Loại thuốc từng dùng an toàn 4 năm trước: Người phụ nữ 66 tuổi xuất hiện “hoang tưởng bị hại” khi dùng lại

Một phụ nữ 66 tuổi xuất hiện các triệu chứng tâm thần ngoài dự kiến sau khi dùng lại thuốc điều trị viêm đại tràng mà bà từng sử dụng không gặp vấn đề gì 4 năm trước. Bà bị ám ảnh bởi những nghi ngờ vô căn cứ liên quan đến tiền bạc, đồng thời lo âu nghiêm trọng và mất ngủ. Dù không có tiền sử bệnh tâm thần, bà cuối cùng phải nhập viện điều trị tại khoa tâm thần. Các bác sĩ nghi ngờ loại thuốc điều trị viêm đại tràng mà bà đang dùng.

Nhóm nghiên cứu gồm Conrad Phelan và Ibrahim Sablaban thuộc Trường Y William Beaumont, Đại học Oakland, Mỹ, công bố ca bệnh này ngày 29-10 trên tạp chí khoa học quốc tế 《Primary Care Companion for CNS Disorders》.

Người phụ nữ mắc “viêm đại tràng vi thể”, với những đợt tiêu chảy phân nước tái diễn. Đây là bệnh mà tình trạng viêm không hiện rõ khi nội soi đại tràng, nhưng có thể xác định qua xét nghiệm mẫu mô dưới kính hiển vi.

Để điều trị, bà bắt đầu dùng budesonide, một loại thuốc steroid, với liều 9 mg mỗi ngày. Khoảng một tuần sau, bà xuất hiện hoang tưởng bị hại liên quan đến tiền bạc, lo âu nghiêm trọng và mất ngủ. Bà tránh tiếp xúc với người khác và ăn ít đi. Các triệu chứng kéo dài nhiều tuần.

Chụp CT não và xét nghiệm máu không phát hiện bất thường có thể giải thích các triệu chứng tâm thần. Khi xem lại hồ sơ điều trị trước đây, các bác sĩ nhận thấy sự khác biệt về liều dùng. Bốn năm trước, bà không gặp vấn đề gì khi dùng budesonide liều 3 mg. Lần này, các triệu chứng tâm thần xuất hiện sau khi bà dùng liều 9 mg mỗi ngày, gấp ba lần trước đó.

Budesonide là thuốc steroid giúp giảm viêm ở ruột. Do phần lớn lượng thuốc được hấp thu vào cơ thể bị phân hủy ở gan, tác động toàn thân của thuốc ít hơn so với một số loại steroid khác. Tuy nhiên, thuốc không hoàn toàn không có tác dụng bất lợi về tâm thần. Trong những trường hợp hiếm gặp, các triệu chứng tâm thần nghiêm trọng như hoang tưởng vẫn có thể xuất hiện.

Nhóm nghiên cứu lưu ý rằng các triệu chứng xuất hiện khi bệnh nhân dùng liều cao hơn trước. Nhìn chung, liều steroid càng cao thì nguy cơ gặp tác dụng bất lợi về tâm thần càng có xu hướng tăng. Tuy vậy, liều 9 mg mỗi ngày mà bà dùng lần này là liều thông thường để điều trị viêm đại tràng vi thể.

Các bác sĩ giảm liều budesonide xuống 6 mg mỗi ngày trong 7 ngày, sau đó là 3 mg mỗi ngày trong 7 ngày. Tiếp đó, tình trạng lo âu và hoang tưởng dần thuyên giảm; bà cũng nhận ra những điều mình từng tin là không đúng sự thật. Bà không dùng thuốc chống loạn thần. Tuy nhiên, trong thời gian nằm viện, bà được dùng thuốc chống trầm cảm sertraline để điều trị rối loạn lo âu. Bà trở lại trạng thái tinh thần bình thường và được xuất viện.

Dựa trên thời điểm bệnh nhân bắt đầu dùng thuốc và diễn biến cải thiện sau khi giảm liều, nhóm nghiên cứu nghi ngờ budesonide có liên quan. Tuy nhiên, vì đây là ca bệnh của một người, không thể kết luận thuốc là nguyên nhân trực tiếp hoặc sự khác biệt về liều dùng đã gây ra các triệu chứng.

Ca bệnh này cho thấy ngay cả loại thuốc từng được dùng mà không gặp vấn đề gì vẫn có thể gây phản ứng bất lợi ngoài dự kiến. Đặc biệt, nếu đột ngột bị mất ngủ nghiêm trọng, lo âu hoặc hoang tưởng sau khi dùng thuốc steroid, người bệnh cần báo cho nhân viên y tế. Không được tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều dùng.