Trong khám sức khỏe định kỳ, 20-30% phụ nữ Hàn Quốc được chẩn đoán phát hiện có nốt sần (u) hoặc nang (u nang chứa dịch) ở vú. Đây là tình trạng phổ biến, nhưng nhiều người vẫn lo lắng vì nốt sần vú có thể tiến triển thành ung thư vú. Vậy, khối u phát hiện ở vú có nhất thiết phải cắt bỏ bằng mọi giá không?
Giám đốc Park Sung-moon của Phòng khám phẫu thuật vú Youbam tại Noryangjin (từng là giáo sư Chuyên khoa ngoại vú, Bệnh viện Samsung Seoul) nhấn mạnh: “Không phải cứ phát hiện có khối u hay nốt sần ở vú là phải loại bỏ hết” và “trước khi quyết định có cắt bỏ hay không, điều quan trọng là phải chẩn đoán chính xác ‘khối này là gì’”.
Sau nhiều năm khám chữa bệnh tại bệnh viện đại học, ông Park quyết định mở phòng khám riêng. Ông lý giải, bệnh viện đại học tập trung quá nhiều ca nặng nên bệnh nhân thông thường khó tiếp cận. Trong cuộc phỏng vấn, ông nói: “Tôi muốn giúp đỡ những người xung quanh mình ở khoảng cách gần hơn một chút”.
◇ Khi kiểm tra vú, nên làm xét nghiệm nào trước tiên?
Ông Park cho rằng bước khởi đầu trong điều trị bệnh lý tuyến vú chắc chắn là tầm soát. Ông giải thích: “Chụp nhũ ảnh trong chương trình khám sức khỏe quốc gia là xét nghiệm cơ bản nhất, đã được chứng minh trên toàn thế giới có hiệu quả làm giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú”.
Tuy nhiên, với đa số phụ nữ Hàn Quốc thuộc nhóm “vú mô đặc”, chỉ chụp nhũ ảnh có thể có giới hạn. Bởi ở vú mô đặc, mô tuyến phát triển dày đặc khiến toàn bộ phim X-quang hiện trắng, khối ung thư hoặc nốt sần có thể bị mô che khuất và không nhìn thấy. Ông Park nói: “Trong tình huống này, xét nghiệm bổ sung chính là siêu âm”, đồng thời khuyến nghị coi chụp nhũ ảnh và siêu âm là các xét nghiệm cơ bản.
◇ Đau ngực, mảng cục cứng: Đâu là tín hiệu nghi ngờ ung thư vú?
Khi cảm thấy đau ngực hoặc sờ thấy có mảng cục cứng, nhiều người thường nghĩ ngay đến ung thư vú. Tuy nhiên, ông Park giải thích: “Cơn đau nhói ở cả hai bên ngực theo chu kỳ kinh nguyệt phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường”. Dù vậy, ông nói thêm: “Nếu đau kéo dài hoặc đau tăng dần, cũng có khả năng là ác tính”.
Với khối cục cũng tương tự. Nếu bờ khối trơn láng, tròn trịa và sờ mềm, khả năng cao là u lành. Ngược lại, nếu bề mặt gồ ghề, cứng, dính vào mô xung quanh và khó di động, cần nghĩ đến khả năng ác tính.
Ông Park nhấn mạnh: “Vì bệnh nhân khó có thể tự phân biệt rõ ràng, nên việc tìm đến bác sĩ chuyên khoa là rất quan trọng”. Tình trạng có dịch tiết từ núm vú, da vú bị lõm xuống hoặc thay đổi như vỏ cam cũng có thể là tín hiệu của khối u ác tính.
Ông Park đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của chẩn đoán sớm. “Chẩn đoán càng muộn thì tỷ lệ khỏi hoàn toàn càng giảm và tỷ lệ tái phát càng tăng. Nếu có triệu chứng khiến bạn lo lắng mà cảm thấy ‘không rõ’, hãy đi chẩn đoán sớm”, ông nói.
◇ Có nốt sần thì có nhất thiết phải phẫu thuật không?
Ông Park nhấn mạnh: “Với các nốt sần thuộc nhóm dưới phân loại BI-RADS hạng mục 3 theo tiêu chuẩn quốc tế, khả năng phát sinh ung thư rất thấp nên chỉ cần theo dõi định kỳ là đủ”, đồng thời khẳng định: “Với tổn thương từ hạng mục 4 trở lên, tức nguy cơ ác tính từ 2% trở lên, nguyên tắc là trước hết phải xác định có ung thư hay không bằng sinh thiết rồi mới quyết định phẫu thuật”.
Ngay cả khi kết quả sinh thiết cho thấy không phải ung thư mà là “u lành”, vẫn có thể cần phẫu thuật. Ông Park giải thích: “Nếu là tổn thương có khả năng cao tiến triển thành ung thư như ‘tế bào không điển hình’, hoặc trong quá trình theo dõi kích thước tăng rõ rệt và tăng liên tục, thì cần loại bỏ bằng Mammotome hoặc phẫu thuật”.
Ngoài tiêu chuẩn y khoa, hoàn cảnh cá nhân của bệnh nhân cũng quan trọng. Dù là nốt sần lành tính, nếu lo lắng quá mức về khả năng tiến triển thành ung thư đến mức khó sinh hoạt thường ngày, bệnh nhân có thể chọn loại bỏ để đảm bảo chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, do khi mang thai có nhiều hạn chế đối với việc kiểm tra hoặc điều trị tích cực, ông khuyên phụ nữ đang có kế hoạch mang thai nên cân nhắc loại bỏ sớm.
◇ Khi chẩn đoán hoặc điều trị, điều quan trọng nhất là gì?
Trong quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh nhân ung thư vú, điều gì quan trọng nhất? Bác sĩ Park đã lựa chọn hai yếu tố, đó là "kiểm tra tỉ mỉ" và "điều trị dựa trên chứng cứ".
Ông Park khẳng định: “Thứ nhất là chất lượng xét nghiệm phải tốt”. Ông nhấn mạnh rằng việc sử dụng thiết bị tốt là điều cơ bản, và quan trọng hơn cả là kiểm tra tỉ mỉ toàn bộ các phần của vú mà không bỏ sót.
Ông nói: “Phải nhìn 100%, nhưng nếu chỉ nhìn 95% và bỏ sót tổn thương nằm ở 5% còn lại thì tuyệt đối không được phép xảy ra”. Dù có thể có những vùng không nhìn thấy do giới hạn của thiết bị hoặc con người, nhưng không được để xảy ra phần bị bỏ sót trong quá trình kiểm tra.
Một nguyên tắc khác mà ông Park nhấn mạnh tại hiện trường khám chữa bệnh là “điều trị theo hướng dẫn dựa trên bằng chứng chắc chắn”. Ông nói: “Y học hiện đại không dựa vào kinh nghiệm chủ quan hay bí quyết riêng của từng bác sĩ”, đồng thời nhấn mạnh lại: “Điều quan trọng là phải tuân thủ nghiêm ngặt các khuyến cáo điều trị và hướng dẫn lâm sàng đã được giới học thuật công nhận, dựa trên y học chứng cứ một cách triệt để”.
◇ Lời nhắn gửi tới bệnh nhân
Ông Park cho biết: “Hiệp hội Ung thư vú Hàn Quốc khuyến nghị phụ nữ từ 30 tuổi trở lên tự khám mỗi tháng”, và giải thích: “Đây là quy trình đơn giản: mỗi tháng, trong vòng một tuần sau khi kết thúc kinh nguyệt, đứng trước gương trước khi tắm để quan sát bằng mắt xem có thay đổi hình dạng hay bất đối xứng không, rồi dùng tay sờ kỹ để kiểm tra có cục hay không, và xem có dịch tiết từ núm vú không”.
Ông cũng đưa ra cách để bệnh nhân tự mình nhận được chăm sóc y tế tốt. Ông nói: “Thay vì tin tuyệt đối hoặc nghi ngờ lời bác sĩ, tốt hơn là hãy hỏi về ‘tiêu chí’”. Ví dụ, đặt câu hỏi: “Tình trạng của tôi được chẩn đoán như vậy dựa trên tiêu chí nào?”. Những câu hỏi như vậy giúp xây dựng niềm tin giữa bệnh nhân và bác sĩ.
“Nếu bác sĩ có thể giải thích rõ ràng tiêu chí, bệnh nhân cũng sẽ hiểu chính xác tình trạng của mình và có thể tin tưởng vào quá trình điều trị sắp tới.”
