Trong lịch sử nhân loại, thời kỳ đồ đá cũ chiếm tỉ lệ bao nhiêu?
Thời kỳ đồ đá cũ là giai đoạn tính từ khi chi Homo (người) xuất hiện khoảng 2 triệu năm trước và kéo dài đến thời kỳ đồ đá mới, khi con người bắt đầu canh tác cách đây khoảng 1 vạn năm. Nhân loại đã mất khoảng 1 vạn năm từ lúc bắt đầu trồng trọt đến tận hiện tại, khi đang sử dụng điện thoại thông minh ở thế kỷ 21. Nếu quy đổi thời kỳ đồ đá cũ, chiếm 1.990.000 năm trong tổng thời gian 2 triệu năm, ra tỉ lệ phần trăm thì là 99,5%.
Nếu con người đã tiến hóa để ăn thịt, thì khi trải qua thời kỳ đồ đá cũ - giai đoạn con người ăn thịt để sinh tồn trong môi trường khắc nghiệt như thời kỳ băng hà - các gen hẳn đã được thay đổi để dù ăn những thứ có nhiều cholesterol cũng không làm xuất hiện vấn đề ở mạch máu như ở động vật ăn thịt. Thế nhưng khi nhìn vào thực trạng người hiện đại ăn thịt nhiều phải chịu các bệnh mạch máu như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, có thể thấy gen của chúng ta dường như vẫn chưa thay đổi [1].
“Chế độ ăn thời đồ đá” mà người ta từng nghĩ là tốt cho sức khỏe thực ra chỉ là một cách xem xét thói quen ăn uống từ khoảng 2 triệu năm trước - khi chi Homo (người) xuất hiện trong thời tiền sử - chứ không tính đến thói quen ăn uống trước đó 2 triệu năm. Đó là một sai lầm lớn. Để hiểu “gen thống trị bản chất của con người”, chúng ta không thể chỉ dừng ở thời điểm cách đây 2 triệu năm khi con người bắt đầu ăn thịt để thích nghi với môi trường; mà cần lần ngược về tận 6 triệu năm trước, tức nguồn gốc của loài người.
Gen thay đổi theo nhu cầu
Động vật ăn thịt có thể tự tạo vitamin C trong cơ thể, trong khi động vật ăn cỏ lại lấy vitamin C từ thức ăn. Trong DNA của con người tồn tại gen tổng hợp vitamin C. Nhưng gen đó không hoạt động. Lý do là vì ngay từ thời kỳ đầu của loài người, chúng ta đã hấp thụ đủ vitamin C thông qua thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật, nên không cần phải tổng hợp vitamin C trong cơ thể một cách “cố thêm” để rồi tốn năng lượng một cách không cần thiết [2].
Vitamin C không có trong thịt, cá, sữa hay trứng, mà lại có nhiều trong trái cây và rau củ. Vì vậy, người ăn thịt dễ bị thiếu vitamin C, còn người ăn chay thì không bị thiếu vitamin C.
Vitamin C là vitamin tan trong nước. Do vitamin tan trong nước kém bền với nhiệt, nên tốt nhất là ăn nguyên trạng trong tự nhiên, không cần nấu nướng; phần lượng hấp thụ vượt quá nhu cầu hằng ngày sẽ được thải ra qua nước tiểu, nên không tích tụ trong cơ thể. Đó là lý do phải ăn mỗi ngày trái cây và rau củ tươi.
Hiện nay, bộ gen của con người gần như vẫn tương tự với gen của loài người ban đầu. Vì vậy, nguyên nhân của nhiều bệnh mãn tính mà người hiện đại đang gặp phải chính là các thực phẩm hiện đại được “nâng cấp” trong suốt 100 năm qua theo hướng không phù hợp với bản chất của con người [3].
Vì sao chúng ta lại phải quan tâm đến bữa ăn? Đó chắc chắn là khao khát muốn sống lâu và khỏe mạnh.
Có lẽ là vì khao khát được sống khỏe mạnh và sống lâu.: 이상함 -> Đó chắc chắn là khao khát muốn sống lâu và khỏe mạnh.
Tuổi thọ trung bình của người thời kỳ đồ đá cũ chỉ khoảng 25 đến 30 tuổi. Dù cân nhắc đến nhiều yếu tố môi trường khác, vẫn khó có thể nói rằng chế độ ăn thời đồ đá cũ tốt cho sức khỏe [4].
Người hiện đại sống lâu hơn và khỏe hơn, nên không cần phải bắt chước thói quen ăn uống của người xưa. Tuy nhiên, việc tăng lượng trái cây và rau củ chưa qua chế biến, đồng thời tăng hoạt động thể chất sẽ giúp phòng ngừa bệnh mãn tính. Bởi vì việc lối sống kiểu phương Tây - ăn thịt và ít vận động - liên quan đến gia tăng bệnh mãn tính là điều hiển nhiên [5, 6].
Ngay cả không quay về đến thời kỳ đồ đá cũ, vẫn có những người sống lâu mà vẫn khỏe. Đó là những người dân vùng nông thôn ở châu Phi hay châu Á, chủ yếu theo chế độ ăn chay. Ở họ, gần như không có xơ vữa động mạch - nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ - và các bệnh như tiểu đường, cao huyết áp, béo phì, ung thư cũng rất hiếm [7, 8].
Bản chất con người là gì?
Nếu nhìn thấy chú cừu con trong bức ảnh và nảy ra ý nghĩ muốn ăn nó, thì bạn thuộc nhóm người mà ăn thịt là bản năng. Tuy nhiên, đa số mọi người khi nhìn thấy cừu con thì thấy nó dễ thương và đáng yêu, chứ không nghĩ đến chuyện bắt để ăn thịt.
Nếu phải ăn phần thịt của một con vật còn sống, máu chảy ròng ròng, thì con người không thể làm được. Trên đường đi, sẽ không có ai nhìn thấy thi thể của một con vật bị xe đâm chết rồi chảy nước miếng như một động vật ăn thịt; đa số sẽ thấy ghê tởm và quay đi.
Vậy thịt có vị gì?
Khi đến vườn cây ăn quả, ta có thể hái trái cây rồi ăn ngay. Nhưng có ai đi đến tiệm bán thịt và ăn ngay phần thịt được bày sẵn trong quầy không? Đó là chuyện bất khả nếu không phải là động vật ăn thịt. Lý do là vì vị nguyên bản của thịt vốn tanh, nếu không nấu nướng thì không thể ăn ngay được, vì thấy ghê.
Con người không thể ăn thịt sống như một động vật ăn thịt. Ta phải gia nhiệt để biến đổi bản chất, rồi nấu theo cách phù hợp với khẩu vị con người. Thậm chí, còn phải thêm đủ loại gia vị để chế biến thành sườn nướng sốt, thịt bò hầm (bulgogi)… Nhưng thực ra, nếu hiểu cho kỹ, con người lại thích “vị của gia vị” hơn là “vị của thịt”. Hãy nghĩ xem. Những loại gia vị này đến từ đâu? Chẳng phải từ thực vật sao?
Nếu khi ăn uống mà buộc phải trực tiếp giết con vật để lấy thịt, thì con người sẽ chống đối, nhăn mặt vì ghê sợ. Bởi vì bản chất của con người không phải là bản chất của động vật ăn thịt. Paul McCartney - một thành viên của ban nhạc The Beatles - đã chỉ ra sự tàn nhẫn của ngành chăn nuôi công nghiệp bốc mùi, khi nói: “Nếu bức tường lò mổ trong suốt để mọi người có thể nhìn thấy, họ sẽ ngừng ăn thịt”.
Vì hệ thống hóa toàn bộ quá trình giết mổ để không thể nhìn thấy cách chúng ta lấy được thịt, nên con người không biết những bước nào diễn ra cho đến khi thịt được đặt lên bàn ăn. Dù quen với “hương vị thịt” sau khi nướng lên, chiên giòn và biến đổi bằng đủ loại gia vị, nhưng thực tế con người không phản ứng theo bản năng với thịt sống.
Con người là một loài động vật
Hiểu bản chất động vật của con người là điều quan trọng. Bởi không ai có thể thoát khỏi bản chất động vật. Không phải vì con người ăn được thịt mà đồng nghĩa với việc con người là động vật ăn thịt hay ăn tạp. Việc càng ăn thịt thì càng dễ sinh bệnh chính là bằng chứng hoàn hảo rằng con người đã không tiến hóa để ăn thịt [9, 10].
Để tham khảo, bộ gen của con người và tinh tinh giống nhau tới 98,4% [11]. Thức ăn chính của tinh tinh (98%) là trái cây [12]. Con người khỏe mạnh nhất khi ăn chay.
Sự thật là như vậy, nhưng hiện nay vẫn có người khuyên ăn ít carb (“ít carb nhiều chất béo”) rằng con người là động vật ăn thịt. Trong khi đó, số đông lại phụ họa rằng “đúng thôi, vì tôi thích ăn thịt”. Một thực tế vô lý. Họ duy trì sức khỏe bằng đủ loại thực phẩm bổ sung bán trên trang web “ít carb nhiều chất béo” nhưng lại không biết rằng suy nghĩ của mình là sai.
Việc đa số người ăn thịt không biến con người thành động vật ăn thịt. Một bữa ăn không phù hợp với cơ thể rồi về sau nhất định sẽ phải trả giá. Cùng với đó là các bệnh mãn tính như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, ung thư.
Hãy ăn uống phù hợp với bản chất của mình. Bộ gen của con người vẫn chưa thay đổi. Đừng để bị đánh lừa bởi hoạt động marketing của những người vừa chủ trương "ít carb nhiều chất béo" vừa bán thực phẩm bổ sung.
Bác sĩ y khoa Song Mu-ho, chuyên gia về chỉnh hình và y học lối sống
Tài liệu tham khảo
1. K Milton. Hunter-gatherer diets—a different perspective. The American journal of clinical nutrition 2000;71(3):665-667.
2. IF Benzie, S Wachtel-Galor. Vegetarian diets and public health: biomarker and redox connections. Antioxid Redox Signal. 2010 Nov 15;13(10):1575-91.
3. H Pijil. Obesity: evolution of a symptom of affluence. How food has shaped our existence. The Netherland Journal of Medicine 2011;69(4):159-166.
4. M Nestle. Paleolithic diets: a sceptical view. Nutrition Bulletin 2000;25(1):43-47.
5. SB Eaton, M Konner, M Shostak. Stone agers in the fast lane: chronic degenerative diseases in evolutionary perspective. Am J Med 1988;84:739–49.
6. L Cordain, RW Gotshall, SB Eaton, SB III Eaton. Physical activity, energy expenditure and fitness: an evolutionary perspective. Int J Sports Med 1998;19:328–35.
7. AR Walker. Are health and ill-health lessons from hunter-gatherers currently relevant? The American journal of clinical nutrition 2001;73(2):353-354.
8. WC Roberts.The cause of atherosclerosis. Nutrition in Clinical Practice 2008;23(5):464-467.
9. R Kay. Diets of early Miocene African hominoids. Nature 1977;44:628–630.
10. K Milton. Nutritional characteristics of wild primate foods: do the diets of our closest living relatives have lessons for us? Nutrition 1999;15:488–498.
11. DongA Science https://m.dongascience.com/news/8338
12. Wikipedia https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%B9%A8%ED%8C%AC%EC%A7%80#
