Хөхний хэт авиан шинжилгээний орон дээр хэвтэж байхад дэлгэц ширтсэн эмч “Энд нэг зангилаа харагдаж байна” гэж хэлнэ. Тэр мөчид “Хорт хавдар юм биш биз? Эдийн шинжилгээ хийлгэх үү, эсвэл хурдан авахуулбал санаа амар байх болов уу?” гэсэн бодол зэрэг төрнө.
Гэвч зангилаа бүрийг шинжилж, авах шаардлагагүй. Солонгосын хөхний хорт хавдрын нийгэмлэг болон Солонгосын хөх, бамбай булчирхайн мэс засалчдын нийгэмлэг саяхан гаргасан ‘Эмнэлзүйн зөвлөмж’-дөө “Эдийн шинжилгээгээр хоргүй нь тогтоогдож, дүрс оношилгоо болон эмгэг судлалын хариу хоорондоо нийцсэн эмгэгийг тогтмол хянах нь үндсэн зарчим” хэмээн тодорхой заасан.
Хортой байх магадлал 2%-иас бага бол ‘6 сарын дараа дахин шалгана’
Зангилаа илэрлээ гээд шууд эдийн шинжилгээ хийдэггүй. Эхлээд хэт авиан шинжилгээгээр зангилааны хэлбэр, зах хязгаар, чиглэл, дотоод бүтцийг харж, хортой байх магадлалыг үнэлнэ.
Доннэ Бонсэн эмнэлгийн мэс заслын тасгийн эрхлэгч Ким Бён Хён “Энгийн уйланхай, фиброаденом зэрэг илэрхий хоргүй харагдаж буй зангилааг эхлээд ажигладаг” гэж тайлбарлав. Тэрбээр “Зууван хэлбэртэй, гөлгөр захтай, арьстай зэрэгцээ байрласан хатуу үүсгэвэр болон зарим нийлмэл уйланхайн хортой байх магадлал 2%-иас бага тул 6 сарын дараа хэт авиан шинжилгээгээр дахин шалгадаг” гэв.
Сэжигтэй шинж илэрвэл эдийн шинжилгээ хийдэг. Ким Бён Хён “Зангилааны хэлбэр, чиглэл, зах хязгаар, бүтцийн гажилт, бичил шохойжилт зэргийг цогцоор нь үнэлж, хортой гэж сэжиглэвэл эдийн шинжилгээ хийнэ” гээд “Зангилаа хурдан томрох, хөхний толгойноос цустай шингэн гарах, арьс дотогш татагдах үед ч эдийн шинжилгээ хийдэг” гэж тайлбарлав.
Хяналтын хугацаанд өвчтөн өөрөө анхаарах шаардлагатай өөрчлөлтүүд бий. Зангилаа томрох эсвэл хатуурах, хөхний толгой буюу арьсны хэлбэр өөрчлөгдөх, хэвийн үеийнхээс өөр шингэн гарах, суганд шинэ бэрсүү тэмтрэгдэх зэрэг нь үүнд багтана. Ийм өөрчлөлт ажиглагдвал дахин эмчид үзүүлэх нь зүйтэй.
Хоргүй байсан ч ‘авах’ шаардлагатай тохиолдол бий
Эдийн шинжилгээгээр хоргүй нь тогтоогдож, дүрс оношилгооны дүгнэлттэй тохирч байвал ихэнх тохиолдолд авахгүйгээр ажигладаг.
Харин дараах тохиолдолд зангилааг авах боломжийг хэлэлцэнэ. Өвдөх, тавгүйрхэх, тэмтрэгдэх зангилаанаас болж өдөр тутамдаа санаа зовох, гоо сайхны асуудал үүсэх, хэмжээ нь мэдэгдэхүйц томрох үед авч болно.
Эмнэлгийн ажилтнуудаас хангалттай тайлбар сонссон ч өвчтөн авахуулахыг тууштай хүсвэл энэ нь мөн сонголтын нэг байж болно. Энд зангилаа байгаа эсэх бус, ямар шинжтэй зангилаа вэ гэдэг нь гол асуудал.
Маммотомын гол асуудал нь ‘дараалал’
Ихэвчлэн ‘маммотом’ гэж нэрлэдэг вакуумын тусламжтай авах ажилбар (Vacuum-Assisted Excision, VAE) нь хэт авиан шинжилгээгээр эмгэгийн байрлалыг харж, бүдүүн зүү болон вакуум төхөөрөмжөөр зангилааг авдаг бага инвазив ажилбар юм. Энэ удаагийн зөвлөмжид ажилбараас илүүтэй хийх дарааллыг онцолсон. Өөрөөр хэлбэл, “Зангилаа байгаа учраас эхлээд авчихъя” гэсэн хандлагыг хязгаарлажээ.
Үндсэн зарчим нь бүдүүн зүүт эдийн шинжилгээ (Core Needle Biopsy, CNB) эсвэл вакуумын тусламжтай эдийн шинжилгээгээр (Vacuum-Assisted Biopsy, VAB) зангилааны шинжийг эхлээд тогтоож, хариунд нь үндэслэн авах эсэхийг шийдэх явдал юм. Эдийн шинжилгээгүйгээр шууд VAE хийхийг зөвхөн дүрс оношилгоогоор илт хоргүй шинжтэй харагдсан хязгаарлагдмал тохиолдолд авч үзнэ.
Эмнэлзүйн практикт VAE тохирох тодорхой тохиолдол бий. Тус эмнэлгийн мэс заслын тасгийн эрхлэгч Ли Сан Мин “Эдийн шинжилгээгээр хоргүй нь батлагдсан жижиг эмгэгийг бүрэн авч, нэмэлт мэс заслаас зайлсхийх тохиолдолд тохиромжтой” гэж хэлэв.
Хэмжээг харгалзах зөвлөмж ч бий. Ли Сан Мин “Зангилаа 1.5~2 см хэмжээтэй үед улам томрохоос нь өмнө VAE хийхийг зөвлөх нь элбэг” гээд “Үүнээс жижиг эсвэл том байсан ч ажилбар хийх боломжтой бөгөөд эмчийн дүгнэлт, өвчтөний хүсэл сонирхлыг хамтад нь харгалзан шийдэх нь зүйтэй” хэмээн тайлбарлав.
Гэхдээ хортой гэж сэжиглэж буй зангилааны хувьд нөхцөл өөр. Зөвлөмжид ийм тохиолдолд оношийг баталгаажуулж, эмчилгээний төлөвлөгөө гаргахын тулд мэс заслаар авахыг нэн түрүүнд авч үзэх бөгөөд эмчилгээний зорилгоор VAE хийхийг зөвлөхгүй гэж заасан. Хөхний хорт хавдар аль хэдийн оношлогдсон бол стандарт мэс заслыг VAE-аар орлуулахыг мөн хатуу хязгаарлана.
Холбоотой нийтлэл: Хөхний хорт хавдрын нийгэмлэг “Хөхөнд зангилаа илэрсэн болгонд маммотом ажилбар хийлгэж болохгүй” (Kormedi.com, 2026 оны 8 дугаар сарын 21. https://kormedi.com/2850271/)
Эдийн шинжилгээг тухайн өдөр, авах ажилбарыг хариу гарсны дараа хийнэ
Зангилаа илэрсэн өвчтөнд хамгийн түрүүнд хэрэгтэй зүйл нь “Тэгвэл дараа нь яах вэ?” гэсэн асуултын хариу юм.
Доннэ Бонсэн эмнэлэгт хөхний эмч үзлэг хийсэн өдрөө эмнэлзүйн үзлэг, маммографи, хэт авиан шинжилгээг хамтад нь хийдэг. Мэргэжлийн эмч хэт авиан шинжилгээг өөрөө хийж, хариуг нь үзлэгийн үеэр тайлбарлана.
Үүний дараа эдийн шинжилгээ шаардлагатай гэж үзвэл бүдүүн зүүт эдийн шинжилгээг мөн тухайн өдөр хийнэ. Уйланхайн шингэнийг соруулж авах зэрэг энгийн ажилбарыг хэт авиан шинжилгээний үеэр хамтад нь хийх тохиолдол ч бий.
Харин VAE хийх хугацаа тохиолдол бүрд өөр. Ли Сан Мин “Хэт авиан шинжилгээгээр илт хоргүй зангилаа гэж үзвэл хэсгийн мэдээ алдуулалт хийж, тухайн өдөр ажилбар хийх боломжтой” гээд “Эдийн шинжилгээ хийсэн бол хариу нь ойролцоогоор долоо хоногийн дараа гардаг тул ихэнхдээ ажилбарын өдрийг тусад нь товлодог” гэв.
Нэг өдөр ижил хэмжээний зангилаа илэрсэн хоёр хүн байна гэж төсөөлье. Нэг нь 6 сарын дараа хэт авиан шинжилгээ хийлгэх цаг авч гэртээ харина. Нөгөө нь тэр дороо эдийн шинжилгээ хийлгэнэ. Энэ хоёр хүний цаашдын оношилгоо, эмчилгээний чиглэлийг ялгаж буй зүйл нь зангилаа илэрсэн явдал бус, хэт авиан шинжилгээний дэлгэц дээр харагдах зангилааны хэлбэр юм.
[Түгээмэл асуулт] Хөхний шинжилгээний дараа хамгийн олон асуудаг зүйлс
Хөхний эд нягт бол заавал хэт авиан шинжилгээ хийлгэх үү?
Хөхний эд нягт байх нь өөрөө өвчин биш. Гэхдээ маммографийн зурагт эмгэг халхлагдах боломжтой тул тухайн хүний эрсдэл болон дүрс оношилгооны дүгнэлтээс шалтгаалан хэт авиан шинжилгээг нэмж хийж болно.
Хөхөнд бэрсүү тэмтрэгдвэл маммографи болон хэт авиан шинжилгээний алийг нь түрүүлж хийлгэх вэ?
Нас, шинж тэмдэг, эмгэгийн байрлал зэргээс шалтгаална. Хоёр шинжилгээ бие биеэ нөхдөг тул хамтад нь хийх тохиолдол олон.
Хөхний хэт авиан шинжилгээгээр зангилаа илэрвэл бүгдэд нь эдийн шинжилгээ хийх үү?
Үгүй. Хортой байх магадлал багатай эмгэгийг тодорхой хугацаанд тогтмол хянаж болно. Дүрс оношилгоонд сэжигтэй шинж илрэх эсвэл өөрчлөлт гарах үед эдийн шинжилгээ хийхийг авч үзнэ.
Хоргүй зангилаа томорвол заавал авах шаардлагатай юу?
Зөвхөн хэмжээгээр нь шийддэггүй. Хэр хурдан томорсон, өвдөлт эсвэл тавгүй мэдрэмж байгаа эсэх, дүрс оношилгооны шинж өөрчлөгдсөн эсэхийг цогцоор нь үнэлнэ.
Маммотом болон эдийн шинжилгээ адилхан уу?
Үгүй, ялгаатай. Бүдүүн зүүт эдийн шинжилгээ болон вакуумын тусламжтай эдийн шинжилгээ нь эдийн сорьц авч, эмгэгийн мөн чанарыг тогтоох шинжилгээ юм. Вакуумын тусламжтай авах ажилбар (VAE) нь сонгосон эмгэгийг авах зориулалттай. Ижил вакуум төхөөрөмж ашигласан ч зорилго нь өөр.
