“Tôi phát hiện ung thư muộn nên việc điều trị rất khó khăn. Cũng tốn rất nhiều tiền” “Ung thư đúng là ung thư. Không chỉ bệnh nhân mà cả gia đình đều khổ sở”
Tại Hàn Quốc, số người đang điều trị ung thư hoặc đã khỏi bệnh (nhóm người đang sống chung với ung thư) là 2.732.906 người (tính đến tháng 01-2024). Tương đương cứ 19 người dân thì có 1 người. Nữ nhiều hơn nam 1,3 lần. Nam 1.193.944 người, nữ 1.538.962 người. Một con số khổng lồ đang phải vật lộn vì ung thư. Với ung thư, rất khó nói tùy tiện hai chữ “khỏi hẳn”. Phần lớn các loại ung thư đều có khả năng tái phát. Có trường hợp ung thư vú tái phát do di căn xương sau 20 năm được xác định khỏi bệnh. Nghĩa là ung thư khởi phát lần đầu ở tuổi 50 đã xuất hiện trở lại vào giai đoạn giữa tuổi 70.
Loại ung thư có số người mắc nhiều nhất là ung thư tuyến giáp. Tiếp theo là ung thư dạ dày (366.717 người, 13,4%), ung thư vú (354.699 người, 13,0%), ung thư đại trực tràng (340.064 người, 12,4%), ung thư tuyến tiền liệt (161.768 người, 5,9%), ung thư phổi (141.143 người, 5,2%). Ở nam giới, thứ tự người mắc ung thư là: ung thư dạ dày – ung thư đại trực tràng – ung thư tuyến tiền liệt – ung thư tuyến giáp – ung thư phổi. Ở nữ giới, nhiều nhất theo thứ tự: ung thư tuyến giáp – ung thư vú – ung thư đại trực tràng – ung thư dạ dày – ung thư cổ tử cung.
Tại sao ung thư đại trực tràng ngày càng tăng?
Hãy chú ý đến ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng. Đây là những loại ung thư liên quan nhiều nhất đến ăn uống. Theo thống kê đăng ký ung thư quốc gia công bố hồi tháng 01, số ca ung thư đại trực tràng phát sinh năm 2023 (32.610 ca) nhiều hơn ung thư dạ dày (28.943 ca). Ung thư đại trực tràng đã vượt ung thư dạ dày từ 3 năm trước và vẫn tiếp tục xu hướng tăng. Ngược lại, ung thư dạ dày đang có xu hướng giảm. Nhận thức cần giảm đồ ăn mặn, cùng với việc đưa nội soi dạ dày vào chương trình tầm soát, đã góp phần phát hiện sớm, thậm chí hỗ trợ phòng ngừa. Trong khi đó, ung thư đại trực tràng lại tăng dần theo thời gian. Lý do là chế độ ăn kiểu phương Tây đã bám rễ trên bàn ăn của người Hàn Quốc.
Cách đây 20 năm, ung thư đại trực tràng chưa phải là loại ung thư nổi bật. Bác sĩ chuyên nội soi đại tràng cũng hiếm. Giờ đây, có thể dễ dàng thấy biển hiệu tầm soát đại tràng ở khắp các con phố. Điều đó cho thấy số bệnh nhân đang tăng vọt. Nguyên nhân chính là việc ưa chuộng thịt khiến lượng chất béo bão hòa và chất béo động vật không tốt cho niêm mạc đại tràng tăng nhanh. Cơn sốt thịt ba chỉ nướng cũng được cho là có ảnh hưởng. Trước đây, thịt thường được luộc và ăn theo kiểu thịt luộc. Nhưng giờ nhiều người nghĩ rằng thịt “nướng mới ngon”. Việc tiêu thụ thịt chế biến (giăm bông – xúc xích – thịt xông khói, v.v.) cũng tăng mạnh. Thịt chế biến là chất gây ung thư nhóm 1 do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại.
Tại sao phụ nữ cũng mắc bệnh nhiều: Chế độ ăn uống là yếu tố quyết định
Ung thư đại trực tràng không có chênh lệch quá lớn giữa số bệnh nhân nam và nữ. Nam giới, vốn tương đối uống rượu và hút thuốc nhiều hơn, có 19.156 ca; nữ có 13.454 ca. Điều này được cho là vì thói quen ăn uống có tác động lớn nhất. Nếu gộp cả hai giới và nhìn theo nhóm tuổi, bệnh nhân ở độ tuổi 60 chiếm nhiều nhất với 26,6%. Tiếp theo là độ tuổi 70 với 20,0%, và độ tuổi 50 với 19,7%. Nhóm 50–60 tuổi, giai đoạn mãn kinh, chiếm gần một nửa. Với phụ nữ, ung thư còn tìm đến đúng lúc họ đang vất vả vì các di chứng sau mãn kinh.
Thói quen ăn uống tệ nhất là nướng thịt – thịt chế biến trên lửa rồi ăn mà không kèm rau. Tỏi, hành tây, hẹ, hành lá… chứa nhiều hợp chất allyl, giúp giảm các chất gây ung thư từ thịt cháy trong cơ thể. Các loại giàu sulforaphane như cải thảo, bông cải xanh, cải xoăn, bắp cải, củ cải… cũng ức chế sự phát sinh ung thư đại trực tràng. Chất xơ có nhiều trong rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, rong biển giúp cải thiện sức khỏe đường ruột. Nó rút ngắn thời gian các chất gây ung thư đi qua ruột và thúc đẩy đào thải. Ngoài chế độ ăn, các yếu tố nguy cơ của ung thư đại trực tràng còn gồm béo phì, bệnh viêm ruột, di truyền, polyp tuyến, thiếu hoạt động thể chất, uống rượu, hút thuốc…
Khi ăn thịt phải ăn hết các món rau ăn kèm, đừng bỏ thừa
Hoạt động thể chất và tập luyện thúc đẩy nhu động ruột. Điều này rút ngắn thời gian phân đi qua ruột, đồng thời giảm thời gian các chất gây ung thư trong phân tiếp xúc với niêm mạc ruột. Nếu thường xuyên ăn nhiều và ngồi lâu, nguy cơ mắc ung thư trực tràng (một dạng ung thư đại trực tràng có thể phải cắt bỏ hậu môn) sẽ tăng lên. Tại Hàn Quốc, từ năm 2028 dự kiến sẽ đưa nội soi đại tràng vào danh mục xét nghiệm cơ bản của chương trình tầm soát ung thư quốc gia. Độ tuổi tầm soát sẽ được mở rộng từ 50 tuổi hiện nay lên 45–74 tuổi. Nội soi đại tràng định kỳ giúp phát hiện polyp tuyến và có thể cắt bỏ, qua đó hỗ trợ rất lớn cho việc phòng ngừa ung thư đại trực tràng.
Ở châu Âu và Mỹ, ung thư đại trực tràng luôn nằm trong nhóm hàng đầu về tỷ lệ mắc ung thư nói chung. Lý do là tiêu thụ nhiều thịt như thịt bò, thịt heo, thịt cừu… Hàn Quốc cũng ăn nhiều thịt như thịt ba chỉ. Vẫn có thể ăn thịt, nhưng cần ăn kèm các loại rau đã nêu để giúp ức chế ung thư. Năm 2023 có 32.610 ca ung thư đại trực tràng phát sinh. Cần kéo con số này xuống mức hơn 20.000 ca như ung thư dạ dày. Hãy tập thói quen khi ăn thịt thì ăn hết các món rau ăn kèm bên cạnh, đừng để thừa. Không gì làm sạch ruột tốt bằng rau. Hãy thử tưởng tượng bên trong đại tràng chỉ toàn thịt. Chỉ cần chú ý thêm một chút trong bữa ăn, bạn có thể ngăn ung thư đại trực tràng.
