(Ghi chú của biên tập viên)
Du lịch không chỉ là ngắm cảnh. Đôi khi, đó là bước vào một khung hình như trong phim để tìm một lối thở giữa nhịp sống ngột ngạt; cũng có thể là hành trình “well-being” chủ động nhất để chữa lành thân - tâm đã mỏi mệt.
Chuyên mục mới của Comedy.com “Thế giới dạo bước, chạm đến wellness” đưa bạn đọc đến những lát cắt đời sống ở nhiều nơi trên thế giới. Chúng tôi kể lại lịch sử, văn hóa mà mỗi quốc gia, mỗi thành phố gìn giữ, đồng thời chia sẻ cách người dân nơi đó chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần.
Vùng đất bốn mùa trải ra trong một ngày, Argentina - điểm đến tôi không ngần ngại giới thiệu
Mỗi khi nhắc chuyện đi đây đi đó, người ta thường hỏi.
Nước nào thích nhất, muốn giới thiệu nước nào, nơi nào muốn quay lại… đủ kiểu.
Lúc ấy, tôi trả lời ngay: Argentina. Bởi tôi tin rằng, ai đến đây cũng sẽ có hơn một nửa khả năng thốt lên: “À, tuyệt thật”.
Trước hết, dù bạn đặt chân đến Argentina vào bất kỳ ngày nào trong 365 ngày của năm, ở đây vẫn có đủ bốn mùa.
Phía bắc, khu thác Iguazu là mùa hè; phía nam, vùng sông băng Moreno lại là mùa đông cùng tồn tại. Diện tích cũng rất rộng, đứng thứ 8 thế giới. Tương đương khoảng 28 lần diện tích Hàn Quốc.
Tuy vậy, đây cũng là đất nước khiến người ta tiếc nuối: thiên nhiên trù phú và cảnh sắc đẹp rải khắp nơi nhưng vì nhiều lý do vẫn chưa thể tỏa sáng.
Giữa thực tại bất an, bóng đá như một điểm tựa tinh thần
Argentina là một ví dụ tiêu biểu về một quốc gia bị hình ảnh sa sút vì chủ nghĩa dân túy.
Đất nước này bất ổn theo đúng nghĩa đen của từ “unstable”, đến mức khó tin rằng nơi đây từng có thời huy hoàng đầu thế kỷ 20 với vị thế một trong 4 quốc gia giàu có nhất thế giới.
Có lẽ vì vậy. Ít nhất ở thủ đô Buenos Aires, tôi cảm nhận rõ mỗi lần quay lại, gương mặt người dân càng u tối hơn và cũng ngày càng khó gặp người chủ động chào hỏi.
Trò chuyện với người sống tại đây, họ đồng loạt nói rằng: ban đầu ai cũng nghĩ “rồi sẽ khá lên thôi, chính quyền lần này sẽ khác”, nhưng khi kỳ vọng chuyển thành thất vọng, nụ cười cũng ít dần và điều đó hiện rõ trên nét mặt.
Nhưng năm nay, gương mặt người Argentina đã rạng rỡ trong khoảng vài tháng. Lý do là bóng đá. Dĩ nhiên, họ vẫn phải chấp nhận vị trí á quân ở World Cup Bắc Trung Mỹ.
Bóng đá Argentina, từ Maradona đến Messi, với họ không chỉ là thể thao mà còn là một “tín ngưỡng” và là điểm tựa mạnh mẽ cho sức khỏe tinh thần.
Văn hóa bóng đá - nơi cả quốc gia cùng hò reo, bùng nổ cảm xúc - ít nhất tại Argentina, đang trở thành “đơn thuốc” hiệu quả nhất đúng theo cách y học hiện đại nói về giải tỏa căng thẳng và phòng ngừa trầm cảm thông qua sự gắn kết tập thể.
Bóng tối của đời sống khắc nghiệt và vết thương lịch sử, nhưng vẫn có sự đón tiếp dành cho du khách
Tuy nhiên, bóng đá không thể giải quyết mọi thứ.
Muốn sống thì phải có “tiền”, nhưng việc tỷ giá biến động như đi từ thiên đường xuống địa ngục quá thường xuyên và quá nhanh rõ ràng là điểm yếu chí mạng của đất nước này.
Như phần lớn các quốc gia Nam Mỹ, sức mạnh của đồng USD rất lớn; trong đó, tờ 100 USD mới còn được ưu ái đặc biệt hơn bất cứ nơi nào khác. Chỉ vài năm trước, các điểm đổi tiền tư nhân (Cambio) còn cho tỷ giá tốt hơn ngân hàng.
Nhưng từ khi Tổng thống Milei nhậm chức năm 2023, cấu trúc tỷ giá bất thường này cũng trải qua nhiều thay đổi. Trong quá trình đưa vào các khoản vay của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nới lỏng kiểm soát ngoại hối và điều chỉnh tỷ giá chính thức sát thực tế, đồng peso đã bị phá giá mạnh.
Vấn đề là giá hàng nhập khẩu tăng vọt, khiến lạm phát mà chính phủ Milei vừa khó khăn lắm mới kìm lại được lại bị kích thích trở lại.
Tính đến năm 2026, giá nguyên liệu và giá tiêu dùng tăng đột biến, kéo theo cả giá thuê nhà leo thang, đẩy nỗi khổ của người lao động bình dân lên đến cực điểm. Và sự nhọc nhằn ấy in nguyên trên gương mặt người dân địa phương.
Những vết sẹo của cái gọi là “Cuộc chiến bẩn” (chiến dịch cưỡng bức mất tích và bạo lực nhà nước trong thời kỳ độc tài quân sự 1976~1983) - chủ đề được phản ánh trong “The Official Story”, bộ phim Argentina đầu tiên giành Oscar Phim nói tiếng nước ngoài năm 1985, hay phim “Argentina, 1985” - cũng chưa thể xóa sạch hoàn toàn, góp phần tạo nên “mảng tối” xã hội.
Nếu không hiểu bối cảnh thực tế này, du khách rất dễ hiểu lầm vì sao ngay cả trong khách sạn, lời chào hỏi cũng khá hiếm hoi - khác với nhiều quốc gia Nam Mỹ khác. Thêm nữa, không ít người cũng bất ngờ khi nhận ra ánh nhìn mang màu sắc phân biệt chủng tộc, bắt nguồn từ việc đa số tuyệt đối dân số là người da trắng, lại ở gần đến vậy.
Dĩ nhiên, với du khách không định an cư, đành phải xem đó như mặt trái của phân biệt và hiếu khách - điều tồn tại ở bất kỳ quốc gia nào.
Rừng cao ốc ngột ngạt, đi tìm khoảng thở phía bên kia
Bộ phim có cái tên dài đến mức đọc cũng thấy hụt hơi: “Xác suất yêu ở Buenos Aires”. Phim mở đầu bằng việc trút bực bội lên quy hoạch đô thị(?) khi cho rằng những công trình kiến trúc lộn xộn của Buenos Aires là yếu tố cản trở tình yêu.
Mở cửa sổ là thấy ngay bức tường của tòa nhà đối diện; công việc lại chủ yếu diễn ra trong môi trường số, nên sự phát triển công nghệ rốt cuộc khiến tiếp xúc giữa người với người trở nên khó khăn hơn - phim châm biếm thực trạng ấy.
Tất nhiên, không chỉ Buenos Aires mới có cảnh vô số tòa nhà mọc lên tùy hứng và đường chân trời thiếu gọn gàng. Thậm chí, theo tôi, Buenos Aires chưa đến mức là “rừng cao ốc” ngột ngạt đủ để cản trở tình yêu.
Nhưng có một cái bẫy: nhiều khách sạn chuỗi 4 sao, trái với vẻ ngoài, lại có áp lực nước thấp hoặc nguồn nước nóng không ổn định.
Do tận dụng các tòa nhà cũ cải tạo thành khách sạn, việc thay hệ thống ống thoát nước có giới hạn, nên ở khu phố cổ, tắm vòi sen không mấy thoải mái.
Dù vậy, “Đại lộ 9 de Julio” rộng 140m - đại lộ rộng nhất thế giới - mở ra tầm nhìn thoáng đãng giữa rừng cao ốc. Quảng trường Mayo, trung tâm thành phố và là nơi tuyên bố độc lập của Argentina, cùng các công viên đô thị rải khắp nơi cũng là những khoảng thở đáng quý.
Nổi bật nhất là khu Puerto Madero, từng bị bỏ hoang cho đến thập niên 1990. Giờ đây, dọc bờ sông đã lột xác rực rỡ, những tòa nhà chọc trời độc đáo mọc lên, níu chân du khách.
Thêm vào đó, bề rộng áp đảo của sông Río de la Plata nhìn từ trên cao khi hạ cánh xuống sân bay Jorge Newbery - cửa ngõ vào Buenos Aires - khiến cả thành phố như được phủ thêm một lớp xanh mát.
Dù chưa hẳn là cảm giác giải phóng 100%, thành phố vẫn có đủ lối thoát cho du khách. Tiêu biểu là tour xe đạp xuyên qua rừng cao ốc. Việc cả thành phố gần như bằng phẳng, đạp xe không hề vất vả, chính là một sức hút thầm lặng của Buenos Aires.
Asado, trà mate và rượu vang Malbec tạo nên “phép màu” wellness lành mạnh
Buổi tối lại càng có nhiều thứ để làm.
Học tango, thử asado (barbecue than kiểu Argentina), khám phá các quán ăn đường phố ở Palermo… đủ cả.
Vì sao người Argentina ngày nào cũng thưởng thức món thịt bò khổng lồ “asado” mà tỷ lệ mắc bệnh tim mạch lại tương đối thấp?
Nói không quá, đó là nhờ “trà mate” và “rượu vang Malbec” - những thứ được xem như soul food của họ.
Ở bất cứ đâu trong thành phố, bạn cũng dễ bắt gặp người mang theo bình nước nặng và rót trà mate vào chiếc cốc đặc trưng để uống. Trà mate giàu saponin, vitamin và khoáng chất đến mức được gọi là “salad để uống”, giúp phân giải chất béo từ thịt nhiều mỡ và tăng cường miễn dịch.
Thêm vào đó, rượu vang đỏ làm từ giống Malbec (Malbec) trồng ở vùng cao Andes có hàm lượng rất cao các chất chống oxy hóa như “resveratrol” và “polyphenol”, đóng vai trò như một loại “thực phẩm bổ sung” tự nhiên hỗ trợ sức khỏe mạch máu.
Tôi nhớ lần đầu gặp trà mate vào năm 2010. Trong chuyến đi hồ Titicaca (Peru), một cô gái Argentina đi cùng thuyền đã đưa cho tôi một cốc trà. Nữ sinh ấy nói bố mẹ cho đi du lịch Peru để kỷ niệm tròn 16 tuổi. Cầm cốc trà mate, tôi do dự một lát.
Tôi phân vân: có nên lau chiếc ống hút kim loại (Bombilla) mà người khác vừa dùng rồi mới uống, hay cứ uống luôn. Nghĩ ngợi chỉ thoáng qua, tôi đặt lên miệng và uống. Khi đó, cô bé mới nở nụ cười rạng rỡ.
Sau này tôi mới biết, trà mate có văn hóa chuyền tay uống chung một cốc; vì vậy, nếu không từ chối và uống chén trà người đối diện đưa, mới được xem là thừa nhận nhau như “bạn” thực sự.
Như vậy, trà mate không chỉ là đồ uống, mà còn là một dạng wellness của tâm hồn: chia sẻ hơi ấm với người khác và chữa lành các mối quan hệ.
San Telmo và El Ateneo: nơi ký ức cũ song hành cùng hương rượu vang
Quán “Bar Sur” từng xuất hiện trong phim “Happy Together” của đạo diễn Vương Gia Vệ cũng nằm ở Buenos Aires. Quán ở khu San Telmo, nơi trước đây dày đặc cửa hàng đồ cổ và cuối tuần thì tấp nập chợ trời.
Gần đây, khu San Telmo giàu lịch sử này trở thành điểm đến “hot” mới: cứ đến ngày nghỉ là đông nghịt người dân cầm theo rượu vang. Cảnh họ chỉ với vài peso, ngồi hoặc đứng ven đường trò chuyện cùng bạn bè hay người yêu hàng giờ liền tạo cảm giác rất lạ.
Trong những con hẻm cũ kỹ, các bodega (Bodega·hầm/lò lưu trữ rượu vang) và bar (Bar) cho phép thử Malbec từ khắp Argentina mọc lên, thổi sức sống ẩm thực wellness hiện đại vào nét lãng mạn phai màu của quá khứ.
Phía nam San Telmo là khu La Boca.
Đây là cảng gắn với nỗi niềm của người nhập cư châu Âu, là cái nôi của tango và cũng là quê hương của Maradona. La Boca - ngôi làng cảng với những tòa nhà rực rỡ sắc màu - nay đã biến lịch sử ấy thành con phố lễ hội sặc sỡ mỗi ngày. Thực ra, các tòa nhà ở La Boca là biểu tượng của một lịch sử nhọc nhằn: chúng tái hiện màu sắc của những phiếu ăn nhiều màu mà công nhân bến cảng 100 năm trước từng nhận hoặc sử dụng thay cho tiền công.
Phía bắc trung tâm là khu Recoleta, nơi an ninh tương đối ổn định. Tại đây có nghĩa trang “La Recoleta”, nơi an nghỉ của nhiều nhân vật nổi tiếng, trong đó có Evita. Việc đất quanh nghĩa trang lại đắt đỏ có thể khó hiểu theo cảm nhận của chúng ta, nhưng với người Buenos Aires, nơi này là một di tích lịch sử và là niềm tự hào văn hóa.
Từ La Recoleta đi bộ xuống phía nam khoảng 20 phút là “El Ateneo”, một trong những hiệu sách đẹp nhất thế giới. Nơi này được đặt cạnh Livraria Lello ở Porto (Bồ Đào Nha) - vốn được biết đến là hình mẫu của trường phù thủy Hogwarts trong loạt Harry Potter - nhưng xét về quy mô, El Ateneo vượt trội áp đảo.
Khác với Livraria Lello thu phí vào cửa, El Ateneo cho phép du khách miễn phí dạo bước yên tĩnh trên sân khấu và khu ghế ban công hoành tráng của nhà hát lộng lẫy Teatro Gran Splendid, mở cửa từ năm 1919 và được cải tạo thành hiệu sách.
Có thể đây là một đất nước bất ổn về chính trị - kinh tế, nhưng chỉ cần mở cửa bước vào El Ateneo, bạn sẽ cảm nhận ngay: tình yêu nghệ thuật và văn hóa của người dân chính là một trụ cột khác nâng đỡ cuộc sống.
Một nơi mà giữa đời sống bấp bênh, người ta vỗ về tâm hồn bằng bóng đá, chia sẻ hơi ấm khi chuyền tay trà mate, và tan nỗi sầu trong một ly vang đỏ.
Vượt qua sự ngột ngạt của rừng cao ốc, Buenos Aires là thành phố cho thấy con người có thể tự an ủi và chữa lành (Well-being) để sống tiếp như thế nào.
