Khi mùa thu đến, nhiều người thấy mắt khô rát hoặc có cảm giác cộm như có cát. Nguyên nhân là gió lạnh, khô vào sáng sớm và chiều tối cùng việc bắt đầu sử dụng hệ thống sưởi trong nhà khiến độ ẩm trên bề mặt mắt dễ bay hơi. Lúc này, trước hết cần xem lại thói quen sinh hoạt. Dưới đây là nguyên nhân khiến chứng khô mắt nặng hơn khi giao mùa và cách bảo vệ sức khỏe đôi mắt.
Đủ nước mắt mà sao vẫn khô rát? Nước mắt bay hơi quá nhanh cũng là vấn đề
Khô mắt là tình trạng bề mặt mắt bị khô do nước mắt được tạo ra không đủ hoặc bay hơi quá nhanh. Mắt có thể khô rát, nóng xót, cộm hoặc đỏ. Trường hợp nặng, thị lực đôi khi mờ tạm thời. Ngược lại, mắt cũng có thể thường xuyên chảy nước mắt do bề mặt mắt bị kích thích, khiến nước mắt tiết ra nhiều theo phản xạ.
Nước mắt không chỉ có nước mà còn gồm chất béo và chất nhầy. Chất béo giúp hạn chế nước mắt bay hơi, còn chất nhầy giúp nước mắt trải đều trên bề mặt mắt. Đặc biệt, tuyến Meibomius ở mí mắt tiết dầu để tạo lớp lipid của màng nước mắt. Nếu chức năng này suy giảm, nước mắt có thể bay hơi nhanh dù được tiết ra đầy đủ, gây cảm giác khô mắt.
Khô mắt được chia thành các trường hợp: tiết không đủ nước mắt, nước mắt dễ bay hơi, hoặc đồng thời gặp cả hai tình trạng. Riêng việc nước mắt dễ bay hơi còn chịu ảnh hưởng của tình trạng suy giảm chức năng tuyến Meibomius, ít chớp mắt và đeo kính áp tròng.
Môi trường xung quanh cũng quan trọng. Vào mùa thu, gió lạnh, khô và độ ẩm thấp có thể khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Luồng gió từ thiết bị sưởi thổi thẳng vào mặt dễ làm cảm giác khó chịu tăng lên. Vì vậy, nên duy trì độ ẩm trong nhà ở mức phù hợp và điều chỉnh để luồng gió không thổi trực tiếp vào mặt.
Mải nhìn điện thoại thông minh: Số lần chớp mắt “tụt” xuống chưa bằng một nửa
Thói quen nhìn màn hình máy tính hoặc điện thoại thông minh trong thời gian dài cũng khiến chứng khô mắt nặng hơn. Khi tập trung vào màn hình, số lần chớp mắt giảm, khiến bề mặt mắt dễ bị khô.
Theo Giáo sư Kim Myung-jun thuộc khoa mắt, Bệnh viện Asan Seoul, thông thường chúng ta chớp mắt một lần mỗi 4-5 giây, nhưng khi tập trung nhìn màn hình máy tính, số lần chớp mắt có thể giảm xuống chưa bằng một nửa. Tình trạng chớp mắt không hoàn toàn, tức mí mắt không khép kín, cũng tăng lên, khiến màng nước mắt không thể trải đều trên bề mặt mắt. Chớp mắt ít đi làm nước mắt dễ bay hơi hơn và có thể khiến chứng khô mắt trầm trọng thêm.
Để phòng tránh, điều quan trọng là cho mắt nghỉ từng lúc khi nhìn màn hình. Áp dụng “quy tắc 20-20-20”: cứ mỗi 20 phút rời mắt khỏi màn hình và nhìn vào nơi cách xa ít nhất 6 m (20 feet) trong 20 giây, có thể giúp giảm mỏi mắt.
Nên đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút. Nhờ không phải mở mắt quá to, nước mắt sẽ bớt dễ bay hơi. Cũng nên tập thói quen chủ động nhắm kín rồi mở mắt và tránh dùng điện thoại thông minh quá lâu trên giường trước khi ngủ.
Nhỏ nước mắt nhân tạo thường xuyên mà mắt vẫn khô rát? Chườm ấm cũng giúp chăm sóc màng nước mắt
Khi mắt khô, có thể dùng nước mắt nhân tạo để bổ sung cho màng nước mắt. Tuy nhiên, nếu dùng thường xuyên, cần kiểm tra sản phẩm có chứa chất bảo quản hay không. Theo Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc, nước mắt nhân tạo có chất bảo quản nên được dùng không quá 4 lần mỗi ngày. Nếu cần dùng thường xuyên hơn, cơ quan này khuyến nghị nước mắt nhân tạo loại dùng một lần, không chứa chất bảo quản. Nguyên nhân là một số chất bảo quản có thể gây kích ứng bề mặt mắt khi sử dụng lặp lại.
Dạng bào chế cũng tạo ra khác biệt. Gel hoặc thuốc mỡ có độ nhớt cao lưu lại trên bề mặt mắt lâu hơn nhưng có thể khiến tầm nhìn mờ tạm thời, vì vậy dùng trước khi ngủ sẽ thuận tiện hơn.
Khi nước mắt dễ bay hơi và mắt khô rát, “chườm ấm” cũng có thể giúp ích. Bệnh viện Asan Seoul hướng dẫn cách chăm sóc mí mắt để phòng ngừa khô mắt bằng việc đặt khăn thấm nước ấm lên mắt trong 5-10 phút. Chườm ấm giúp dầu trong các tuyến ở mí mắt thoát ra thuận lợi, qua đó hạn chế nước mắt bay hơi nhanh. Cần lưu ý khăn quá nóng có thể gây kích ứng da mí mắt.
Nếu triệu chứng vẫn kéo dài dù đã dùng nước mắt nhân tạo hoặc chườm ấm, nên khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân. Đặc biệt, khi đau dữ dội hoặc thị lực giảm đột ngột, không nên cho rằng đó chỉ là chứng khô mắt mà cần nhanh chóng đi khám.
