Давтан мултарсан мөрийг эмчлэхгүй удвал хиймэл үе суулгуулах шаардлагатай болж болзошгүй

50-иад насны А гэх хүн хэдэн жилийн өмнө мөр нь мултарсны улмаас мэс засал хийлгэжээ. Гэвч үүнээс хойш мөр нь дахин дахин мултарч, өвдөлт нь намдаагүй байна. Гараа өргөх, хувцсаа солиход хүртэл хүндрэлтэй болсон тул эмнэлэгт очиж нарийвчилсан шинжилгээ хийлгэв.

Шинжилгээний хариу төсөөлснөөс ноцтой байлаа. Мөрний үений мөгөөрс их хэмжээгээр элэгдсэн 'хүнд хэлбэрийн остеоартрит'-ын зэрэгцээ мөрийг бүрхдэг шөрмөсний бүтэц болох 'эргүүлэгч ханцуйвч' болон хоёр толгойт булчин нь гэмтсэн байв. Эцэст нь А мөрний хиймэл үе суулгах мэс засал хийлгэжээ.

Мөрний өвдөлт ийм олон шалтгаантай гэж үү?

Мөр нь өвдсөн хүн бүр А-гийн адил хиймэл үе суулгах мэс засал хийлгэх шаардлагатай юу? Үгүй. Мөр бол хүний биеийн хамгийн их хөдөлгөөнтэй үеүдийн нэг. Тиймээс өвдөлтийн шалтгаан нь ч олон янз. Эргүүлэгч ханцуйвчийн эмгэг, хөлдүү мөрний хам шинж, үений үрэвсэл, мөрөнд кальц хуримтлагддаг шохойжилттой шөрмөсний үрэвсэл, мултралын үлдэц зэрэг олон шалтгаан бий.

Харин мултрал давтагдах нь ноцтой асуудал. Мөр мултрах мөч өөрөө асуудал дагуулдгаас гадна мултарсан үеийг буцаан оруулах явцад яс, мөгөөрс, үеийг бүрхсэн бүрхүүл буюу үений хүүдий, шөрмөс бага багаар гэмтдэг. Иймээс мөр нь байнга мултардаг бол 'яагаад дахин дахин мултарч байгааг', өөрөөр хэлбэл үеийг тогтвортой барьдаг бүтцэд өөрт нь асуудал байгаа эсэхийг шалгуулах шаардлагатай.

Эргүүлэгч ханцуйвч гэж чухам юу вэ?

Эргүүлэгч ханцуйвч гэдэг нь мөрний үеийг бүрхэн, гарыг өргөж эргүүлэх үүрэгтэй дөрвөн шөрмөсийг хэлнэ. Нас ахихын хэрээр аяндаа суларч болохоос гадна мөрөө давтамжтай, хэт их ашиглах, гэмтэл авах, мултрах үед гэмтэж болно.

Эхний үед гараа тодорхой чиглэлд хөдөлгөхөд л өвдөнө. Харин шөрмөс цааш урагдвал гарын хүч мэдэгдэхүйц суларч, шөнийн цагаар өвдөлт сэдэрснээс нойр алдах тохиолдол олон. Бүр даамжирвал урагдсан шөрмөс булчин руугаа хумигдан татагдах эсвэл булчин өөрөө өөхөн эдээр солигддог. Энэ шатанд хүрвэл эмчилгээ нь хавьгүй төвөгтэй болно.

Остеоартрит мөрөнд ч үүсдэг үү?

Остеоартрит нь үе хоорондын мөгөөрс аажмаар элэгдэж алга болсноор яснууд хоорондоо шууд үрэлцдэг дегенератив өвчин юм. Энэ өвчнийг ихэвчлэн өвдөг, түнхний үетэй холбон сонсдог ч мөрөнд мөн үүснэ. Гэхдээ мөр нь өвдөг, түнхний үе шиг биеийн жинг тулж даадаггүй тул остеоартрит үүсэх давтамж харьцангуй бага.

Харин мултрал давтагдсан, өмнө нь мэс засал хийлгэсэн эсвэл эргүүлэгч ханцуйвчийн гэмтлийг удаан хугацаанд эмчлүүлээгүй бол нөхцөл байдал өөр. Үе тогтворгүй болж, мөгөөрс илүү хурдан элэгдэнэ. Мөгөөрс ихээр гэмтвэл үе хоорондын зай нарийсаж, ясны гадаргууд өргөс мэт ургацаг үүссэнээр хөдөлгөөн хязгаарлагдаж, өвдөлт архагшдаг.

Ялангуяа эргүүлэгч ханцуйвчийн урагдал, остеоартрит хоёр зэрэг даамжирвал харилцан нөлөөлж, үений үйл ажиллагаа илүү хурдан муудна. Тиймээс зөвхөн аль нэгийг нь эмчлээд хангалттай сайжрахад бэрх.

Тэгвэл хиймэл үе суулгах мэс заслыг хэзээ авч үзэх вэ?

Эргүүлэгч ханцуйвчийн урагдал, хүнд хэлбэрийн остеоартрит хавсарвал өвдөлт, хөдөлгөөний хязгаарлалт нэмэгдэж, үе хэлбэрээ алдахад хүрч болно. Ийм үед эмийн эмчилгээ, физик эмчилгээ, тарилга зэрэг мэс заслын бус эмчилгээний боломж хязгаарлагддаг тул хиймэл үе суулгах мэс засал ч эмчилгээний сонголтын нэг болдог.

Үльсан Элиягийн эмнэлгийн Нуруу, үе мөчний төвийн ортопедийн мэс заслын тасгийн эрхлэгч Пак Жи Сү "Мөрний хиймэл үе суулгах мэс заслыг зөвхөн өвдөлт их байна гэсэн шалтгаанаар шийддэггүй" гээд, "Мөгөөрс, ясны гэмтлийн зэрэг, эргүүлэгч ханцуйвчийн байдал, мултрал давтагдсан эсэх, өмнөх эмчилгээний түүх зэргийг цогцоор нь үнэлж шийдвэрлэнэ. Эхний үед мэс заслын бус эмчилгээг түрүүлж хийдэг ч бүтцийн гэмтэл хүнд, өдөр тутмын амьдралд ихээхэн саад учруулж байвал мэс заслын эмчилгээг авч үздэг" хэмээн тайлбарлав.

Мэс заслын арга болон хиймэл үений төрөл нь өвчтөний нас, өдөр тутмын идэвх, ясны байдал, эргүүлэгч ханцуйвчийн үйл ажиллагаа, өмнө нь мэс засал хийлгэсэн түүх зэргээс шалтгаалан өөр өөр байдаг. Эргүүлэгч ханцуйвч ихээр гэмтсэн бол ердийн хиймэл үений оронд 'урвуу хиймэл үе' суулгах аргыг хэрэглэж болно. Энэ нь мөрний бүтцийг урвуу зарчмаар зохион байгуулж, эргүүлэгч ханцуйвч суларсан ч гараа хөдөлгөхөд дэмжлэг үзүүлдэг арга юм.

Мэс заслын өмнө рентгенээс гадна CT, MRI шинжилгээгээр яс, мөгөөрс, зөөлөн эдийн гэмтлийн зэргийг тогтооно. Өмнө нь мөр мултарч байсан эсвэл мэс засал хийлгэж байсан бол үений бүтэц хэрхэн өөрчлөгдсөнийг мөн хамтад нь шалгах шаардлагатай.

Нөхөн сэргээх эмчилгээ мэс заслаас дутахгүй чухал

Мэс заслын дараа нөхөн сэргээх эмчилгээ шийдвэрлэх ач холбогдолтой. Эхний үед мэс засал хийсэн хэсгийг хамгаалахын зэрэгцээ өвдөлт, хаванг бууруулж, бусдын тусламжтайгаар үеийг хөдөлгөх 'идэвхгүй дасгал'-аас эхэлнэ. Эдгэрэлт ахихын хэрээр өөрөө хөдөлгөх 'идэвхтэй дасгал' болон булчингийн хүч нэмэгдүүлэх дасгалд аажмаар шилжинэ.

Нөхөн сэргэх хурд нь мэс заслын арга, өвчтөний байдлаас шалтгаалан өөр тул өвдөлт багассан гээд гараа яаран хэт ачаалж болохгүй. Иймээс дараах шинж тэмдэг илэрвэл эмчилгээг хойшлуулахгүй байх хэрэгтэй. △Мөр мултарч байсан △гараа өргөхөд өвдөлт давтагддаг △шөнийн цагаар өвдөлт ихсэж, унтаж чадахгүй болдог △мөрний хөдөлгөөн мэдэгдэхүйц багассан бол энгийн булчингийн өвдөлт гэж үл тоолгүй, эмнэлэгт хандан бодит байдлыг нарийн тогтоолгох нь зүйтэй.

Өдөр тутамдаа мөрөнд давтамжтай ачаалал өгдөг хөдөлгөөнийг багасгаж, хүнд зүйл өргөхдөө зөв байрлал баримтлах нь урьдчилан сэргийлэхэд тустай. Хүзүү, мөрний булчинг суллах сунгалтын дасгалын зэрэгцээ эргүүлэгч ханцуйвч болон гурвалжин булчинг бэхжүүлэх дасгал хийх нь үр дүнтэй.