Нэрс, усан үзэмд агуулагддаг птеростильбен булчингийн эсэд өөх хуримтлагдахыг бууруулж болзошгүйг Японы судлаачид эсийн туршилтаар тогтоожээ. Эдгээр жимсийг эрүүл мэндэд тустай гэж үздэг бөгөөд ялангуяа нэрс нь жин хасахыг зорьж буй хүмүүсийн тогтмол хэрэглэдэг хүнсний нэг юм. Харин шинэ судалгааны дүн нэрс, усан үзэм хэрэглэх бас нэг шалтгааныг харууллаа.
Эдгээр жимсэнд агуулагддаг байгалийн нэгдэл булчингийн эсэд хуримтлагдсан өөхийг шууд задалж, дахин хуримтлагдахаас сэргийлдэг болохыг шинэ судалгаагаар тогтоожээ.
Японы Шиншү их сургуулийн дэд профессор Митани Такаказүгийн судалгааны баг нэрс, усан үзэм зэрэг жимсгэнэд агуулагддаг байгалийн антиоксидант бодис болох ‘птеростильбен’ нь булчингийн эс дэх өөхний хуримтлалыг мэдэгдэхүйц бууруулдгийг тогтоосноо мэдээлэв.
Хулганы булчингийн эсийг өсгөвөрлөн хийсэн уг судалгааг олон улсын эрдэм шинжилгээний 《Фүүд Байосайенс (Food Bioscience)》 сэтгүүлд 1-нд нийтэлжээ.
Птеростильбен нь бодисын солилцоонд бүхэлд нь эерэг нөлөөтэйг өмнө нь тогтоосон ч булчинд хэрхэн үйлчилдгийг тайлбарлах нарийн механизмыг ийнхүү анх удаа тодруулсан байна.
Булчин дахь өөх яагаад асуудал үүсгэдэг вэ?
Хэвийн үед булчингийн эдэд өөх хуримтлагдах учиргүй. Тиймээс булчинд их хэмжээний өөх хуримтлагдсан бол элэг, дотор эрхтэн зэрэг өөх тогтох ёсгүй хэсгүүдэд ч аль хэдийн хэвийн бус их өөх хуримтлагдсаныг илтгэнэ.
Өөх тос хаана хуримтлагдсанаас шалтгаалан эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөө нь ялгаатай. Арьсан доор хуримтлагддаг өөх нь эрүүл мэндэд харьцангуй бага сөрөг нөлөөтэй. Харин эрхтнүүдийн завсар хуримтлагддаг дотор эрхтний өөх болон булчингийн өөх нь булчингийн чанарыг муутгаж, элэг өөхлөх эрсдэлийг эрс нэмэгдүүлдэг.
Дотор эрхтний болон булчингийн өөх нь өөх тос ихтэй хооллолт, хөдөлгөөний дутагдал, насжилт, архины байнгын хэрэглээ зэрэг олон хүчин зүйлийн нийлмэл нөлөөгөөр үүсэж болно. Булчингийн эсэд өөх хэт их хуримтлагдвал бие махбод глюкоз болон тосны хүчлийг эрчим хүчний эх үүсвэр болгон хэвийн ашигладаг бодисын солилцооны тогтолцоо бүхэлдээ алдагдана. Хамгийн ноцтой нь чихрийн шижин үүсэх гол шалтгаануудын нэг болох ‘инсулины тэсвэржилт’-ийг огцом нэмэгдүүлдэг.
Судалгааны баг хүнсний гаралтай олон төрлийн нэгдлийг шинжлэхэд птеростильбен нь эс дэх өөхний боловсруулалтыг зохицуулдаг ‘PPAR-дельта’ уургийг хамгаалж, өөхний задралыг хамгийн үр дүнтэй дэмждэг нь тогтоогджээ.
Дэд профессор Митани “Энэ судалгаа булчингийн өөхний солилцоог онилсон функциональ хүнс, тэжээлийн нэмэлт бүтээгдэхүүн боловсруулахад шинжлэх ухааны чухал суурь болж байна” гээд “Таргалалт, 2-р хэлбэрийн чихрийн шижин болон насжилтаас үүдэлтэй бодисын солилцооны доройтлыг шийдвэрлэх хоол зүйн судалгааны шинэ эхлэл болно” хэмээн тайлбарлав.
Одоогоор эсийн туршилтын шатанд…“Нэмэлт бүтээгдэхүүн хэрэглэ гэсэн үг биш”
Гэхдээ энэ судалгааны үр дүнд тулгуурлан нэрс, усан үзэм идэхэд жин эрс буурна гэж найдаж болохгүйг мэргэжилтнүүд анхааруулж байна. Нэрсийг их хэмжээгээр идэх эсвэл холбогдох нэмэлт бүтээгдэхүүн хэрэглэхэд биеийн өөх шууд багасна гэж ойлгож болохгүй.
АНУ-ын Флорида мужийн бүртгэлтэй хоол зүйч Жоханна Кац “Лабораторийн эсийн загварт хийсэн туршилт хүний бодисын солилцооны нарийн төвөгтэй үйл явцыг бүрэн тусгаж чаддаггүй” гээд “Хүний биед орсон птеростильбен хоол боловсруулалт, шимэгдэлт, цусны эргэлтийн цогц үйл явцыг дамжин, булчингийн эдэд бодит нөлөө үзүүлэхүйц хэмжээгээр хүрдэг эсэхийг тогтоох шаардлагатай” гэж онцлов.
Тэрээр мөн “Хулганы булчингийн эс болон хүний бие яг ижил хариу урвал үзүүлнэ гэж дүгнэх боломжгүй тул цаашид хүн, амьтанд хийх нэмэлт судалгаа зайлшгүй шаардлагатай” хэмээн нэмж хэлэв.
Гэсэн ч жин хасах үед нэрс сайн сонголт хэвээр байна. Учир нь нэрс нь энэ судалгаанд дурдсан птеростильбенээс гадна олон төрлийн антиоксидантаар баялаг бөгөөд бусад жимстэй харьцуулахад илчлэг, чихрийн агууламж харьцангуй бага тул жин хасах дэглэмд тохиромжтой. Харин ижил бодис агуулдаг усан үзэм нь чихрийн агууламж харьцангуй өндөр учраас хоолны дэглэм барьж байгаа бол хэрэглэх хэмжээгээ зохистой тохируулахыг зөвлөж байна.
