Số bệnh nhân ung thư tại Hàn Quốc đang tăng rất nhanh. Nhiều người lo ngại số ca ung thư tăng đến mức giờ đây không còn gây “sốc” như trước.
Tỷ lệ mắc ung thư có xu hướng tăng ở mọi nhóm tuổi. Số bệnh nhân trẻ trong độ tuổi 20–30 cũng tăng mạnh, khiến lập luận “già hóa dân số là nguyên nhân chính” ngày càng kém thuyết phục.
Vấn đề là đa số các loại ung thư không có triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn đầu. Khi tế bào ung thư còn nhỏ, chúng chưa gây tác động lớn lên cơ thể. Vì vậy, thay đổi thói quen sinh hoạt để phòng ung thư và phát hiện sớm thông qua khám định kỳ thường được xem là cách ứng phó hiệu quả nhất.
Giám đốc Kim Sang-il của Bệnh viện H+ Yangji - nơi được đánh giá có năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực khám sức khỏe không thua kém các bệnh viện đại học lớn - cũng nhấn mạnh: "Suy cho cùng, không có gì quan trọng hơn việc phát hiện sớm trong điều trị ung thư".
Ông Kim hiện điều hành một bệnh viện đa khoa khu vực, đồng thời là bác sĩ chuyên khoa Huyết học - ung bướu, chuyên về hóa trị ung thư. Chúng tôi đã hỏi ông về những điều cần lưu ý khi khám sàng lọc để phòng ngừa ung thư.
-Chúng tôi thường nghe các bác sĩ nói về tầm quan trọng của việc khám sàng lọc. Có loại ung thư nào được phát hiện nhiều nhất không?
“Nếu dựa trên số ca mắc thì khó khẳng định dứt khoát “loại ung thư nào được phát hiện nhiều nhất”. Dù vậy, trong các loại ung thư tiêu biểu mà hiệu quả của khám sức khỏe thể hiện tương đối rõ, có thể kể đến ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng. Ung thư dạ dày có thể phát hiện sớm bằng nội soi dạ dày, còn ung thư đại trực tràng có thể phát hiện sớm bằng xét nghiệm máu ẩn trong phân hoặc nội soi đại tràng. Đặc biệt, với ung thư đại trực tràng, nếu phát hiện ở giai đoạn polyp và cắt bỏ thì sẽ giúp ngăn tiến triển thành ung thư.”
-Có vẻ như các loại khám sàng lọc cần thực hiện cũng sẽ khác nhau tùy theo độ tuổi hay giới tính?
“Về cơ bản, tuyệt đối không được bỏ lỡ chương trình tầm soát ung thư quốc gia. Nam và nữ từ 40 tuổi trở lên cần nội soi dạ dày 2 năm một lần; nam và nữ từ 50 tuổi trở lên cần xét nghiệm máu ẩn trong phân hằng năm. Phụ nữ ở độ tuổi 20–30 cần chú ý tầm soát ung thư cổ tử cung, và từ tuổi 40 trở đi thì tầm soát ung thư vú trở nên quan trọng.
Ung thư gan thường xếp những người bị xơ gan hoặc viêm gan B, C vào nhóm nguy cơ cao. Những người này cần tầm soát ung thư gan 6 tháng một lần từ 40 tuổi. Nhóm nguy cơ cao mắc ung thư phổi là những người 54–74 tuổi có tiền sử hút thuốc từ 30 bao/năm trở lên. Họ thuộc đối tượng tầm soát ung thư phổi.
Xét theo giới tính, phụ nữ nên tập trung vào ung thư cổ tử cung và ung thư vú; nam giới nên chú trọng ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng và ung thư phổi. Ngoài ra, dù không nằm trong hạng mục tầm soát ung thư quốc gia, nếu có tiền sử gia đình hoặc có triệu chứng thì nam giới từ trung niên trở đi cũng có thể cân nhắc xét nghiệm ung thư tuyến tiền liệt.”
-Ung thư nổi tiếng là không có triệu chứng đặc biệt ở giai đoạn đầu. Vậy có dấu hiệu nào nhất định phải đi khám bệnh viện không?
“Sụt cân không rõ nguyên nhân là dấu hiệu điển hình. Mệt mỏi không rõ lý do, sốt, ho, khó tiêu… cũng là những triệu chứng báo trước thường gặp. Đi ngoài ra máu hoặc tiểu ra máu, sờ thấy khối bất thường, và với phụ nữ là chảy máu âm đạo bất thường… cũng có thể xem là tín hiệu cảnh báo.
Tất nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng thì khó kết luận. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng như vậy lặp lại hoặc nặng dần trong 2–3 tuần thì cần đi kiểm tra. Đặc biệt, người có tiền sử gia đình hoặc thường xuyên hút thuốc, uống rượu thì không được xem nhẹ ngay cả những thay đổi nhỏ.”
-Suy cho cùng, việc điều chỉnh lối sống có vẻ rất quan trọng. Nếu chọn ra một thói quen gây hại nhất cho sức khỏe thì đó là gì?
“Điều dễ thấy nhất là thói quen ăn uống thất thường và nhiều kích thích. Nếu cộng thêm công việc bận rộn, căng thẳng và thiếu ngủ thì thực sự là tình trạng rất không mong muốn. Nhưng có một điều còn quan trọng hơn thế. Đó là thói quen bỏ qua các triệu chứng như khó tiêu, nóng rát dạ dày, đau bụng với suy nghĩ "còn trẻ nên chắc không sao". Đúng là ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng chịu ảnh hưởng của lối sống, nhưng nếu không phớt lờ những tín hiệu nhỏ và đi tầm soát sớm thì tiên lượng cũng có thể tốt hơn. Rốt cuộc, phải nhận biết sớm tín hiệu của cơ thể.”
-Trong quá trình điều trị ung thư, ông có điều gì muốn nhấn mạnh với bệnh nhân hoặc người nhà không?
“Điều quan trọng trong điều trị ung thư không phải là tìm một bí quyết đặc biệt. Điều quan trọng là quản lý thể trạng của mình để có thể theo đến cùng các phương pháp điều trị đã được kiểm chứng. Vì vậy, thật đáng tiếc khi bệnh nhân hoặc người nhà bị dao động bởi những thông tin chưa được kiểm chứng. Tôi hiểu tâm lý đó. Có lẽ họ sẽ nghe rất nhiều lời khuyên xung quanh về một số loại thực phẩm, thực phẩm chức năng, hay các phương pháp dân gian. Nhưng đặc biệt trong thời gian hóa trị, nếu tự ý kết hợp những thứ đó thì sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Nó cũng có thể gây gánh nặng cho chức năng gan hoặc thận. Vì thế, dù muốn thử điều gì, tôi khuyên trước hết hãy đưa bảng thành phần hoặc tên sản phẩm cho nhân viên y tế xem và trao đổi.”
