Alzheimer, dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất, trong một số nghiên cứu còn được gọi là “đái tháo đường type 3”. Insulin không chỉ điều hòa đường huyết mà còn đóng vai trò quan trọng đối với trí nhớ và học tập trong não; khi tình trạng kháng insulin tăng lên do đái tháo đường, chức năng insulin trong não cũng có thể bị ảnh hưởng. Trên thực tế, theo báo cáo của Ủy ban tạp chí y học Lancet (2024), người mắc đái tháo đường có nguy cơ xuất hiện sa sút trí tuệ cao hơn khoảng 1,7 lần.
Trong bối cảnh tiểu đường đang được chỉ định là yếu tố nguy cơ chính gây mất trí nhớ, một nghiên cứu mới đã chỉ ra rằng đối với phụ nữ mắc tiểu đường tuýp 2 (loại liên quan chặt chẽ đến thói quen sinh hoạt và ăn uống), thời gian sinh sản càng dài thì nguy cơ mất trí nhớ càng thấp.
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Lee Seung-hwan (Khoa Nội tiết) tại Bệnh viện Seoul St. Mary, Đại học Công giáo, dẫn dắt đã phối hợp với nhóm của Giáo sư Han Kyung-do (Khoa Thống kê Thông tin và Khoa học Bảo hiểm) thuộc Đại học Soongsil, sử dụng dữ liệu lớn của Cơ quan Bảo hiểm Y tế Quốc gia để theo dõi 159.751 phụ nữ sau mãn kinh mắc đái tháo đường type 2 trong trung bình 8,3 năm. Kết quả cho thấy trong thời gian theo dõi đã ghi nhận tổng cộng 24.218 ca sa sút trí tuệ (18.819 ca Alzheimer, 2.743 ca sa sút trí tuệ mạch máu).
Theo nghiên cứu, tuổi có kinh lần đầu càng sớm và tuổi mãn kinh càng muộn thì nguy cơ mắc sa sút trí tuệ càng thấp. Phụ nữ có khoảng thời gian từ khi có kinh lần đầu đến mãn kinh (thời gian trong độ tuổi sinh sản) từ 40 năm trở lên có nguy cơ sa sút trí tuệ chung thấp hơn 27% so với nhóm dưới 30 năm. Ngoài ra, nếu thực hiện liệu pháp thay thế hormone từ 5 năm trở lên thì nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn 17% so với trường hợp không thực hiện.
Nghiên cứu này đã được đăng trên tạp chí học thuật chính thức của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ “Diabetes Care”.
Nhóm nghiên cứu giải thích: “Kết quả lần này cho thấy ở phụ nữ mắc đái tháo đường, không chỉ việc kiểm soát đường huyết mà cả tiền sử phơi nhiễm hormone nữ trong suốt cuộc đời cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nhận thức”, đồng thời cho biết “đặc biệt, chúng tôi đã xác nhận khả năng các yếu tố như thời gian trong độ tuổi sinh sản, tiền sử sinh con, tiền sử cho con bú và điều trị hormone có thể liên quan lâu dài đến sức khỏe não bộ”.
Giáo sư Lee Seung-hwan, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Seoul St. Mary, nhấn mạnh: “Trong tương lai, cần có các nghiên cứu tiếp theo bao gồm nồng độ hormone, mức độ nặng của đái tháo đường và dữ liệu hình ảnh thần kinh để làm rõ cơ chế một cách chính xác hơn”.
