
"Mẹ ơi, miệng con đau không ăn được."
Đứa trẻ đặt thìa xuống. Nhìn vào trong miệng, có thể thấy mặt trong lưỡi nổi một nốt phồng rộp nhỏ. Kiểm tra tay và chân cũng tương tự. Có phải bé đã mắc bệnh tay chân miệng?
Mỗi năm, cứ đến tháng 6, đây là bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh ở nhà trẻ và mẫu giáo. Năm nay, tốc độ lây lan còn nhanh hơn. Tuần thứ hai của tháng 6, số trẻ 0-6 tuổi mắc bệnh tay chân miệng là 12,8 ca trên mỗi 1.000 bệnh nhân ngoại trú, tăng vọt 5,6 lần chỉ trong một tháng.

Mụn nước xuất hiện ở đâu?
Đúng như tên gọi, bệnh ảnh hưởng đến tay, chân và miệng.
Thời gian ủ bệnh 3-5 ngày. Sau đó, trẻ thường sốt nhẹ và đau họng trước, rồi niêm mạc trong miệng nổi mụn nước kèm đau và loét. Đồng thời, mu bàn tay, lòng bàn chân và mông nổi ban đỏ. Nếu đau nhiều, trẻ có thể không nuốt được nước bọt và chảy dãi liên tục.
Nhiều phụ huynh nhầm với thủy đậu. Thủy đậu bắt đầu phát ban ở mặt và thân mình rồi lan khắp cơ thể, ngứa nhiều. Bệnh tay chân miệng tập trung phát ban ở tay chân, và đau nổi bật hơn ngứa.
Đa số tự khỏi
Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul cho biết ngày 26, đa số trẻ hồi phục trong 3-7 ngày. Phần lớn trường hợp trẻ mệt khoảng hai ngày đầu rồi tự cải thiện.
Tuy nhiên, nếu trẻ đau miệng đến mức từ chối ăn uống, tình trạng này có thể dẫn tới mất nước. Không cho ăn đồ cay hoặc chua vì làm tăng đau. Thay vào đó, cho trẻ ăn từng ít một nhưng thường xuyên các món mềm và mát như cháo loãng/cháo đã để nguội, sữa hoặc sữa chua.
Tuy nhiên, nếu trẻ không đi tiểu trên 8 giờ hoặc khóc mà không có nước mắt, đó là dấu hiệu mất nước. Cần đến bệnh viện ngay.
Biến chứng hiếm gặp nhưng có triệu chứng cần cảnh giác. Nếu sốt cao kéo dài, nôn lặp lại, co giật hoặc giảm ý thức, phải đến phòng cấp cứu ngay. Vì bệnh có thể tiến triển thành viêm màng não, viêm não hoặc viêm cơ tim.
Khỏi bệnh chưa phải là hết
Bệnh hiện chưa có vắc-xin cũng như thuốc điều trị đặc hiệu. Điều này có lý do.
Có hàng chục loại virus gây bệnh tay chân miệng. Dù đã có miễn dịch với một loại, trẻ vẫn có thể mắc lại do loại khác. Điều này có nghĩa là khó thu hẹp mục tiêu để "diệt trừ" như vaccine cúm.
Thuốc điều trị cũng tương tự. Vì đa số tự khỏi trong vòng một tuần, nên từ góc nhìn của các hãng dược, không có nhiều lý do để phát triển thuốc.
Phòng ngừa chủ yếu là rửa tay. Rửa bằng xà phòng dưới vòi nước chảy sau khi ra ngoài, trước và sau khi ăn, và sau mỗi lần thay tã. Đồng thời khử trùng đồ chơi và tay nắm cửa.

Giáo sư Yoon Ki-wook, khoa Nhi tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul, nói: "Khi nghi ngờ hoặc đã được chẩn đoán mắc bệnh tay chân miệng, cách hiệu quả nhất để ngăn lây lan là tạm dừng sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, mẫu giáo cho đến khi khả năng lây nhiễm giảm đi".
Dù hết triệu chứng, virus vẫn còn. Virus được thải qua phân trong hơn 8 tuần.
Dù trẻ trông như đã khỏi hẳn, bàn tay sau khi thay tã hoặc đi vệ sinh có thể chạm vào đồ chơi rồi truyền sang trẻ khác. Đó là lý do ngay cả sau khi đi học lại vẫn phải tiếp tục rửa tay.
