Bệnh viện Samsung Seoul đã đưa vào sử dụng “da Vinci 5”, thiết bị robot mới nhất phục vụ phẫu thuật ung thư phổi và ung thư thực quản. Bệnh viện kỳ vọng hệ thống này giúp thao tác chính xác hơn ở vùng sâu trong lồng ngực – nơi tập trung nhiều mạch máu và dây thần kinh – đồng thời mở rộng chỉ định phẫu thuật xâm lấn tối thiểu theo tình trạng từng bệnh nhân.
Ngày 3, Bệnh viện Samsung Seoul cho biết đã triển khai da Vinci 5 như thiết bị chuyên dụng cho Ngoại lồng ngực – thực quản. Trước đó, năm 2023, bệnh viện từng là đơn vị đầu tiên tại châu Á bố trí robot chuyên dụng cho Ngoại lồng ngực – thực quản. Lần này, bệnh viện bổ sung mẫu mới nhất và dự kiến dùng cho các ca phẫu thuật ung thư phổi – ung thư thực quản độ khó cao.
Robot phẫu thuật mang tên Leonardo da Vinci
Da Vinci là hệ thống phẫu thuật hỗ trợ bằng robot do Intuitive Surgical, doanh nghiệp thiết bị y tế của Mỹ, phát triển. Công nghệ này bắt nguồn từ nghiên cứu phẫu thuật từ xa của SRI International, một tổ chức nghiên cứu tại Mỹ, vào thập niên 1980. Sản phẩm đầu tiên ra mắt năm 1999 và năm sau đó được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép cho phẫu thuật nội soi ổ bụng.
Tên gọi được lấy theo Leonardo da Vinci, nghệ sĩ thời Phục hưng đồng thời là nhà nghiên cứu giải phẫu và cơ khí. Đây là cách tôn vinh những đóng góp của ông trong việc nghiên cứu tỉ mỉ cấu trúc cơ thể người và thiết kế các cơ cấu máy móc chuyển động như con người.
Dù được gọi là “phẫu thuật robot”, máy móc không tự đưa ra quyết định để mổ. Bác sĩ ngồi tại bàn điều khiển trong phòng mổ và trực tiếp vận hành camera cùng các dụng cụ. Robot chuyển động tác tay của bác sĩ thành các thao tác nhỏ hơn, tinh vi hơn và truyền vào bên trong cơ thể.
Hệ thống da Vinci gồm ba phần chính: “surgeon console” (bàn điều khiển nơi phẫu thuật viên ngồi thao tác), các cánh tay robot vận hành dụng cụ bên cạnh bệnh nhân, và thiết bị hiển thị hình ảnh 3D vùng mổ. Surgeon console tương đương “buồng lái” điều khiển các cánh tay robot.
Đặc điểm của hệ thống là lọc rung tay của phẫu thuật viên và cho phép điều khiển các dụng cụ nhỏ có khả năng gập theo nhiều hướng như cổ tay. Nhờ hình ảnh 3D phóng đại, bác sĩ có thể tiếp cận cả những vị trí hẹp và sâu.
Dùng dụng cụ chuyên dụng sẽ truyền lực đẩy – kéo
Điểm thay đổi đáng chú ý ở da Vinci 5 là “force feedback”. Khi dùng dụng cụ chuyên dụng, lực phát sinh lúc đẩy hoặc kéo vùng mổ sẽ được truyền về tay cầm điều khiển của phẫu thuật viên. Đây không phải là tính năng tự động hoạt động trong mọi ca phẫu thuật da Vinci 5.
Các hệ thống robot trước đây cũng cho phép quan sát hình ảnh 3D phóng đại và điều khiển dụng cụ tinh vi, nhưng phẫu thuật viên khó cảm nhận bằng tay lực cản của cơ quan hay mạch máu trong cơ thể. Force feedback giúp cảnh báo cho phẫu thuật viên, hỗ trợ giảm tình trạng kẹp hoặc kéo quá mạnh vùng mổ. Hình ảnh và chức năng điều khiển cũng được cải thiện, cho phép thao tác tinh vi hơn trong không gian hẹp.
Xung quanh phổi và thực quản tập trung nhiều cấu trúc có nguy cơ cao nếu bị tổn thương như tim, các mạch máu lớn, đường thở và dây thần kinh. Vì vậy, khi bóc tách hạch bạch huyết quanh khối u hoặc tách mô dính giữa mạch máu và dây thần kinh, phẫu thuật viên cần thao tác đặc biệt tỉ mỉ.
Tuy vậy, force feedback không tái tạo nguyên vẹn xúc giác của bàn tay con người. Việc mẫu mới có giảm được bao nhiêu tình trạng chảy máu, biến chứng hay thời gian nằm viện so với các thế hệ trước hay không vẫn cần được kiểm chứng bằng kết quả điều trị thực tế trong thời gian tới.
Da Vinci 5 là loại nhiều lỗ, phẫu thuật một lỗ dùng mẫu riêng
Da Vinci 5 là mẫu “đa cổng”, đưa các cánh tay robot vào cơ thể qua nhiều lỗ nhỏ. Với phẫu thuật một lỗ – đưa camera và dụng cụ qua một lỗ duy nhất – sẽ dùng mẫu riêng là “da Vinci SP”.
Bệnh viện Samsung Seoul trước đó đã triển khai phẫu thuật robot một lỗ. Việc bổ sung da Vinci 5, mẫu đa cổng mới nhất, giúp mở rộng lựa chọn phương pháp phẫu thuật theo tình trạng bệnh nhân.
Phương pháp một lỗ có thể giảm số lỗ tạo trên cơ thể, nhưng không phù hợp với mọi bệnh nhân ung thư phổi – ung thư thực quản. Nếu ung thư đã xâm lấn cơ quan lân cận hoặc các cơ quan dính chặt do phẫu thuật trước đó, phẫu thuật robot đa cổng hoặc phẫu thuật mở ngực có thể an toàn hơn.
Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, bao gồm phẫu thuật robot, có thể giảm đau và giảm gánh nặng hồi phục nhờ phạm vi rạch nhỏ. Tuy nhiên, lựa chọn phương pháp không nên chỉ dựa vào việc thiết bị mới đến đâu, mà cần cân nhắc đồng thời vị trí và mức độ tiến triển của ung thư, thể trạng bệnh nhân và kinh nghiệm của ê-kíp y tế.
Công bố cả tỷ lệ sống 5 năm của ung thư phổi – ung thư thực quản
Theo kết quả điều trị năm 2025 do Bệnh viện Samsung Seoul công bố, tỷ lệ tử vong trong vòng 30 ngày sau phẫu thuật cắt bỏ triệt căn đối với ung thư phổi nguyên phát và ung thư thực quản lần lượt là 0.1% và 0%.
Ung thư nguyên phát là ung thư phát sinh đầu tiên tại cơ quan đó, không phải ung thư di căn từ cơ quan khác. Phẫu thuật cắt bỏ triệt căn là phẫu thuật hướng tới mục tiêu loại bỏ toàn bộ khối ung thư nhìn thấy được.
Tỷ lệ sống tương đối sau 5 năm do bệnh viện công bố là 65.7% đối với ung thư phổi và 62.5% đối với ung thư thực quản. Tỷ lệ sống tương đối là chỉ số cho thấy khả năng bệnh nhân ung thư sống trong 5 năm sau chẩn đoán so với người dân cùng nhóm tuổi.
Mức trung bình của Hàn Quốc được đưa ra để so sánh là 42.5% đối với ung thư phổi và 43.5% đối với ung thư thực quản. Mức trung bình của Mỹ lần lượt là 28.1% và 21.9%. Tuy nhiên, số liệu của Bệnh viện Samsung Seoul và Hàn Quốc được tổng hợp giai đoạn 2019∼2023, còn số liệu của Mỹ là 2015∼2021, nên thời kỳ thống kê khác nhau.
Mỗi cơ sở y tế có cơ cấu bệnh nhân khác nhau về tuổi, giai đoạn ung thư và khả năng phẫu thuật. Vì vậy, khó có thể so sánh đơn giản mức độ điều trị giữa các bệnh viện chỉ dựa trên các con số.
Trưởng khoa Ngoại lồng ngực – thực quản Bệnh viện Samsung Seoul Kim Hong-gwan nói: “Chúng tôi đã tiên phong mở đường cho các ca phẫu thuật độ khó cao trong lĩnh vực ung thư phổi – thực quản trên nền tảng đa chuyên khoa”, đồng thời nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ nỗ lực hơn nữa để nâng tầm các phương pháp phẫu thuật xâm lấn tối thiểu như phẫu thuật robot, với mục tiêu hướng tới cả chất lượng sống của bệnh nhân”.
Khoa Ngoại lồng ngực – thực quản của Bệnh viện Samsung Seoul từng được Intuitive Surgical chọn là “robot surgery epicenter” vào năm 2025. Epicenter là cơ sở được công nhận về kinh nghiệm và năng lực đào tạo trong lĩnh vực, đảm nhiệm việc cho nhân viên y tế của các bệnh viện khác đến quan sát phẫu thuật và huấn luyện.
Bốn điều nhất định phải kiểm tra trước khi phẫu thuật robot
Với bệnh nhân sắp điều trị, điều quan trọng không phải tên thiết bị, mà là lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp với tình trạng của chính mình.
Bệnh nhân nên hỏi bác sĩ điều trị về: △điểm lợi khi dùng robot so với nội soi lồng ngực hoặc mổ mở ngực truyền thống △sẽ áp dụng phương pháp đa cổng hay một lỗ △khả năng phải chuyển sang mổ mở ngực trong quá trình phẫu thuật △mức chi trả dự kiến của bản thân.
Chi phí phẫu thuật hỗ trợ bằng robot không được bảo hiểm y tế chi trả. Tuy nhiên, các xét nghiệm hoặc điều trị bắt buộc được thực hiện riêng, không nhờ robot hỗ trợ, có thể được bảo hiểm y tế chi trả.
Mức chi trả có thể khác nhau tùy bệnh viện và phương pháp phẫu thuật. Đây là lý do cần kiểm tra trước tổng chi phí điều trị dự kiến và phạm vi chi trả của bảo hiểm bồi hoàn.
