Thuốc lá điện tử từ lâu được xem rộng rãi như một phương tiện hỗ trợ cai thuốc, nhưng một nghiên cứu cho thấy trên thực tế nó có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi và ung thư khoang miệng. Đặc biệt, việc dùng đồng thời thuốc lá điếu thông thường và thuốc lá điện tử được phân tích là làm nguy cơ tăng đáng kể.
Thuốc lá điện tử gây tổn thương DNA, viêm nhiễm: Xác nhận mối liên quan đến nguy cơ ung thư
Nhóm nghiên cứu của Đại học New South Wales (Australia) đã tổng hợp và phân tích các nghiên cứu liên quan đến thuốc lá điện tử công bố trong giai đoạn 2017 đến 2025, và cho biết thuốc lá điện tử có thể gây tổn thương DNA, từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng tế bào liên quan đến ung thư.
Thuốc lá điện tử được ghi nhận có thể làm tổn hại niêm mạc đường thở, gây viêm ở mô phổi, đồng thời làm thay đổi cân bằng hệ vi sinh trong khoang miệng. Những thay đổi này làm tăng viêm mạn tính và stress oxy hóa, qua đó có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi và ung thư khoang miệng.
Giáo sư Bernard Stewart, người dẫn dắt nghiên cứu, nhấn mạnh: “Thuốc lá điện tử tuyệt đối không phải là chất thay thế an toàn”, đồng thời cho rằng “khó có thể xem đây là một lựa chọn an toàn hơn để thay cho việc hút thuốc”.
Nguy cơ ung thư phổi tăng gấp 4 lần nếu sử dụng cùng với thuốc lá truyền thống
Đặc biệt, nhóm sử dụng đồng thời thuốc lá điện tử và thuốc lá điếu thông thường có mức nguy cơ cao nhất. Ở nhóm này, xu hướng quan sát cho thấy nguy cơ ung thư phổi tăng tới khoảng 4 lần. Xét đến thực tế hiện nay có không ít người hút thuốc dùng kèm thuốc lá điện tử trong quá trình cai, điều này hàm ý nguy cơ có thể tăng lên thay vì giảm.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu đưa ra một trường hợp ung thư biểu mô tế bào vảy khoang miệng hiếm gặp ở một thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử trong thời gian dài, đồng thời cảnh báo rằng rủi ro cũng có thể trở thành hiện thực ở nhóm tuổi trẻ.
Nhấn mạnh “không phải lựa chọn thay thế an toàn”
Giáo sư Freddy Sitas, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Cũng như phải mất khoảng 100 năm để đi đến kết luận hút thuốc là nguyên nhân gây ung thư phổi, thuốc lá điện tử dường như cũng đang đi theo một quá trình tương tự”, và nhấn mạnh rằng “không nên yên tâm khuyến nghị như một phương tiện cai thuốc nếu không có quản lý nghiêm ngặt, chẳng hạn giảm tối đa việc dùng kèm với thuốc lá điếu thông thường”.
Trên thực tế, thuốc lá điện tử được báo cáo có liên quan đến các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), cũng như bệnh tim mạch, hẹp mạch máu và thay đổi hệ thần kinh, do gây viêm và stress oxy hóa ở khoang miệng và đường thở. Tuy nhiên, vì đây là công nghệ tương đối mới, các nghiên cứu dài hạn đủ mức để khẳng định quan hệ nhân quả trực tiếp vẫn còn thiếu.
Dù vậy, nhóm nghiên cứu cho rằng cần chú ý đến việc các tín hiệu rủi ro đã và đang tích lũy. Giáo sư Sitas nói: “Nhận thức rằng thuốc lá điện tử an toàn hơn có thể xuất phát từ sự so sánh tương đối với việc hút thuốc lá điếu thông thường”, và nhấn mạnh: “Đây là lúc cần chủ động ứng phó, thay vì chờ xem sẽ có kết quả gì”.
Trong khi đó, thuốc lá điếu thông thường chứa nhiều chất độc khác nhau, bao gồm nicotine; trong số đó, hắc ín (tar) được xem là yếu tố chính gây tổn thương mô phổi và thúc đẩy phát sinh ung thư. Thuốc lá điện tử được biết là có mức phơi nhiễm hắc ín và khí carbon monoxide thấp hơn so với thuốc lá điếu, nhưng vẫn bị chỉ ra là có chứa các hóa chất độc hại như formaldehyde, có thể gây phản ứng viêm, stress oxy hóa và thay đổi DNA.
Kết quả nghiên cứu này được đăng trên tạp chí quốc tế chuyên ngành ung thư “Carcinogenesis” với tiêu đề “The carcinogenicity of e-cigarettes: a qualitative risk assessment”.
Lập luận “Thuốc lá điện tử ít gây hại hơn” vẫn còn nhiều tranh cãi
Tuy nhiên, không phải mọi chuyên gia đều đồng ý với nhận định này.
Giáo sư Peter Hajek của Đại học Queen Mary London (Vương quốc Anh) phản biện: “Thuốc lá điện tử khiến mức phơi nhiễm chất gây ung thư thấp hơn rất nhiều so với thuốc lá điếu thông thường”, đồng thời cho rằng “đây là một trong những phương pháp hiệu quả nhất hiện nay để hỗ trợ cai thuốc”.
Giáo sư Lion Shahab, đồng chủ tịch Nhóm nghiên cứu Thuốc lá và Rượu của University College London (UCL), cũng đánh giá rằng thuốc lá điện tử không hoàn toàn an toàn, nhưng có thể được sử dụng như một “chiến lược giảm tác hại” đối với người đang hút thuốc. Tuy vậy, ông bày tỏ quan điểm không ủng hộ việc người vốn không hút thuốc bắt đầu sử dụng.
Đến nay, các chuyên gia đang thống nhất ý kiến rằng dù thừa nhận khả năng thuốc lá điện tử ít gây hại hơn thuốc lá truyền thống, nhưng cần phải thận trọng vì tính an toàn dài hạn vẫn chưa được chứng minh đầy đủ.
Ung thư phổi tại Hàn Quốc vẫn có tỷ lệ mắc cao: then chốt phòng ngừa là “cai thuốc”
Tại Hàn Quốc, ung thư phổi vẫn được xếp vào nhóm ung thư chủ yếu. Theo dữ liệu tính đến năm 2023 do Cơ quan Đăng ký Ung thư Trung ương công bố, trong tổng số 288.613 ca ung thư mới, ung thư phổi có 32.953 ca, chiếm khoảng 11,4%. Đây là loại ung thư đứng thứ 2 về số ca mắc mới. Tỷ lệ ở nam giới cao hơn khoảng 2 lần, và theo nhóm tuổi, tỷ trọng cao nhất thuộc về nhóm tuổi 70.
Trong phòng ngừa ung thư phổi, điều quan trọng nhất chắc chắn là cai thuốc. Khoảng 90% ung thư phổi được biết là có liên quan đến hút thuốc. Lượng hút và thời gian hút càng dài thì nguy cơ tăng tương ứng, và ngay cả sau khi cai, cũng cần thời gian dài để nguy cơ giảm xuống mức của người không hút thuốc.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là ngay từ đầu không hút thuốc và tránh hút thuốc thụ động. Nếu hiện đang hút thuốc, nên cai càng sớm càng tốt.
Câu hỏi thường gặp
Q1. Thuốc lá điện tử có an toàn hơn thuốc lá điếu thông thường không?
Thuốc lá điện tử có thể làm giảm phơi nhiễm một số chất độc hại do không có hắc ín và khí carbon monoxide, nhưng không thể xem là hoàn toàn an toàn vì vẫn chứa các chất độc như formaldehyde. Đặc biệt, tác động sức khỏe dài hạn hiện vẫn chưa được làm rõ đầy đủ.
Q2. Dùng thuốc lá điện tử cùng thuốc lá điếu thông thường có nguy hiểm hơn không?
Có. Theo nghiên cứu, khi dùng cả hai, phơi nhiễm các chất độc có thể chồng lấp, và xu hướng cho thấy nguy cơ ung thư phổi tăng mạnh. Nếu dùng song song để cai thuốc, điều này thậm chí có thể gây hại cho sức khỏe hơn.
Q3. Thuốc lá điện tử có gây ung thư phổi hoặc ung thư khoang miệng không?
Cho đến nay, vẫn thiếu bằng chứng nhân quả xác định rằng thuốc lá điện tử trực tiếp gây ung thư. Tuy nhiên, các thay đổi liên quan đến ung thư như tổn thương DNA, viêm và gia tăng stress oxy hóa đã được ghi nhận, nên khả năng nó đóng vai trò như một yếu tố nguy cơ đang được đặt ra.
