Khi ngủ, não bộ sắp xếp lại thông tin đã học trong lúc thức và lưu trữ thành trí nhớ dài hạn. Để quá trình này diễn ra hiệu quả, cơ thể cần trải qua đầy đủ giai đoạn ngủ sâu trong suốt giấc ngủ.
Một nghiên cứu cho thấy những âm thanh xuất hiện thất thường như tiếng TV, âm nhạc hay tiếng trò chuyện có thể không làm thay đổi đáng kể tổng thời gian ngủ, nhưng vẫn đủ sức cản trở giấc ngủ sâu và làm suy giảm trí nhớ.
Nhóm nghiên cứu thần kinh học nhận thức của Đại học Freiburg (Đức) công bố trên tạp chí quốc tế “iScience” kết quả cho thấy các âm thanh xuất hiện ngẫu nhiên trong lúc ngủ làm gián đoạn sự lan truyền của sóng não chậm (slow wave) - yếu tố quan trọng đối với việc hình thành trí nhớ dài hạn.
Nhóm nghiên cứu tiến hành thí nghiệm với 20 người trưởng thành khỏe mạnh. Sau khi thực hiện nhiều nhiệm vụ ghi nhớ như học thuộc từ vựng và luyện thứ tự ngón tay, các tình nguyện viên ngủ trưa trong 3 giờ. Trong thí nghiệm kéo dài hai ngày, một ngày họ bị tiếp xúc với những tiếng “click” ngắn phát ở các khoảng thời gian ngẫu nhiên khi đang ngủ; ngày còn lại họ không nghe bất kỳ âm thanh nào.
Trong thời gian người tham gia ngủ trưa, nhóm nghiên cứu theo dõi trạng thái giấc ngủ bằng điện não đồ (EEG), đồng thời kiểm tra lại mức độ ghi nhớ nội dung đã học sau khi họ thức dậy.
Kết quả cho thấy vào ngày tiếp xúc với âm thanh ngẫu nhiên, tổng thời gian ngủ không khác biệt đáng kể so với khi ngủ trong môi trường yên tĩnh, nhưng giai đoạn ngủ sâu giảm xuống. Đặc biệt, quá trình lan truyền của sóng não chậm - vốn đóng vai trò quan trọng trong việc lưu trữ nội dung đã học vào trí nhớ dài hạn - không diễn ra trơn tru trên toàn bộ não. Ngoài ra, khả năng nhớ lại nội dung đã học trước khi ngủ cũng bị suy giảm.
Trong giấc ngủ sâu, sóng não chậm lan tỏa khắp vỏ não, hỗ trợ quá trình sắp xếp thông tin đã học ban ngày và lưu trữ thành trí nhớ dài hạn. Nhóm nghiên cứu nhận định tiếng ồn ngẫu nhiên đã cản trở sự lan truyền của các sóng não này, kéo theo hiệu quả hình thành trí nhớ cũng giảm.
Nhóm nghiên cứu cho biết: “Dù cũng có những nghiên cứu tận dụng âm thanh trong lúc ngủ để tăng cường trí nhớ, nhưng kích thích thính giác không phù hợp có thể gây tác động tiêu cực đến giấc ngủ và quá trình hình thành trí nhớ”. Họ nói thêm: “Tuy nhiên, trong nghiên cứu này vẫn cần các nghiên cứu bổ sung để xác nhận liệu kết quả tương tự có xuất hiện ở nhiều nhóm tuổi khác nhau và trong môi trường sinh hoạt thực tế hay không”.
