Цэвэршилтийн дааврын наалтын хөхний хорт хавдрын анхааруулгыг зөөлрүүлэв, өвчний түүхтэй хүмүүст яагаад хэрэглэхийг хориглосон хэвээр вэ?

АНУ-ын Хүнс, эмийн хяналтын газар (FDA) цэвэршилтийн үеийн дааврын гурван төрлийн наалтын хамгийн өндөр түвшний анхааруулгаас хөхний хорт хавдар, зүрх судасны өвчин, зөнөгрөх эрсдэлийн тухай хэсгийг хасав. Энэ нь 20 гаруй жилийн өмнө томоохон судалгаанд үндэслэн оруулсан анхааруулгыг дахин нягталсны үр дүн юм. Гэхдээ хөхний хорт хавдар эсвэл цусны бүлэнгийн өвчний түүхтэй эмэгтэйчүүдэд хэрэглэхийг хориглосон хэвээр байна.

АНУ-ын Эрүүл мэнд, хүний үйлчилгээний яам өнгөрсөн 30-нд (орон нутгийн цагаар) FDA эстрадиол агуулсан цэвэршилтийн үеийн дааврын наалт болох Minivelle, Vivelle, Vivelle-Dot-ийн хэрэглэх зааврын өөрчлөлтийг зөвшөөрснийг зарлав. FDA өнгөрсөн хоёрдугаар сард дааврын эмчилгээний зургаан бүтээгдэхүүнд мөн ийм өөрчлөлт хийсэн.

16 608 хүнийг хамарсан судалгаанд хөхний хорт хавдрын эрсдэл 26 хувиар өссөн байхад анхааруулгыг яагаад өөрчлөв?

Цэвэршилтийн үеийн дааврын эмчилгээ нь эмэгтэй хүний даавар буурахад илэрдэг нүүр халуу оргих, шөнө хөлрөх зэрэг шинж тэмдгийг намдаадаг. Зарим бүтээгдэхүүнийг яс сийрэгжихээс сэргийлэхэд ч хэрэглэдэг.

2002 онд АНУ-д эмэгтэйчүүдийн эрүүл мэндийн томоохон судалгааны үр дүн нийтлэгдсэнээр эмчилгээний аюулгүй байдлын талаарх маргаан өрнөв. Судлаачид умайтай, цэвэршсэн 16 608 эмэгтэйд эстроген, прогестиныг хамтад нь уух эмчилгээг туршсан. Прогестин нь эмэгтэй хүний прогестерон даавартай төстэй үйлчилдэг эм юм.

Дунджаар 5.2 жил дагаж ажиглахад дааврын эмчилгээ хийлгэсэн бүлгийн хөхний хорт хавдраар өвчлөх эрсдэл хиймэл эм уусан хяналтын бүлгийнхээс 26 хувиар өндөр байв. Цус харвах эрсдэл 41 хувь, зүрхний титэм судасны өвчнөөр өвчлөх эрсдэл 29 хувиар өндөр байжээ.

Хөхний хорт хавдрын эрсдэл 26 хувиар өндөр байсан гэдэг нь 100 эмэгтэй тутмын 26 нь хорт хавдраар өвчилсөн гэсэн үг биш. 10 мянган эмэгтэй уг эмчилгээг нэг жил хийлгэнэ гэж үзвэл хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад хөхний хорт хавдартай хүн ойролцоогоор наймаар илүү гарах түвшний зөрүү байв. Судлаачид эмчилгээний үр ашгаас эрсдэл нь их гэж үзэн туршилтыг хугацаанаас нь өмнө зогсоосон.

Харин 2004 онд нийтлэгдсэн WHI-ийн өөр нэг судалгаанд өөр дүр зураг ажиглагдав. Умайгаа авахуулсан 10 739 эмэгтэйд зөвхөн эстроген өгөхөд дунджаар 6.8 жилийн хугацаанд цус харвах эрсдэл 39 хувиар өссөн. Харин хөхний хорт хавдрын эрсдэл нэмэгдсэнийг нотлох статистикийн үндэслэл гараагүй. Энэ туршилтыг ч хугацаанаас нь өмнө зогсоожээ.

Хоёр судалгаанд хоёуланд нь уудаг дааврын эм хэрэглэсэн бөгөөд оролцогчдын дундаж нас 63 орчим байв. Иймээс үр дүнг дөнгөж цэвэршсэн эмэгтэйчүүдэд эсвэл арьсанд наадаг дааврын наалтад шууд хамааруулахад хүндрэлтэй гэсэн шүүмжлэл гарсаар байв.

Дараах ажиглалтын судалгаануудад арьсанд наадаг эстрадиол нь уудаг дааврын эмтэй харьцуулахад венийн судсанд бүлэн үүсэх эрсдэл багатай байж болзошгүйг дурдсан. Гэхдээ наалт хэрэглэвэл цусны бүлэн үүсэх эрсдэл огт байхгүй гэсэн үг биш.

FDA эдгээр судалгаа болон урт хугацааны ажиглалтын үр дүнг нягталжээ. Дааврын эмчилгээний эрсдэлийг үнэлэхдээ эмчилгээг эхэлсэн нас, эмийн төрөл, тухайн хүний эрүүл мэндийн байдлыг ялгаж үзэх шаардлагатайг хэрэглэх зааврын энэ удаагийн өөрчлөлтөд тусгасан.

Анхааруулгыг хассан ч хөхний хорт хавдар, цусны бүлэнгийн түүхтэй хүмүүст хэрэглэхийг хориглоно

Анхааруулгын түвшинг бууруулсан ч бүх эмэгтэй дааврын наалт хэрэглэж болно гэсэн үг биш.

Шинэчилсэн хэрэглэх зааврын дагуу хөхний хорт хавдартай эсвэл өмнө нь уг өвчнөөр өвчилж байсан эмэгтэйчүүд эдгээр наалтыг хэрэглэх боломжгүй. Мөн хөлний гүний венийн судсанд бүлэн үүсдэг гүний венийн тромбоз, уушгины судас бүлэнгээр бөглөрдөг уушгины эмболи, цус харвалт, зүрхний шигдээсээр өвчилж байсан эмэгтэйчүүдэд адилхан хамаарна. Шалтгаан нь тодорхойгүй үтрээний цус алдалт, цус бүлэгнэлтийн тодорхой эмгэг эсвэл элэгний өвчтэй бол мөн хэрэглэхийг хориглоно.

Хөхний хорт хавдрын үзлэгийг ч орхигдуулж болохгүй. FDA эмчилгээний өмнө хөхний хорт хавдрын эрсдэлийг үнэлж, эмчилгээний явцад хөхний үзлэг, маммографи зэрэг шаардлагатай шинжилгээнд хамрагдахыг заасан.

Умайтай эмэгтэйчүүдийн хувьд анхаарах өөр нэг зүйл бий. Зөвхөн эстроген хэрэглэвэл умайн дотор талыг бүрхдэг салст бүрхэвч хэт зузаарч, умайн салстын хорт хавдрын эрсдэл өсөж болзошгүй. Үүнийг бууруулахын тулд ихэвчлэн прогестины бүлгийн эмийг хамт бичиж өгдөг. FDA ч умайн салстын хорт хавдрын тухай хамгийн өндөр түвшний анхааруулгыг хэвээр үлдээсэн.

60 нас хүрээгүй, эсвэл цэвэршээд 10 жил болоогүй бол эмчилгээний үр ашиг илүү байж болно

Дааврын эмчилгээний үр ашиг, эрсдэл нь хэзээ эхэлснээс мөн хамаарна.

Америкийн Эх барих, эмэгтэйчүүдийн эмч нарын коллеж өнгөрсөн аравдугаар сард гаргасан эмнэлзүйн заавартаа 60 нас хүрээгүй эсвэл цэвэршээд 10 жил болоогүй эмэгтэйчүүдэд дааврын эмчилгээ хийхийг зөвлөсөн. Гэхдээ энэ нь нүүр халуу оргих, шөнө хөлрөх зэрэг шинж тэмдгээс болж зовуурилж байгаа, эмчилгээ хийхээс зайлсхийх шаардлагатай онцгой өвчингүй хүмүүст хамаарна. Энэ үед эмчилгээг эхэлбэл эрсдэлээсээ илүү үр ашигтай байх магадлал харьцангуй өндөр.

Харин 60 наснаас хойш эсвэл цэвэршээд 10 жил өнгөрсний дараа анх удаа эмчилгээ хийлгэх бол илүү болгоомжтой хандах хэрэгтэй. Учир нь цусны бүлэн, цус харвалт зэрэг зүрх судасны эрсдэлийг сайтар үнэлэх шаардлагатай. Наснаас гадна тухайн хүний эрүүл мэндийн байдал, өвчний түүх ч чухал.

Эмчилгээний явцад илрэх аюулын дохиог мэдэж байх хэрэгтэй. Гар, хөлний нэг тал гэнэт суларч эсвэл хэл яриа ээдэрвэл цус харвалт байж болзошгүй. Цээж хүчтэй өвдөх эсвэл гэнэт амьсгаа давчдах үед ч яаралтай тусламжийн тасагт нэн даруй хандах ёстой. Зөвхөн нэг хөл хавдаж өвдөх нь цусны бүлэнгийн шинж байж болох тул шуурхай үзүүлэх шаардлагатай.

Цэвэршсэний дараа үтрээнээс цус гарвал хэмжээ нь бага байсан ч шалтгааныг нь тогтоох хэрэгтэй. Учир нь умайн салстад өөрчлөлт үүссэн байж болзошгүй.

Эмчилгээний аргыг ч шинж тэмдгээс хамаарч сонгоно. Нүүр халуу оргих, шөнө хөлрөх шинжгүй, зөвхөн үтрээ хуурайших эсвэл бэлгийн хавьталд ороход өвдөх зовуурьтай бол бүх биед үйлчилдэг дааврын наалтын оронд үтрээнд шууд хэрэглэдэг бага тунтай эстрогены эмчилгээг авч үзэж болно. Дааврын эмчилгээ хийлгэх боломжгүй эмэгтэйчүүдэд дааврын бус эм зэрэг өөр сонголт ч бий.

FDA-гийн энэ удаагийн шийдвэрээр дааврын эмчилгээний анхааруулгыг зөөлрүүлсэн ч эмчилгээтэй холбоотой эрсдэл арилсан гэсэн үг биш. Цэвэршилтийн шинж тэмдгээс болж өдөр тутмын амьдралдаа хүндрэлтэй байгаа эмэгтэйчүүд нас, цэвэршсэн хугацаа, умайтай эсэх, хөхний хорт хавдар болон цусны бүлэнгийн өвчний түүхээ эмчтэйгээ хамт үнэлж, тохирох эмчилгээг сонгох нь зүйтэй.