Nhiều người bắt đầu buổi sáng bằng một tách cà phê. Có người uống theo thói quen, cũng có người cho rằng caffeine giúp “đánh thức” não bộ và các cơ quan vốn hoạt động chậm lại trong lúc ngủ. Thế nhưng gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện bài viết cho rằng “ngay cả Americano không thêm siro, nếu uống lúc bụng đói cũng gây bệnh tiểu đường”. Điều này có đúng không?
Trước hết, hãy xem cơ sở của lập luận này. Cốt lõi của lập luận về mối tương quan giữa cà phê và bệnh tiểu đường cho rằng caffeine sẽ kích thích cơ thể tiết ra các hormone đường huyết như cortisol, từ đó ép gan phải tự động sản sinh ra glucose.
Uống caffeine lúc bụng đói vào buổi sáng có thể làm biên độ dao động đường huyết tăng
Đúng như lập luận trên, caffeine trong cà phê có thể kích thích tiết hormone như cortisol và thúc đẩy giải phóng glucose dự trữ ở gan vào máu, từ đó làm tăng đường huyết. Vào buổi sáng khi bụng đói, cơ thể vốn đã tiết nhiều cortisol; nếu thêm caffeine, biên độ dao động đường huyết có thể tăng hơn nữa. Theo một nghiên cứu của nhóm Đại học Duke (Mỹ) đăng trên tạp chí 〈Diabetes Care〉, khi bệnh nhân tiểu đường típ 2 sử dụng caffeine, mức đường huyết trung bình trong ngày cao hơn.
Một số nghiên cứu khác cho thấy, nếu dùng caffeine khi đang đói, độ nhạy insulin có thể giảm tạm thời và phản ứng tăng đường huyết sau ăn trở nên mạnh hơn. Các chuyên gia phân tích rằng caffeine có khả năng cản trở tác dụng của insulin.
Khó có thể quy chụp: "Uống Americano khi đói vào buổi sáng = Mắc bệnh tiểu đường"
Tuy vậy, khó có thể cho rằng uống Americano lúc bụng đói vào buổi sáng sẽ dẫn đến bệnh tiểu đường. Dao động đường huyết tạm thời và việc tiến triển thành bệnh tiểu đường thực sự là hai vấn đề khác nhau. Hơn nữa, các nghiên cứu về cà phê đôi khi cũng cho kết quả trái ngược.
Theo kết quả phân tích gộp (meta-analysis) 149 bài báo khoa học quốc tế do nhóm nghiên cứu Đại học Quốc gia Gyeongbuk và Đại học Pukyong thực hiện, những người uống khoảng 3–5 tách cà phê mỗi ngày mà không thêm đường có nguy cơ mắc tiểu đường típ 2 thấp hơn khoảng 20–30%.
Ngoài caffeine, cà phê còn chứa các thành phần có lợi cho cơ thể như polyphenol. Polyphenol là chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm và stress oxy hóa, đồng thời có tác động tích cực đến sức khỏe chuyển hóa. Vì vậy, nếu là người trưởng thành khỏe mạnh thì không cần quá lo sợ cà phê.
Dĩ nhiên, cùng một loại thực phẩm nhưng phản ứng có thể khác nhau tùy từng người, nên cũng có người cần thận trọng với cà phê. Nếu đã mắc tiểu đường hoặc đang ở giai đoạn tiền tiểu đường, tốt hơn nên uống cà phê sau ăn thay vì lúc bụng đói. Người có đường huyết lúc đói cao hoặc nhạy cảm với caffeine cũng tương tự. Người bị viêm dạ dày hoặc trào ngược dạ dày–thực quản cũng được khuyến nghị uống cà phê sau ăn để giảm kích thích đường tiêu hóa. Người căng thẳng nhiều hoặc thiếu ngủ cũng có xu hướng tăng biến thiên đường huyết, vì vậy nên tránh uống cà phê khi bụng đói. Chính vì vậy, nếu cảm thấy trạng thái cơ thể dạo này không được tốt, bạn không nên tìm đến cà phê ngay từ sáng sớm chỉ để giải tỏa cơn mệt mỏi.
