“Chẳng phải phải cắt bỏ càng sớm càng tốt sao.”
Đó là suy nghĩ thường gặp của người bệnh và gia đình khi nhận chẩn đoán ung thư. Đặc biệt, khi nghe nói ung thư vú đã tiến triển đến giai đoạn 3, cảm giác bất an rằng cần phải vội vàng phẫu thuật càng tăng lên.
Tuy nhiên, với ung thư vú, trong một số trường hợp bác sĩ sẽ chỉ định hóa trị trước phẫu thuật. Cách tiếp cận này được gọi là “hóa trị tân bổ trợ (neoadjuvant chemotherapy)”. Sau khi làm nhỏ khối u và đánh giá mức độ đáp ứng của ung thư với điều trị, bác sĩ sẽ quyết định phương án phẫu thuật và kế hoạch điều trị tiếp theo.
Ở bước này, bác sĩ không chỉ dựa vào giai đoạn bệnh mà còn xem đồng thời các đặc tính sinh học của ung thư như thụ thể hormone và HER2, tức “phân nhóm ung thư (亞型·subtype)”. Bởi ngay cả cùng giai đoạn 3, tùy phân nhóm, hóa trị trước phẫu thuật có thể là lựa chọn phù hợp hơn.
Vì sao bị ung thư mà không phẫu thuật ngay?
Bà A, 61 tuổi, sờ thấy một khối ở vú phải nên đến một bệnh viện gần nhà, sau đó chuyển tới Trung tâm Ung thư vú của Bệnh viện On ở Busan. Kết quả sinh thiết xác nhận ung thư vú xâm lấn. Khối u 2,9cm và nghi ngờ di căn ở nhiều hạch bạch huyết vùng nách, nên về mặt lâm sàng được ước đoán là ung thư vú giai đoạn 3.
Ê-kíp điều trị không phẫu thuật ngay mà bắt đầu bằng hóa trị. Sau tổng cộng 8 lần điều trị, kiểm tra hình ảnh cho thấy khối u nguyên phát giảm từ 2,9cm xuống 0,6cm. Tổn thương hạch bạch huyết vùng nách quan sát thấy ban đầu cũng không còn thấy rõ trên hình ảnh.
Hóa trị tân bổ trợ không phải là điều trị “trì hoãn” phẫu thuật. Đây là việc khởi động điều trị toàn thân trước khi mổ. Cách làm này không chỉ tác động sớm lên khối u ở vú có thể nhìn thấy, mà còn nhắm tới các tế bào ung thư vi thể chưa bộc lộ trên chẩn đoán hình ảnh, đồng thời giúp bác sĩ đánh giá ung thư đáp ứng với thuốc đến mức nào.
Quan trọng không phải “giảm bao nhiêu” mà là “đáp ứng thế nào”
Tác dụng dễ thấy nhất của hóa trị tân bổ trợ là làm khối u nhỏ lại. Khi khối u giảm, người bệnh vốn khó phẫu thuật ngay từ đầu có thể trở nên đủ điều kiện mổ, hoặc trong một số trường hợp, khả năng bảo tồn vú có thể tăng lên.
Tuy vậy, bác sĩ không chỉ đơn thuần nhìn xem khối u giảm được bao nhiêu cm. Mức độ ung thư đáp ứng với điều trị mới là tiêu chí quan trọng để quyết định các bước điều trị về sau.
Ung thư vú nhìn bề ngoài như một bệnh duy nhất nhưng thực tế được chia thành nhiều phân nhóm. Tùy có thụ thể hormone nữ hay không, có biểu hiện quá mức protein HER2 hay không… mà phương pháp điều trị cũng khác nhau. Đặc biệt, ở ung thư vú HER2 dương tính hoặc ung thư vú tam âm tính, điều trị toàn thân trước phẫu thuật có thể là một bước điều trị quan trọng.
Vì vậy, dù cùng là ung thư vú giai đoạn 3, cũng không thể đơn giản chia thành “mổ trước” hay “hóa trị trước”. Bác sĩ sẽ tổng hợp kết quả sinh thiết, phân nhóm ung thư, kích thước khối u, mức độ xâm lấn hạch bạch huyết và tình trạng toàn thân của người bệnh… để quyết định thứ tự điều trị.
Câu “làm hóa trị trước” không có nghĩa là để mặc ung thư
Ngược lại, khi được khuyến nghị hóa trị tân bổ trợ, người bệnh có thể lo lắng vì nghĩ rằng ung thư đang ở ngay trước mắt mà lại không phẫu thuật trong vài tháng.
Nhưng trong khoảng thời gian đó, điều trị vẫn tiếp diễn. Thuốc hóa trị tác động toàn thân, và ê-kíp y tế theo dõi bằng xét nghiệm xem khối u có thu nhỏ hay không. Trưởng khoa Jung Young-rae (Ngoại vú) của Bệnh viện On nói: “Chúng tôi đánh giá rằng thay vì phẫu thuật ngay, việc giảm kích thước và gánh nặng khối u bằng hóa trị tân bổ trợ rồi mới mổ sẽ phù hợp hơn”. Qua quá trình này, người bệnh đã được phẫu thuật vào ngày 28-07: cắt tuyến vú phải kiểu biến đổi triệt căn và nạo vét hạch bạch huyết vùng nách.
Sau phẫu thuật, bác sĩ phân tích mô đã cắt bỏ để đánh giá còn lại bao nhiêu ung thư. Kết quả này là cơ sở để quyết định các điều trị tiếp theo như hóa trị bổ sung hoặc điều trị nhắm trúng đích.
Bệnh viện On là một trong các “bệnh viện đa khoa tuyến 2 toàn diện” do Bộ Y tế và Phúc lợi chỉ định. Nhóm bệnh viện này đảm nhiệm vai trò tăng cường năng lực khám chữa bệnh để có thể điều trị tại địa phương cho bệnh nhân từ mức độ trung bình (中等症) trở lên, cũng như nhiều bệnh khác nhau, bao gồm cả ung thư.
Điều trị ung thư vú không kết thúc chỉ bằng một ca phẫu thuật. Điều quan trọng là trong cùng một bệnh viện có thể kết nối liền mạch thành một quy trình: từ sinh thiết → xác định phân nhóm ung thư → điều trị toàn thân → đánh giá đáp ứng → phẫu thuật → điều trị sau mổ hay không.
Chỉ trên nền tảng đó, câu hỏi “điều trị theo thứ tự nào là đúng” mới vận hành đúng, thay vì chỉ chăm chăm vào “phẫu thuật nhanh đến mức nào”.
Đó là lý do vì sao quan niệm “phát hiện ung thư thì phải cắt bỏ thật nhanh” không phải lúc nào cũng đúng.
