“Thưa bác sĩ, rốt cuộc ‘bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú’ là gì vậy ạ?”
Năm 2016, khi mô hình bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú lần đầu được triển khai tại Hàn Quốc dưới dạng dự án thí điểm, các bệnh nhân trong khoa nội trú thường nghiêng đầu thắc mắc và hỏi như vậy. Mỗi lần như thế, tôi thường trả lời:
“Đó là bác sĩ không khám ngoại trú mà chỉ tập trung chăm sóc bệnh nhân nội trú. Là bác sĩ điều trị chính tại khoa, chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình từ lúc nhập viện đến khi xuất viện. Trong thời gian nằm viện, khi cần, chúng tôi cũng liên hệ các bác sĩ chuyên khoa sâu để điều phối, giúp bệnh nhân được điều trị chuyên sâu hoặc phẫu thuật.”
Trước đây, với những bệnh nhân nhập viện tại bệnh viện đại học, ngoài một đến hai lần đi buồng của giáo sư mỗi ngày, việc gặp bác sĩ không hề dễ. Các bác sĩ nội trú đang trong quá trình đào tạo cũng bị quá tải công việc, nên khó có thể giảm bớt bất tiện cho bệnh nhân hay trấn an nỗi lo của người nhà.
Vì vậy, mô hình bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú được đưa vào nhằm để bác sĩ chuyên khoa thường trực tại khoa, liên tục nắm bắt tình trạng bệnh nhân và ứng phó ngay lập tức, qua đó giảm rủi ro do “thiếu vắng bác sĩ”. Ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản…, mô hình này đã bắt đầu từ 20–30 năm trước và từ lâu đã trở thành thông lệ.
Bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú trong tiếng Anh gọi là "Hospitalist". Tức là bác sĩ thường trực trong bệnh viện (hospital). Khi tôi tự giới thiệu mình là hospitalist, bệnh nhân hoặc người nhà thường hỏi lại: “Bác sĩ hospice à?”. "Hospice" là chăm sóc bệnh nhân giai đoạn cuối, nên có người còn ngạc nhiên vì sao mình lại phải điều trị hospice. Mô hình bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú khi ấy xa lạ và mang tính đột phá đến mức như vậy.
Thấm thoắt đã 10 năm trôi qua. Trong thời gian đó, các bệnh viện lớn bắt đầu tích cực sử dụng bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú, nêu khẩu hiệu “bệnh viện lấy bác sĩ chuyên khoa làm trung tâm”, và chính phủ cũng khuyến khích mô hình này bằng cách cấp ưu đãi cho các bệnh viện tuyến trên có bố trí bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú. Khi xảy ra tình trạng các bác sĩ nội trú đồng loạt xin nghỉ việc cách đây hai năm, gây ra khoảng trống y tế, tại những bệnh viện có bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú, bệnh nhân vẫn có thể điều trị nội trú tương đối ổn định.
Khung cảnh trong khoa cũng thay đổi. Câu mà tôi nghe thường xuyên nhất từ bệnh nhân lại đơn giản đến bất ngờ.
“Bác sĩ lúc nào cũng ở gần trong khoa nên tôi yên tâm lắm.”
Việc kiểm tra triệu chứng mỗi ngày, giải thích kết quả xét nghiệm, và từ tốn thông báo kế hoạch điều trị sắp tới—một quy trình có vẻ hiển nhiên—đối với bệnh nhân và người nhà lại chuyển hóa thành niềm tin rằng “luôn có ai đó ở bên cạnh chăm sóc cho mình”. Mỗi lần như vậy, tôi lại thấy tự hào vì đã chọn công việc này.
Vào những ngày trực cuối tuần, những gì tôi gặp trong khoa lại có phần khác. Bởi tôi không chỉ chăm sóc bệnh nhân của mình mà còn chăm cả bệnh nhân của các đồng nghiệp làm việc cùng vào ngày thường. Trước cuối tuần, tôi nhận bàn giao tình trạng bệnh nhân từ đồng nghiệp và kiểm tra từng việc phát sinh trong suốt thời gian trực.
“Xin chào. Hôm nay tôi là giáo sư trực, nên đến thăm xem anh/chị có ổn không.”
Ban đầu, cả bệnh nhân lẫn người nhà đều thoáng bối rối khi một bác sĩ lạ đến thăm. Nhưng khi tôi hỏi thăm tình trạng và bình tĩnh giải thích tiếp, nét mặt họ nhanh chóng giãn ra. Và đến lúc kết thúc đi buồng, tôi thường nhận được lời cảm ơn: “Cuối tuần mà bác sĩ vẫn đến, lại chăm kỹ như bác sĩ điều trị chính của tôi, cảm ơn bác sĩ nhiều”. Một câu nói đủ làm tan biến mệt mỏi của ca trực cuối tuần.
Khoảnh khắc ấy, tôi lại một lần nữa cảm nhận rõ lý do tồn tại của bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú. Trách nhiệm và niềm tự hào khi canh giữ khoa bệnh để y tế không bị gián đoạn—không phân biệt ngày hay đêm, ngày thường hay ngày nghỉ—và để an toàn của bệnh nhân không gặp vấn đề, chính là bản chất công việc của chúng tôi.
Hiện nay, trên toàn quốc có khoảng 360 bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú đang làm việc tại các cơ sở y tế. So với quy mô hệ thống y tế của chúng ta, con số này còn quá ít. Cách đây khoảng hai năm, Liên hiệp các tổ chức bệnh nhân Hàn Quốc đã khảo sát khoảng 1.000 bệnh nhân về mô hình bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú: mức độ hài lòng cao nhưng mức độ nhận biết lại thấp. Do số lượng bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú còn ít nên nhiều bệnh nhân chưa biết đến mô hình này; tuy nhiên, trong số những người từng được chăm sóc, hơn 8/10 cho biết họ muốn tiếp tục được điều trị bởi bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú nếu phải nhập viện lần nữa. Có vẻ vai trò này đang dần được định vị như một mắt xích không thể thiếu.
Nghe như chuyện bên lề vui vui, nhưng bệnh nhân còn có một điều thật sự không biết.
Mục tiêu của bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú là giúp bệnh nhân nội trú hồi phục sức khỏe để có thể trở lại cuộc sống thường ngày và xuất viện. Việc gặp chúng tôi—những người chỉ làm việc trong khoa nội trú—cũng đồng nghĩa với việc tình trạng đã xấu đi và phải nhập viện. Vì vậy, khi bệnh nhân xuất viện, thường có những đoạn đối thoại như sau.
“Nhờ bác sĩ mà tôi khỏe hơn rồi. Lần sau nhất định tôi sẽ gặp lại bác sĩ.”
“Không gặp tôi mới là tốt. Sau khi xuất viện, anh/chị nhớ chăm sóc sức khỏe thật tốt và đừng để phải nhập viện lại. Chúng ta đừng bao giờ gặp lại nhau nữa.”
Giáo sư Young Kyung-tae
Chủ tịch Hội Y học Nội trú Hàn Quốc (Trưởng khoa Y học Nội trú, Bệnh viện Yongin Severance, Trường Y Đại học Yonsei)
<Ghi chú của biên tập viên>
Bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú ("hospitalist") là bác sĩ thường trực tại khoa, chăm sóc bệnh nhân nội trú ở khoảng cách gần nhất. Mô hình bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú bắt đầu từ dự án thí điểm năm 2016, chuyển sang triển khai chính thức vào năm 2021 và năm nay tròn 10 năm. “Nhật ký ‘Hospitalist’” là ghi chép về những khoảnh khắc nhỏ được tích lũy mỗi ngày khi họ gặp gỡ bệnh nhân trong khoa, điều trị và cho xuất viện. Từ những lời bộc bạch về bệnh nhân và người nhà, các nhân viên y tế khác, cho đến chính bản thân bác sĩ chuyên trách điều trị nội trú, loạt bài này mong muốn chia sẻ với độc giả những “câu chuyện đời thường” diễn ra trong bệnh viện. Có sự hỗ trợ của Hội Y học Nội trú Hàn Quốc.
