Một kết quả nghiên cứu cho thấy khoảng 8 trong 10 bệnh nhân lạc nội mạc tử cung có thể bị đau nửa đầu. Nghiên cứu cũng cho thấy các cơ sở khám chữa bệnh tuyến cơ sở đang bỏ sót mối liên hệ này.
Ngày 20 (giờ địa phương), nhóm nghiên cứu thuộc khoa thần kinh của Mayo Clinic, Mỹ, đã công bố kết quả trên tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Thần kinh Hoa Kỳ (ANA). Đây là kết quả phân tích tổng hợp 35 nghiên cứu trước đó về lạc nội mạc tử cung và đau nửa đầu.
Bệnh nhân lạc nội mạc tử cung có khả năng bị đau nửa đầu cao gấp 2,3 lần
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô nội mạc vốn nằm bên trong tử cung phát triển ở những vị trí khác ngoài tử cung. Mô này chủ yếu xuất hiện ở buồng trứng, vòi trứng và phúc mạc vùng chậu, gây đau dữ dội và chảy máu theo mỗi chu kỳ kinh nguyệt. Bệnh được cho là xảy ra ở 10–15% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản trên toàn thế giới. Tại Hàn Quốc, số bệnh nhân cũng tăng mạnh, từ 56.868 người năm 2019 lên 94.473 người năm 2024.
Nhóm nghiên cứu đã so sánh khoảng 208.000 phụ nữ Mỹ được chẩn đoán lạc nội mạc tử cung với 13 triệu phụ nữ khỏe mạnh trong nhóm đối chứng. Kết quả cho thấy bệnh nhân lạc nội mạc tử cung có khả năng đang bị đau nửa đầu cao gấp 2,3 lần so với phụ nữ trong nhóm đối chứng.
Điểm đáng chú ý là tỷ lệ mắc chứng đau nửa đầu chênh lệch lớn tùy theo phương pháp nghiên cứu. Trong các nghiên cứu lâm sàng phỏng vấn trực tiếp bệnh nhân và đánh giá triệu chứng, có tới 78% bệnh nhân lạc nội mạc tử cung được xác nhận bị đau nửa đầu. Ngược lại, các nghiên cứu sử dụng dữ liệu yêu cầu thanh toán bảo hiểm trong thời gian dài ghi nhận tỷ lệ mắc là 18–43%.
Trong các nghiên cứu chỉ sử dụng hồ sơ khám chữa bệnh và yêu cầu thanh toán bảo hiểm của một năm, tỷ lệ ghi nhận đồng thời hai bệnh giảm xuống dưới 5%. Nhóm nghiên cứu nhận định: “Xét đến mối liên hệ giữa đau nửa đầu và lạc nội mạc tử cung, đau nửa đầu có thể là dấu hiệu giúp phát hiện lạc nội mạc tử cung”, đồng thời cho rằng “Những hồ sơ y tế ngắn hạn như vậy có thể bỏ sót tới 90% trường hợp thực sự mắc đồng thời hai bệnh”.
Đau nửa đầu và lạc nội mạc tử cung có thể có cơ chế gây đau tương tự
Nhóm nghiên cứu cho rằng đau nửa đầu và lạc nội mạc tử cung có cơ chế gây đau tương tự. Chất được xác định là then chốt ở đây là “peptide liên quan đến gen calcitonin (CGRP)”. CGRP được các dây thần kinh tiết ra, có vai trò truyền và khuếch đại tín hiệu đau. Một số thuốc hiện dùng để phòng ngừa hoặc điều trị đau nửa đầu làm dịu cơn đau bằng cách chặn thụ thể CGRP.
Nhóm nghiên cứu phân tích rằng CGRP cũng có thể kích hoạt quá mức các con đường gây đau hoặc viêm thần kinh trong bệnh lạc nội mạc tử cung, bởi tại các tổn thương lạc nội mạc tử cung cũng có sợi thần kinh và tế bào viêm.
Trợ lý giáo sư Johannes W. Volldimanuel thuộc khoa thần kinh của Mayo Clinic, người dẫn dắt nghiên cứu, phát biểu tại hội nghị: “Đáng để nghiên cứu liệu liệu pháp nhắm vào CGRP để điều trị đau nửa đầu có hiệu quả với cơn đau do lạc nội mạc tử cung hay không”, đồng thời nói thêm: “Cần tiến hành nghiên cứu tiếp theo để xem liệu một phương pháp điều trị có thể làm giảm triệu chứng của cả hai bệnh hay không”.
Trợ lý giáo sư Volldimanuel cũng giải thích vì sao phần lớn nghiên cứu dựa trên hồ sơ khám chữa bệnh ngắn hạn ghi nhận mối liên hệ thấp giữa đau nửa đầu và lạc nội mạc tử cung.
Ông khuyến cáo: “Thông thường, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản xem lạc nội mạc tử cung và đau nửa đầu là hai bệnh riêng biệt, nên có xu hướng đến các bệnh viện khác nhau để điều trị. Cần hiểu rằng khả năng hai bệnh xuất hiện đồng thời không phải do ngẫu nhiên là rất cao. Điều quan trọng là phải thông báo cho bác sĩ về mọi triệu chứng”.
