Có người uống rất nhiều cà phê hoặc nước tăng lực khi chơi game trong thời gian dài. Tuy nhiên, uống nhiều các loại đồ uống chứa caffeine như vậy không hẳn tốt cho sức khỏe. Vậy giữa nước lọc và nước có ga, nên uống loại nào?
Một nghiên cứu cho thấy khi chơi game, uống nước có ga thay vì nước thường có thể giúp giảm mệt mỏi và mang lại cảm giác hứng thú lớn hơn. Nhóm nghiên cứu của Đại học Tsukuba (Nhật Bản) cho 14 game thủ thông thường chơi một trò chơi bóng đá ảo trong 3 giờ, sau đó phân tích chi tiết thời gian phản ứng, kích thước đồng tử (chỉ số mệt mỏi), mức độ căng thẳng: khi uống nước thường và khi uống nước có ga.
Theo kết quả nghiên cứu, nhóm uống nước có ga có mức mệt mỏi chủ quan thấp hơn nhiều so với nhóm uống nước thường. Ngược lại, mức độ hứng thú với trò chơi lại cao hơn đáng kể. Đặc biệt, nước có ga được ghi nhận có tác dụng bảo toàn chức năng nhận thức và ngăn hiện tượng co đồng tử khi mệt mỏi. Trong quá trình chơi thực tế, cũng quan sát thấy năng lực tự điều chỉnh được cải thiện, chẳng hạn số lần phạm lỗi giảm khi uống nước có ga.
Nhóm nghiên cứu phân tích rằng khí carbon dioxide trong nước có ga kích thích kênh “thụ thể tiềm năng thoáng qua (TRP)”—một thụ thể cảm giác trong khoang miệng—từ đó nâng cao trạng thái tỉnh táo của não. Nghiên cứu này gợi ý rằng để giảm mệt mỏi nhận thức phát sinh trong các trận đấu eSports kéo dài, nước có ga có thể là một lựa chọn thay thế tốt cho caffeine hoặc đồ uống có đường.
Kết quả nghiên cứu này (Sparkling water consumption mitigates cognitive fatigue during prolonged esports play) gần đây đã được đăng trên tạp chí học thuật quốc tế 〈Computers in Human Behavior Reports〉.
Nước có ga đang được chú ý như một lựa chọn thay thế mới, phù hợp để uống khi cần tập trung chơi game. Những đồ uống chúng ta dùng hằng ngày tạo ra các phản ứng khác nhau trong cơ thể. Trước hết, nước là loại đồ uống thiết yếu nhất để điều hòa nồng độ máu và đào thải chất thải trong cơ thể. Vì 75-85% mô não được cấu thành từ nước, chỉ cần mất nước nhẹ cũng có thể làm giảm khả năng tập trung và gây đau đầu. Đặc biệt, khi mải chơi game lâu khiến tần suất chớp mắt giảm, bổ sung đủ nước sẽ giúp duy trì độ ẩm của niêm mạc, qua đó gián tiếp giảm mỏi mắt.
Ngược lại, cần thận trọng khi uống cà phê và nước tăng lực. Caffeine trong cà phê gắn thay vào thụ thể adenosine, giúp xua buồn ngủ và tạm thời tăng tốc độ nhận thức. Nhưng nếu nạp quá mức, nhịp tim có thể tăng quá nhanh và gây cảm giác lo âu, dẫn đến tác dụng ngược vào những thời điểm cần điều khiển tinh vi. Nếu đột ngột nạp lượng lớn đường từ nước tăng lực chứa nhiều đường, insulin có thể tiết quá mức khiến đường huyết tụt mạnh, gây hiện tượng “sugar crash”. Đây cũng là lý do khi chơi game có thể cảm thấy kiệt sức hơn và khả năng tập trung giảm rõ rệt.
Điểm cốt lõi của nước có ga nằm ở kích thích vật lý. Khi bọt khí ga kích thích niêm mạc miệng, các tín hiệu thần kinh truyền lên não được hoạt hóa, giúp hệ thần kinh trung ương tỉnh táo. Vì không phải cơ chế kích thích não theo kiểu hóa học như caffeine, nước có ga có thể giúp đầu óc minh mẫn mà không ảnh hưởng lớn đến nhịp tim hay huyết áp. Nước có ga không đường, không chất tạo ngọt nhân tạo có nguy cơ gây mòn răng thấp và cũng không tạo gánh nặng calo.
Để duy trì thói quen uống đồ uống lành mạnh, điều quan trọng là giảm mức độ phụ thuộc vào caffeine. Nếu vượt quá mức khuyến nghị 400mg caffeine/ngày đối với người trưởng thành, có thể gây mất ngủ hoặc trào ngược dạ dày-thực quản. Cách phù hợp là bắt đầu bằng nước hoặc nước có ga ở giai đoạn đầu khi cần tập trung, và chỉ uống một ít cà phê khi thật sự cần.
Khi chọn đồ uống, cần kiểm tra hàm lượng đường trên bảng thành phần dinh dưỡng để chọn loại có lợi cho bù nước như nước có ga không đường hoặc trà lúa mạch. Đồ uống quá lạnh có thể làm co cơ dạ dày-ruột, khiến tiêu hóa kém đi. Uống ở trạng thái hơi ấm, gần nhiệt độ phòng sẽ tốt hơn để tránh cảm giác đầy bụng.
Câu hỏi thường gặp
Q1. Có ý kiến cho rằng uống nước có ga sẽ làm mòn răng, vậy game thủ uống mỗi ngày có ổn không?
A1. Nước có ga nguyên chất không thêm đường hay chất tạo ngọt thường có độ pH khoảng 3-4, hơi có tính axit, nhưng so với nước ngọt có ga thông thường thì nguy cơ mòn răng thấp hơn nhiều. Tuy vậy, nếu lớp men răng yếu, việc dùng ống hút để giảm diện tích tiếp xúc trực tiếp với răng hoặc súc miệng nhẹ bằng nước sau khi uống sẽ giúp bảo vệ sức khỏe răng miệng.
Q2. Uống nước có ga có thể gây rối loạn tiêu hóa không?
A2. Khí carbon dioxide trong bọt ga có thể làm tăng áp lực trong dạ dày-ruột. Vì vậy, người bị trào ngược dạ dày-thực quản hoặc thường xuyên cảm thấy đầy bụng cần thận trọng vì nước có ga có thể làm nặng thêm triệu chứng. Trong trường hợp này, thay vì nước có ga, uống nước ở nhiệt độ phòng từng ngụm nhỏ và thường xuyên sẽ hiệu quả hơn để duy trì sự tập trung.
Q3. Nước ngọt có ga “zero calo” có thể cho hiệu quả giống kết quả nghiên cứu này không?
A3. Trọng tâm của hiệu ứng tỉnh táo mà nghiên cứu nhấn mạnh là kích thích vật lý do bọt khí carbon dioxide tạo ra. Vì vậy, đồ uống zero calo cũng có thể tạo kích thích tương tự, nhưng có nghiên cứu cho thấy đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo có thể ảnh hưởng lâu dài đến hệ vi sinh đường ruột hoặc độ nhạy insulin. Để tập trung một cách lành mạnh, khuyến nghị ưu tiên chọn nước có ga nguyên chất không phụ gia.
