шинж тэмдэг. Өтгөнд цус гарах эсвэл шээсэнд цус гарах, тэмтрэгдэх бөөн үүсэх, эмэгтэйчүүдийн хувьд хэвийн бус үтрээний цус алдалт зэрэг нь ч анхааруулах дохио гэж хэлж болно.
Мэдээж зөвхөн шинж тэмдгээр нэг мөр дүгнэхэд хэцүү. Гэхдээ ийм шинжүүд давтагдах эсвэл 2~3 долоо хоногийн турш аажмаар дордвол шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. Ялангуяа удамшлын өгүүлэмжтэй, эсвэл тамхи·архийг дуртай хэрэглэдэг хүмүүс өчүүхэн өөрчлөлтийг ч хөнгөнөөр өнгөрөөж болохгүй.”
-Эцсийн дүнд амьдралын хэв маягаа засах нь чухал бололтой. Эрүүл мэндэд хамгийн муу нэг зуршлыг л нэрлэвэл?
“Хамгийн илэрхий нь тогтмол бус, цочроох шинжтэй хооллолт. Үүн дээр завгүй ажил, стресс, нойр дутуу байдал давхацвал үнэхээр зохимжгүй нөхцөл болно. Гэхдээ үүнээс ч илүү чухал зүйл бий. Хоол боловсруулахын хямрал, цээж хорсох, хэвлийн өвдөлт байсан ч ‘залуу болохоор зүгээр байх’ гээд тоохгүй өнгөрөөдөг зуршил. Ходоодны хавдар, бүдүүн гэдэсний хавдар амьдралын хэв маягийн нөлөөнд ордог нь үнэн ч өчүүхэн дохиог үл тоололгүй эрт үзлэгт хамрагдвал эдгэрэлтийн төлөв сайжрах тохиолдол бий. Эцсийн дүнд биеийн дохиог хурдан таних хэрэгтэй.”
-Хавдрын эмчилгээний явцад өвчтөн эсвэл асран хамгаалагчдад онцолж хэлмээр зүйл байна уу.
“Хавдрын эмчилгээнд чухал нь тусгай нууц арга хайх биш. Баталгаажсан эмчилгээг эцсийг нь хүртэл бүрэн хийж дуусгахын тулд өөрийн биеийн байдлаа зохицуулж, арчлах нь чухал. Тийм утгаараа баталгаажаагүй мэдээлэлд өвчтөн, асран хамгаалагчид савлаж хэлбэлздэг нь харамсалтай. Сэтгэл зүйг нь ойлгож байна. Эргэн тойрноос тодорхой хүнс, эрүүл мэндийн нэмэлт бүтээгдэхүүн, ардын арга зэрэгтэй холбоотой зөвлөгөөг олон сонсдог байх. Гэхдээ ялангуяа хавдрын эсрэг эмчилгээний үед дур мэдэн тэдгээрийг хавсран хэрэглэвэл эмчилгээний үр дүнд нөлөөлнө. Элэг, бөөрний үйл ажиллагаанд ачаалал өгч ч мэднэ. Тиймээс ямар нэг зүйл туршиж үзмээр байсан ч эхлээд найрлагын хүснэгт эсвэл бүтээгдэхүүний нэрийг эмнэлгийн багт үзүүлж, зөвлөлдөхийг зөвлөе.”
