Солонгост уушгины хорт хавдар өвчлөлөөрөө хоёрдугаарт орж, хорт хавдрын шалтгаант нас баралтыг тэргүүлж байна. Хавдрын мэдээллийн үндэсний төвийн статистикаар 2024 онд уг өвчнөөр 19 мянга 401 хүн нас барсан нь хорт хавдрын нийт нас баралтын 21.8%-тай тэнцжээ. Иймээс уушгины хорт хавдрыг өндөр эрсдэлтэй хавдрын нэг гэж үздэг.
Уушгины хорт хавдрын эхэн үед тодорхой шинж тэмдэг илэрдэггүй тул олон тохиолдлыг өвчин даамжирсны дараа оношилдог. Гэхдээ сүүлийн жилүүдэд эрт илрүүлэлт болон эмчилгээний технологи хөгжихийн хэрээр амьд үлдэх хувь тогтмол сайжирч байна. Ялангуяа уушгины хорт хавдрын 80~85 хувийг эзэлдэг жижиг бус эст хэлбэрийн эмчилгээний стратегийг хавдрын эсийн генийн мутацид тулгуурлан улам нарийвчилжээ. Үүний гол жишээ нь эпидермисийн өсөлтийн хүчин зүйлийн рецепторын (EGFR) генийн мутацид чиглэсэн эмчилгээ юм.
Өнгөрсөн 12~15-ны өдрүүдэд Сөүл хотноо болсон Уушгины хорт хавдрын дэлхийн бага хурлын жил тутмын эрдэм шинжилгээний чуулганаар (WCLC 2026) EGFR мутацитай жижиг бус эст уушгины хорт хавдрын эмчилгээний шинэ үр дүнг танилцуулав. Ялангуяа мэс заслын дараа EGFR-д чиглэсэн эмчилгээ хийлгэсэн өвчтөнүүдийг урт хугацаанд хянасан судалгаагаар уг эмчилгээ өвчтөнүүдийн амьд үлдэх үзүүлэлтийг сайжруулсныг тогтоожээ.
Мэс засал хийх боломжтой эрт үеийн жижиг бус эст уушгины хорт хавдарт ч EGFR мутацитай эсэх нь мэс заслын дараах эмчилгээний чиглэлийг тодорхойлох чухал шалгуур болдог. Нүдэнд харагдах хавдрыг мэс заслаар авсан ч дахих магадлал үлддэг тул өвчтөний дахилтын эрсдэлийг үнэлж, нэмэлт эмчилгээ шаардлагатай эсэхийг тогтоох нь чухал.
Тэгвэл мэс заслын дараа хавдар хэзээ, ямар хэлбэрээр дахиж болох вэ, дахилтын эрсдэлийг бууруулахын тулд хэрхэн хянах шаардлагатай вэ.
Kormedi.com мэс заслын дараах дахилтын эрсдэл, хяналтын үзлэг, EGFR мутацид тулгуурласан эмчилгээний сонголт болон анхаарах зүйлсийн талаар Бүндан Сөүлийн үндэсний их сургуулийн эмнэлгийн цусны хавдар судлалын профессор Ким Сэ Хёнээс тодрууллаа.
А. Уушгины хорт хавдар оношлогдсон тохиолдолд хэддүгээр үе шат хүртэл мэс засал хийх боломжтой вэ?
Х. Уушгины хорт хавдрыг хавдрын эс микроскопоор ямар хэлбэртэй харагдаж байгаагаас нь хамааран ‘жижиг бус эст уушгины хорт хавдар’ болон ‘жижиг эст уушгины хорт хавдар’ гэж үндсэн хоёр төрөлд ангилдаг. Тэдгээрээс жижиг бус эст хэлбэр нь нийт тохиолдлын 80~85 хувийг эзэлдэг бөгөөд аденокарцинома, хавтгай хучуур эст хавдар зэрэг нь үүнд багтана.
Хавдрын үе шатыг хэмжээ, тунгалгийн зангилааны хамрагдалт болон бусад эрхтэнд үсэрхийлсэн эсэхийг цогцоор нь үнэлж тогтоодог. Ерөнхийдөө 1·2 дугаар үе шат болон 3A үе шатны зарим тохиолдолд бүрэн эмчлэх зорилгоор мэс засал хийх боломжтой. Гэхдээ 3A үе шатанд хавдрын байрлал, уушгины хоорондох цээжний төв хэсэг буюу голтын тунгалгийн зангилаанд хавдар хэр зэрэг тархсанаас шалтгаалан мэс засал хийх боломж өөр өөр байж болно. Заримдаа эхлээд хими эмчилгээ хийсний дараа мэс засал хийх эсэхийг шийддэг. Мөн мэс заслын дараа тайрч авсан хавдар болон тунгалгийн зангилааг дахин шинжилж эцсийн үе шатыг баталгаажуулдаг тул мэс заслын өмнөх дүрс оношилгоогоор таамагласан эмнэлзүйн үе шат нь мэс заслын дараах эмгэг судлалын үе шатнаас өөр гарч болно.
А. ‘EGFR мутаци’ гэж юу вэ? Уушгины хорт хавдрын мэс заслын дараа ч энэ генийн шинжилгээг хийх шаардлагатай юу?
Х. EGFR нь эсийн өсөлт, үржилд оролцдог уураг юм. EGFR генд тодорхой мутаци үүсвэл эсийн өсөлтийн дохиолол хэт идэвхжиж, хавдрын эсийн үржлийг түргэсгэж болно. EGFR мутаци нь жижиг бус эст уушгины хорт хавдрын гол генийн өөрчлөлтүүдийн нэг бөгөөд EGFR-д чиглэсэн эмчилгээ тохирох эсэхийг тодорхойлох чухал биомаркер юм.
EGFR мутаци нь ялангуяа Солонгосыг оролцуулсан Азийн өвчтөнүүдэд түгээмэл бөгөөд тамхи татдаггүй хүмүүс болон эмэгтэйчүүдэд харьцангуй олон илэрдэг. Солонгост энэ мутаци жижиг бус эст уушгины хорт хавдрын дотроос ялангуяа аденокарциномад түгээмэл бөгөөд уушгины аденокарциноматай өвчтөнүүдийн 40 орчим хувьд EGFR мутаци илэрдэг.
Өмнө нь EGFR мутацийн шинжилгээг гол төлөв даамжирсан болон үсэрхийлсэн уушгины хорт хавдрын эмийг сонгохын тулд хийдэг байв. Харин сүүлийн үед чиглэсэн эмчилгээний хэрэглээ мэс заслын дараах адъювант эмчилгээнд хүртэл өргөжсөнөөр эрт үеийн уушгины хорт хавдрын эмчилгээний стратегийг тодорхойлох чухал шалгуур болжээ.
А. Хавдрыг мэс заслаар авсны дараа ч дахих боломжтой юу?
Х. Мэс заслын ‘бүрэн тайралт’ гэдэг нь илрүүлэх боломжтой бүх хавдрыг авсан гэсэн утгатай бөгөөд нүдэнд үл үзэгдэх бичил хавдрын эсүүд заавал бүрэн арилсан гэсэн үг биш. Дүрс оношилгоогоор илрүүлэхэд хүндрэлтэй бичил хавдрын эс бие махбодод үлдэж, тодорхой хугацааны дараа дахин урган хавдар дахих боломжтой.
Мэс засал хийх боломжтой эрт үеийн уушгины хорт хавдар ч дахиж болдог тул мэс заслын дараа дахилтын эрсдэлийг тасралтгүй хянах шаардлагатай. Иймээс эрт үеийн уушгины хорт хавдрын эмчилгээ мэс заслаар дуусахгүй бөгөөд цаашид үлдэж болзошгүй дахилтын эрсдэлийг хянах хүртэлх нэгдмэл үйл явц гэж ойлгох хэрэгтэй.
А. Уушгины хорт хавдрын мэс заслын дараа аль үед дахилтын эрсдэлийг онцгой анхаарах ёстой вэ?
Х. Мэс заслын дараах дахилт эхний 3 жилд төвлөрөх хандлагатай тул энэ үеийн хяналт чухал. Хавдар мэс засал хийсэн уушги эсвэл ойролцоох тунгалгийн зангилаанд дахин үүсэх орон нутгийн дахилтаас гадна яс·элэг·тархи зэрэг бусад эрхтэнд тархах алсын үсэрхийллийн хэлбэрээр илэрч болно. Ялангуяа EGFR мутацитай жижиг бус эст уушгины хорт хавдрын үед тархийг оролцуулсан төв мэдрэлийн тогтолцооны (CNS) дахилтын магадлалыг анхааралтай ажиглах шаардлагатай тул өвчтөний биеийн байдлаас хамааран тогтмол хяналт хийх хэрэгтэй.
А. EGFR мутаци илэрвэл мэс заслын дараа ямар эмчилгээ хийлгэх боломжтой вэ?
Х. Өвчний үе шат, дахилтын эрсдэл, өвчтөний эрүүл мэндийн байдал зэргийг цогцоор нь үнэлж, мэс заслын дараа нэмэлт эмчилгээ хийх эсэхийг шийднэ. EGFR мутаци илэрсэн жижиг бус эст уушгины хорт хавдартай өвчтөнд үлдэж болзошгүй бичил хавдрын эсийг дарангуйлж, дахилтын эрсдэлийг бууруулахын тулд EGFR-д чиглэсэн эмийг адъювант эмчилгээнд хэрэглэх боломжтой. Тухайлбал, Тагриссо (идэвхтэй бодисын нэр осимертиниб)-г хавдрыг бүрэн тайрах мэс заслын дараах адъювант эмчилгээнд хэрэглэдэг.
Хавдрыг бүрэн тайруулах мэс засал хийлгэсэн, EGFR-ийн гол мутаци илэрсэн 1B~3A үе шатны жижиг бус эст уушгины хорт хавдартай өвчтөнүүдийг хамруулсан дэлхийн 3 дугаар шатны ADAURA эмнэлзүйн туршилтаар осимертиниб хэрэглэсэн 2~3A үе шатны өвчтөнүүдийн дахилт эсвэл нас баралтын эрсдэл плацебо бүлгийнхээс 77% бага байв. 1B~3A үе шатны нийт өвчтөний бүлэгт уг эрсдэл 73% бага байсан бол 2~3A үе шатны өвчтөнүүдийн төв мэдрэлийн тогтолцооны (CNS) дахилт эсвэл нас баралтын эрсдэл мөн 76% бага байжээ.
Урт хугацааны хяналтын дүнгээр ч өвчтөнүүдийн амьд үлдэх үзүүлэлт сайжирсан нь харагджээ. WCLC 2026 хурлаар танилцуулсан 8 жилийн урт хугацааны хяналтын шинжилгээгээр 2~3A үе шатны өвчтөнүүдийн 8 жилийн нийт амьд үлдэх хувь (OS) осимертинибийн бүлэгт 74%, плацебо бүлэгт 58% байв. Осимертинибийн бүлгийн нас баралтын эрсдэл плацебо бүлгийнхээс 47% бага байжээ. Осимертинибийг дээд тал нь 3 жил хэрэглэдгийг харгалзан үзвэл эмчилгээ дууссанаас хойш ч өвчтөнүүдийг удаан хугацаанд хянаж, амьд үлдэх үзүүлэлтийг баталгаажуулсан нь онцгой ач холбогдолтой.
А. Мэс заслын дараах адъювант эмчилгээ дахилтын дараах эмчилгээнээс юугаараа ялгаатай вэ?
Х. Мэс заслын дараах адъювант эмчилгээ нь нүдэнд харагдах хавдрыг авсны дараа үлдэж болзошгүй бичил хавдрын эсийг дарангуйлж, дахилтын эрсдэлийг бууруулах зорилготой. Харин дахилтын дараах эмчилгээ нь дахин илэрсэн хавдрын явцыг сааруулахад чиглэдэг.
Ялангуяа EGFR мутацитай жижиг бус эст уушгины хорт хавдар тархи·яс·элэг зэрэг бусад эрхтэнд дахивал үсэрхийллийн шинж тэмдгийн улмаас өдөр тутмын амьдралд хүндрэл учирч болно. Дахилтын дараа ч EGFR мутаци болон өмнөх эмчилгээний түүхээс хамааран чиглэсэн эмчилгээг оролцуулсан аргыг сонгох боломжтой. Харин мэс заслын дараа дахилтын эрсдэлийг бууруулах адъювант эмчилгээ шаардлагатай эсэхийг мөн хамтад нь үнэлдэг.
Профессор Ким “Эмчилгээнээс хүлээж болох үр дүн, гаж нөлөө, эмчилгээний хугацаа болон бодит нөхцөл боломжийн талаар эмнэлгийн мэргэжилтнүүдээс хангалттай тайлбар сонсох нь чухал” хэмээн онцлов.
Ялангуяа осимертинибийг удаан хугацаанд хэрэглэдэг бөгөөд одоогоор Солонгост мэс заслын дараах адъювант эмчилгээнд эрүүл мэндийн даатгалын нөхөн төлбөр олгодоггүй тул өвчтөнд санхүүгийн ихээхэн дарамт учирч болзошгүй.
Профессор Ким “Дахилтгүй өнгөрүүлэх хугацаа нь зөвхөн эмчилгээний үр дүнгээр хязгаарлагдахгүй, ажил болон гэр бүлдээ эргэн орж, өдөр тутмын амьдралаа хэвийн үргэлжлүүлэхэд ч чухал ач холбогдолтой” гээд “Өвчтөн бүрийн дахилтын эрсдэл, эрүүл мэндийн байдал, санхүүгийн боломж өөр тул эмчилгээний үр нөлөө болон ачааллыг бүрэн ойлгосны дараа эмнэлгийн мэргэжилтнүүдтэй хамтран өөрт тохирох эмчилгээг сонгох хэрэгтэй” гэж нэмж хэлэв.
