Một người họ Kim, có con 6 tháng tuổi, nhận thấy điều bất thường khi thay tã cho bé. Các nếp gấp ở hai bên đùi không giống nhau; khi dang chân bé sang hai bên, chân phải khó dang ra hơn. Bé không tỏ ra đau đớn hay quấy khóc. Khi đưa con đến bệnh viện, người này được bác sĩ cho biết bé mắc “loạn sản khớp háng phát triển”.
Đây là tình trạng chỏm xương đùi (phần đầu của xương đùi) và ổ cối của xương chậu không phát triển bình thường hoặc không khớp với nhau một cách vững chắc. Tình trạng này có thể xuất hiện từ khi sinh hoặc được phát hiện muộn hơn trong quá trình trẻ lớn lên. Ở giai đoạn đầu, trẻ thường không đau và không có thay đổi rõ rệt về hình dáng bên ngoài, vì vậy sự quan sát của người chăm sóc rất quan trọng.
Những dấu hiệu có thể quan sát hằng ngày gồm nếp gấp ở đùi hoặc mông không cân xứng, hai chân dài ngắn khác nhau, hoặc một bên chân bị hạn chế cử động khi dang chân. Sau khi trẻ bắt đầu biết đi, trẻ có thể đi khập khiễng hoặc nghiêng người về một bên.
Tuy nhiên, nếp gấp không cân xứng cũng thường gặp ở trẻ bình thường nên không thể chỉ dựa vào dấu hiệu này để kết luận; trẻ cũng có thể mắc bệnh dù bên ngoài không có biểu hiện bất thường. Các yếu tố nguy cơ được nhắc đến gồm ngôi mông, tiền sử bệnh trong gia đình, trẻ gái, con đầu lòng và thói quen quấn tã chặt khi hai chân trẻ duỗi thẳng.
Phương pháp kiểm tra thay đổi theo độ tuổi của trẻ. Trong những tháng đầu sau sinh, xương chưa đủ cứng nên siêu âm thường được sử dụng để quan sát sụn và hình dạng khớp. Thông thường, sau 4–6 tháng tuổi, khi quá trình cốt hóa diễn ra, bác sĩ dùng X-quang vùng chậu để đánh giá vị trí và sự phát triển của khớp háng.
Phương pháp điều trị được quyết định dựa trên tuổi của trẻ và mức độ mất vững của khớp. Ở giai đoạn đầu, bác sĩ ưu tiên cân nhắc dùng dụng cụ chỉnh hình để giữ khớp háng ở vị trí ổn định, nhưng cũng có trường hợp chỉ cần theo dõi. Nếu chẩn đoán muộn hoặc việc chỉnh khớp chưa đạt yêu cầu, bác sĩ sẽ cân nhắc nắn chỉnh khớp dưới gây mê rồi bó bột; nếu cách này cũng khó thực hiện, phẫu thuật nắn chỉnh mở hoặc phẫu thuật cắt xương có thể được xem xét.
Sau điều trị, trẻ vẫn cần được kiểm tra định kỳ về các biến chứng như rối loạn cấp máu cho chỏm xương đùi và về sự phát triển của khớp, nhằm giảm nguy cơ biến chứng lâu dài như thoái hóa khớp sớm. Trưởng khoa Lee Dae-hee thuộc Trung tâm Chỉnh hình Nhi, Bệnh viện Ulsan Eliya, cho biết: “Nếu nếp gấp ở chân không cân xứng hoặc hai chân có sự khác biệt khi dang ra, đừng chỉ cho rằng đó là đặc điểm trong quá trình phát triển mà hãy nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện”. Ông nói thêm: “Đặc biệt, nếu trẻ sinh ngôi mông hoặc có người thân mắc bệnh, cần theo dõi kỹ hơn”.
