Không cần mổ hở lớn ở lưng vẫn có thể bắt vít vào cột sống: Phẫu thuật hàn xương nội soi "một lỗ"

"Bác sĩ nói phải bắt những con vít lớn vào thắt lưng để cố định, tôi sợ quá nên không thể nào bước lên bàn mổ được."

Ông Lee (65 tuổi, sống ở Busan) vài năm nay bị tê rần ở chân như muốn nổ tung, chỉ đi một chút là phải ngồi thụp xuống. Nguyên nhân là "trượt đốt sống" (Spondylolisthesis), khi đốt sống bị đẩy về phía trước và lệch khỏi vị trí.

Vóc dáng còng như "bà cụ lưng gù" cũng là một vấn đề, nhưng nghiêm trọng hơn là lưng đau liên tục do các đốt sống trên - dưới bị lệch và rung lắc. Bác sĩ chẩn đoán phương pháp điều trị duy nhất là "phẫu thuật hàn xương cột sống (cố định bằng vít)", nhằm buộc chặt các đốt sống đang rung lắc. Tuy nhiên, vì sợ phải rạch một đường lớn ở lưng, ông cố chịu đựng bằng tiêm và thuốc.

Cuối cùng, cơn đau trở thành mạn tính và còn xuất hiện cả tê liệt. Do từng chứng kiến các trường hợp xung quanh bị yếu lưng hoặc đau âm ỉ kéo dài sau mổ, ông không dám quyết định dứt khoát, để rồi bệnh nặng thêm.

Việc liên tục trì hoãn thời điểm điều trị như vậy là một kiểu mẫu phổ biến ở bệnh nhân cột sống. Trước thực tế này, Giám đốc bệnh viện Yoon Myung-soo của Bệnh viện Busan Keun cảnh báo: "Nếu bỏ lỡ thời điểm điều trị phù hợp, tế bào thần kinh có thể bị tổn thương vĩnh viễn, khiến cảm giác tê liệt hoặc tê rần kéo dài ngay cả sau phẫu thuật".

Nếu rạch mổ, cơ lưng cũng bị "vân mỡ": Một nguyên nhân khác gây đau lưng mạn tính sau phẫu thuật

Thực tế, phẫu thuật cột sống không hề dễ. Đặc biệt, phẫu thuật hàn xương cột sống thuộc nhóm can thiệp quy mô lớn trong các phẫu thuật cột sống. Bác sĩ phải chỉnh lại trục xương đang rung lắc, bộc lộ đĩa đệm, đặt xương nhân tạo rồi cố định bằng vít. Việc rạch rộng vùng lưng là bắt buộc. Trong quá trình đó, các cơ và mô thần kinh ở phía lưng vốn nâng đỡ thắt lưng khó tránh khỏi bị rách và bị tách.

Giám đốc Yoon ví điều này với "vân mỡ" của thịt bò Hàn. Ông liên hệ nó với lý do vì sao đau thắt lưng không biến mất ngay cả sau mổ rạch.

"Loại thịt bò có nhiều vân mỡ mà chúng ta yêu thích chính là loại có mỡ xen giữa các thớ cơ. Có thể ngon miệng, nhưng đó lại là trạng thái tệ nhất nếu muốn cơ vẫn sống và phát huy sức mạnh. Thắt lưng con người cũng vậy. Nếu mổ bằng đường rạch lớn, cơ lưng một khi đã bị cắt sẽ mất chức năng, và trong quá trình hồi phục sẽ biến thành mô sẹo hoặc mỡ."

Trên thực tế, dù xương đã được buộc cố định rất chắc, đau thắt lưng vẫn không hết cũng có thể do tổn thương cơ phát sinh trong quá trình này. Đây là một lý do về mặt giải phẫu học mà trước đây ít ai nghĩ tới.

Bắt cả vít qua một lỗ 1cm: Từ "bất khả thi" trở thành tiêu chuẩn toàn cầu

Vượt qua giới hạn của mổ rạch chính là "phẫu thuật hàn xương cột sống thắt lưng nội soi một lỗ". Đây là phương pháp xâm lấn tối thiểu: chỉ tạo một lỗ trên da khoảng 1cm, sau đó đưa đồng thời camera nội soi siêu nét và dụng cụ phẫu thuật chuyên dụng vào để điều trị tổn thương. Do đi vào vi mô theo thớ cơ nên gần như không gây tổn thương cơ và cũng hầu như không chảy máu.

Giám đốc bệnh viện Yoon Myung-soo (khoa Chấn thương chỉnh hình) của Bệnh viện Busan Keun, người đã thực hiện ca mổ này lâu năm tại khu vực Busan - Ulsan - Gyeongnam, cho biết: "Điều bệnh nhân nghi ngờ nhiều nhất chính là “một lỗ nhỏ như vậy thì làm sao bắt được cả vít?”". Ông nói thêm: "Nhưng phương pháp chỉ tạo lỗ nhỏ rồi cố định vít hoàn chỉnh bằng nội soi (MIS-TLIF) giờ đã là chuẩn mực toàn cầu".

Khi Giám đốc Yoon công bố bài báo giới thiệu kỹ thuật "hàn xương cột sống nội soi một lỗ" trên tạp chí European Spine Journal vào năm 2018, vẫn có phản ứng hoài nghi rằng: "Mổ thoát vị đĩa đệm đơn thuần thì còn được, chứ hàn xương có bắt vít mà làm qua một lỗ là không thể".

Nhưng hiện nay, kỹ thuật đã tiến hóa hơn cả thời điểm đó. Sau khi đưa nội soi vào, " lồng ghép nhân tạo mở rộng" (Expandable Cage) có thể tự bung ra trong cơ thể, cùng với mũi khoan siêu chính xác và hệ thống giám sát 4K, được vận hành kết hợp một cách đồng bộ.

Nhờ vậy, ngay cả trong không gian hẹp, tầm nhìn vẫn được đảm bảo chính xác hơn nhiều. Lực giữ vít và độ ổn định của hàn xương cột sống cũng được nâng cao hơn. Thậm chí không thua kém mổ rạch truyền thống. Phẫu thuật hàn xương nội soi từng được xem là một "thử nghiệm táo bạo" nay đang trở thành chuẩn mực mới của giới cột sống toàn cầu.

Chỉnh thẳng cả lưng còng nặng Liệu "bà cụ lưng gù" cũng có thể hồi phục?

Vì thế, hàn xương cột sống nội soi một lỗ không chỉ đơn thuần là "phẫu thuật ít sẹo". Giám đốc Yoon đang tiếp tục ghi nhận thành tích lâm sàng: chỉ bằng nội soi cũng có thể phục hồi góc nghiêng ra trước của cột sống tới 34 độ, ngay cả ở bệnh nhân biến dạng cột sống vốn khó chỉnh sửa ngay cả khi mổ rạch lớn.

Nhờ màn hình siêu nét, bác sĩ có thể mài bỏ chính xác phần xương dày lên và dây chằng vàng ngay sát thần kinh cột sống, nên nguy cơ tổn thương thần kinh hoặc nhiễm trùng thấp. Đây là kỹ thuật cố định cột sống xâm lấn tối thiểu (MIS-TLIF).

Tốc độ hồi phục cũng nhanh. Trong khi bệnh nhân mổ rạch truyền thống phải tiêm thuốc giảm đau nhóm opioid và nằm liệt 3-4 ngày hoặc hơn, bệnh nhân mổ nội soi thường đau khoảng hai ngày, sau đó hồi phục nhanh hơn rõ rệt.

Đặc biệt, đây là lựa chọn tốt cho người cao tuổi hoặc bệnh nhân suy giảm thể lực do bệnh nền, cũng như những người ngại truyền máu. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng nếu biến dạng cột sống quá nặng hoặc phải mổ diện rộng vượt quá 3 đốt sống, phương pháp mổ rạch truyền thống hiện vẫn có thể có lợi thế.

Làm sao vít có thể đưa vào qua một lỗ 1cm? Có sợ bắt không chắc hoặc bị lỏng không?

Đây là hiểu lầm phổ biến nhất nhưng không cần lo. Dù lỗ mổ chỉ khoảng 1cm, nhờ các dụng cụ đặc biệt đi vào trong nội soi và "xương nhân tạo" (cage), bác sĩ vẫn đảm bảo được lực cố định đầy đủ ở bên trong. Do cố định dưới hình ảnh nội soi phóng đại cấu trúc cột sống lên hàng chục lần, độ chính xác thậm chí còn cao hơn mổ rạch thực hiện bằng mắt thường. Không cần lo thắt lưng bị lỏng lẻo.

Nếu bị trượt đốt sống khiến xương lệch, có bắt buộc phải hàn xương không? Không thể chỉ nội soi giải ép sao?

Phương pháp điều trị sẽ khác nhau tùy vào việc có tồn tại "tính bất ổn định" (độ rơ) ở đốt sống hay không. Với những bệnh nhân có "tính bất ổn định" - tức xương bị lung lay mạnh khi cúi gập hay ưỡn thẳng lưng - cần phải buộc chặt bằng phẫu thuật hàn xương để ngăn ngừa tái phát. Ngược lại, nếu dù xương bị trượt nhưng đã cứng lại và không còn rung lắc, chỉ cần "giải ép" để mở rộng đường đi của thần kinh bị hẹp cũng có thể cải thiện.

Hàn xương nội soi một lỗ ra đời từ khi nào? Nếu làm bây giờ có còn là kỹ thuật mới nhất không?

Kỹ thuật nền tảng của ca mổ này lần đầu được báo cáo trong giới học thuật trong nước vào năm 2018. Sau đó, gần 10 năm qua, camera nội soi đã phát triển lên chuẩn siêu nét 4K, còn thiết bị phẫu thuật ngày càng tinh vi hơn. Tính đến năm 2026, đây đã trở thành một trong những kỹ thuật chuẩn xâm lấn tối thiểu được giới cột sống thế giới công nhận.

Thông tin tư vấn: Giám đốc bệnh viện Yoon Myung-soo (khoa Chấn thương chỉnh hình). Ông tốt nghiệp Trường Y Đại học Quốc gia Busan và hoàn thành thạc sĩ - tiến sĩ y học tại trường sau đại học của trường này. Ông có nhiều kinh nghiệm về nội soi cột sống, đặc biệt là phẫu thuật một lỗ. Ông tham gia với vai trò tác giả trong sách giáo khoa Springer và công bố nhiều bài báo trên các tạp chí quốc tế thuộc hệ thống SCI. Ông giảng dạy phẫu thuật nội soi cột sống một lỗ cho bác sĩ trong nước cũng như nước ngoài.