Уудаг эм нь адилхан атал яагаад хэн нэг нь эдгэрч, харин хэн нэг нь эдгэрдэггүй вэ.
Ревматоид артрит, лупус зэрэг аутоиммун өвчний хувьд хамгийн сүүлийн үеийн биологийн бэлдмэл, бай эмчилгээний эмүүд дараалан гарсан ч, хэд хэдэн эмийг ээлж дараалан хэрэглээд ч шинж тэмдэг намдахгүй өвчтөн одоо ч цөөнгүй байна.
Солонгосын судлаачид үүний учрыг тайлжээ. Сүнчонхян их сургуулийн Бучон эмнэлгийн Ревматологийн тасгийн Жон Сонсу, Жон Чанхон, Жон Хемин профессорын баг эмчилгээг хэд хэдэн удаа сольж хэрэглэсэн ч сайн эдгэрдэггүй ревматик өвчний 「эмчилгээнд үл хариулах байдал」 нь тодорхой нэг үрэвслийн замналын ганц асуудал биш, харин дархлаа, мэдрэл, бодисын солилцоо зэрэг бие доторх олон систем харилцан орооцолдон бий болгодог үр дүн гэж 25-нд мэдэгдэв. Судалгааны баг энэ баримтыг математик загвараар баталгаажуулсан байна.
Холбогдох өгүүлэл нь олон улсын эрдэм шинжилгээний хэвлэлийн газар 「Springer Nature」-ийн эрхлэн гаргадаг 《npj Systems Biology and Applications》 сэтгүүлийн 8-р сарын 15-ны дугаарт нийтлэгджээ.
Нэг өвчинтэй атлаа яагаад зарим хүнд эм үйлчлэхгүй байдаг вэ
Ревматоид артриттай өвчтөнүүдийн дунд хэд хэдэн эмийг дараалан хэрэглээд ч шинж тэмдэг бараг арилсан байдал, өөрөөр хэлбэл ремисст хүрч чаддаггүй хүмүүс бий.
Европын Ревматологийн Нийгэмлэг 2021 онд ийм өвчтөнүүдийг 「эмчилгээнд тэсвэртэй ревматоид артрит(D2T)」 гэж албан ёсоор тодорхойлсон. Өдийг хүртэл ревматик өвчний эмчилгээ нь дархлааны эсүүдээс ялгардаг дохионы бодис болох цитокин, эсвэл үрэвслийн нэг замналыг онцлон хаах аргачлалаар хөгжиж ирсэн.
Гэвч бодит эмнэлзүйн практикт энэ аргаар тайлбарлахад бэрх өвчтөнүүд байдаг. Цусны үрэвслийн үзүүлэлт хэвийн мөртлөө өвдөлт, ядаргаа туйлын хүчтэй байх тохиолдол ч бий, эсрэгээрээ шинж тэмдэг сайжирсан ч үрэвслийн үзүүлэлтүүд үргэлжлэн өндөр хэвээр байх тохиолдол ч байна.
Судалгааны баг үүнээс эхэлжээ. Эмчилгээнд үл хариулах байдал нь тодорхой нэг замналын ганц алдаа бус, олон биологийн систем хамтран ажилласнаар бие тодорхой төлөвт 「тогтож」 үлдсэний үр дүн гэсэн таамаг дэвшүүлсэн байна.
Бие дотор өөр өөр салаа зам бий
Судалгааны баг хүний биеийн төвөгтэй байдлыг гурван салаа тэнхлэг болгон шахан нэгтгэв. ▲гэдэсний салст бүрхүүл ба бичил биетэн, мөн бие өөрийн эдийг дайрахгүй байх дархлааны тэнцвэрийг авч үзэх тэнхлэг ▲мэдрэл, өөхөн эд, дархлааны эсүүд хоорондоо холбогдсон тэнхлэг ▲эсийн бодисын солилцоо ба стрессийн хариу урвалыг авч үзэх тэнхлэг юм. Судалгааны баг эдгээр гурван тэнхлэг болон 6 гол хувьсагчийг нэгтгэсэн математик загвараа 「3 тэнхлэгт нэгдсэн хүрээ(3-AIF)」 гэж нэрлэжээ.
Энэ загварыг компьютероор симуляц хийхэд биеийн төлөв 「эрүүл」 ба 「өвчтэй」 гэсэн хоёрхон ангилалд хуваагдсангүй. Бүрэн эрүүл төлөв, шинж тэмдэг бараггүй ч бүрэн эдгээгүй төлөв, өвчин тасралтгүй идэвхтэй явцтай төлөв, эмчилгээ сайн үйлчлэхгүй төлөв хүртэл бие тогтож болох байрлал ганцхан биш байв.
Ууланд олон хөндий байдаг. Бөмбөг аль хөндийд унаснаас шалтгаалан тогтох байр нь өөр болдог шиг, ижил оноштой өвчтөн ч удамшлын суурь, орчин, өвчин хэрхэн явж ирсэн түүхээсээ хамааран өөр өөр хөндийд 「тогтож」 байлаа. Эмчилгээний хариу урвал ч төдий чинээ туйлширч ялгарсан.
Нэгэнт давсан бие яагаад буцаад ирж чаддаггүй вэ
Өдөөлт тодорхой түвшнээс давмагц бие эрүүл төлөвөөс өвчтэй төлөв рүү шилжиж, өдөөлт улам хүчтэй болохоор эмчилгээ сайн үйлчлэхгүй төлөв хүртэл шилжжээ.
Асуудал нь түүнээс цааш. Нэгэнт өвчтэй төлөв рүү шилжсэн биеийг анх өвчин үүсгэсэн өдөөлтийг багасгах төдийхнөөр өмнөх эрүүл төлөвт нь амархан буцааж чадсангүй.
Судалгааны баг энэ үзэгдлийг 「түүхэн хамаарал(гистерезис)」 гэж нэрлэв. Өвчнийг нэмэгдүүлсэн чиглэл ба буцаан сэргээх чиглэл өөр гэсэн утгатай. Тиймээс энэ салаа замыг давахаас өмнө эрт оношилж, эмчлэх шаардлагатайг математикаар харуулж байна.
Анхаарал татах өөр нэг хэсэг бий. Загварт оруулсан 6 хувьсагчийн дундаас өвчний төлөвт хамгийн хүчтэй нөлөөлөх дээд гурван хувьсагч нь бүгд мэдрэл·өөхөн эд·дархлааны эсийн тэнхлэгт төвлөрч байв. Тэдгээрийн дундаас тэнүүчлэх мэдрэл (vagus nerve) голлох үүрэгтэй байлаа. Тархи ба дотор эрхтнийг холбодог энэ мэдрэл нь парасимпатик мэдрэлийн тогтолцоогоор дамжин үрэвслийг намжаах үүрэгтэй. Энэ үйл ажиллагаа нь бүх загвар дотор хамгийн чухал хувьсагчаар нэрлэгдсэн. Мэдрэл ба дархлааг хамтад нь авч үздэг сүүлийн үеийн эмчилгээний чиг хандлагатай ч нийцсэн үр дүн юм.
Судалгааны баг энэ үр дүнг хоёр аргаар шалган баталгаажуулжээ.
Юуны өмнө гурван тэнхлэгийг нэг нэгээр нь хасч дахин симуляц хийв. Тэгэхэд олон тогтвортой төлөв болон түүхэн хамаарал нь гурван тэнхлэг хоорондоо орооцолдсон үед л илэрч байлаа. Аль нэг тэнхлэгийг салгавал ийм төвөгтэй хэв шинж өөрөө алга болсон.
Дараа нь бодит өвчтөний өгөгдөлтэй нийцэж байгаа эсэхийг шалгав. Ревматоид артрит, лупус, анкилозын спондилит, дерматомиозит, системийн склероз зэрэг 5 аутоиммун өвчний нийтэд нээлттэй генийн өгөгдлийн 6 багцыг шинжилсэн байна. Үүний үр дүнд загварын таамагласан генүүд нь ревматоид артриттай өвчтөнүүдийн цус болон үеийн синовиаль эдэд бусад генүүдээс илт өөр хөдөлгөөн үзүүлжээ.
Эм үйлчлэхгүй байгаа нь хүний хүсэл зоригийн асуудал биш
Профессор Жон Сонсу "Энэ судалгаа нь эмчилгээнд тэсвэртэй ревматик өвчтэй өвчтөнүүдийн асуудлыг тус тусын ген эсвэл эсийн түвшнээс давуулан, бүхэл системийн өнцгөөс ойлгохыг зорьсон анхны судалгаа юм. Эмчилгээнд тэсвэртэй ревматик өвчинд дан ганц замналд чиглэсэн бай эмчилгээ яагаад хязгаарт тулдгийг, мөн олон тэнхлэгийг зэрэг зохицуулах эмчилгээний стратеги шаардлагатайг санал болгосон гэдэг утгаараа ач холбогдолтой" гэж тайлбарлав.
Энэ загвар нь компьютерийн симуляц болон нийтэд нээлттэй генийн өгөгдлөөр баталгаажуулсан шатандаа байгаа бөгөөд бодит өвчтөнүүдийг дагаж мөрдсөн эмнэлзүйн өгөгдлөөр нотлох ажил одоогоор үлдээд байна.
Профессор Жон дараагийн алхмаа ч төлөвлөжээ. Ген·уураг·метаболит зэрэг олон түвшний биологийн мэдээллийг нэг дор шинжлэх 「олон-омикс」 өгөгдлийг хүртэл ашиглан загварыг баталгаажуулах санаачилга гаргасан байна.
Тэрээр "Цаашид эмчилгээнд үл хариулах ревматоид артриттай өвчтөнүүдийг сонгон, урт хугацааны эмнэлзүйн·олон-омикс өгөгдлөөр загварыг баталгаажуулж чадвал, өвчтөн бүрийн хувьд аль биологийн тэнхлэг эмчилгээнд үл хариулах байдлыг тэргүүлж байгааг тогтоон, олон тэнхлэгийг хамтад нь харгалзсан нарийвчилсан, хувь хүнд тохирсон эмчилгээ хийх боломжтой гэж найдаж байна" гэж мэдэгдэв.
Одоо би юуг шалгах ёстой вэ
Нарийвчилсан, хувь хүнд тохирсон эмчилгээ бодит үзлэгийн өрөөнд нэвтрэхэд илүү хугацаа хэрэгтэй.
Гэхдээ яг одоо шалгаж болох зүйл бий. Үйлдлийн механизм нь өөр биологийн бэлдмэл эсвэл бай эмчилгээний эмийг 2-оос доошгүй төрлөөр хэрэглээд ч шинж тэмдэг хангалттай намдаагүй бол, дээр дурдсан 「эмчилгээнд тэсвэртэй(D2T)」 ангилалд хамаарах эсэхийг хариуцсан эмчтэйгээ дахин нягтлах шаардлагатай.
Шинж тэмдэг ба шинжилгээний хариу хоёр зөрөөд байгаа мэт санагдах нь ч анхаарах хэсэг. Цусны үрэвслийн үзүүлэлт сайжирсан ч өвдөлт, ядаргаа хэвээр байх, эсвэл эсрэгээрээ өвдөлт багассан ч үрэвслийн үзүүлэлт хэвээр байх тохиолдол юм. Энэ нь нэг эм нэмж нэмэх асуудлаас илүүтэй, нойр, стресс, гэдэсний эрүүл мэнд зэрэг өөр тэнхлэгүүдийг хамтад нь харах хэрэгтэй гэсэн дохио байж мэднэ.
Дараагийн үзлэг дээр ийм зөрүүг зүгээр өнгөрөөхгүй байх нь өөрөө бие махбодод тохирсон эмчилгээг урагшлуулах эхний алхам болж чадна.
Эм үйлчлэхгүй байна гээд өвчтөний хүсэл зориг, хичээл зүтгэл дутсан гэсэн үг биш. Бие нь олон системийн харилцан үйлчлэлийн дунд тодорхой төлөвт тогтсон төдий гэдгийг энэ удаагийн холбоос харууллаа. Энэ нь яагаад зөвхөн би эдгэрэхгүй байна вэ гэж бухимдаж байсан өвчтөнүүдэд шинэ тайлбар өгөхийн зэрэгцээ дараагийн эмчилгээний стратегийн сэжүүрийг ч санал болгож байна.
