“Тэр чинь юу билээ, шар, бөөрөнхий⋯” Мадлен гэдэг нэр ч санаанд орохгүй байна уу?

Танин мэдэхүйн доройтлын анхны шинжийг өдөр тутамд тохиолдох марталтаар харуулсан 15 минутын ‘Ён Сиксти’ богино киног SK Chemicals, JTBC хамтран 16-нд Сөүлд анх танилцууллаа. “Овъёосны латтены мөсийг нь багасгаад өгнө үү⋯ Бас нөгөө юм байдаг даа. Юу билээ, шар, бөөрөнхий⋯.” Энэ бол киноны нэг хэсэг.

Нэг л өдөр тэр кафед байнга захиалдаг амттан болох ‘мадлен’-ы нэрийг шууд санаж чадахаа болино. Гэртээ хэдийн байгаа LP пянзаа дахин захиалж, байнга хийдэг шөлөндөө давс хийсэн эсэхээ мартсанаас амтыг нь ч тааруулж чадахгүй. Машинаа авчраагүй атлаа барилгын газар доорх зогсоолоос машинаа хайж, ийш тийш харан зогсоно.

Чихрийн шижингийн улмаас гурван сарын турш инсулин тарьж буй эхнэрээсээ тэр ингэж асууна.

“Яасан, бие чинь өвдөө юу?”

Эдгээр нь киноны гол дүр, 60-аад насны Ён Сикт гарсан өөрчлөлтүүд юм. Гэвч энэ бүхэн танил дүр зураг. Ялангуяа танин мэдэхүйн хөнгөн алдагдалтай, эсвэл деменцийн эхэн үед буй хүн болон түүний гэр бүлийнхэнд бүр ч танил санагдана.

Ён Сикийн түүх бол киноны дэд гарчигт өгүүлсэнчлэн ‘хэзээ нэгэн цагт хүн бүрийн нүүр тулах ирээдүйн тухай түүх’ юм.

SK Chemicals болон JTBC-ийн хамтран санаачилж, БНСУ-ын Деменци судлалын нийгэмлэгийн оролцоотой бүтээсэн ‘Ён Сиксти’ киноны үйл явдал 2056 оны ойрын ирээдүйн Сөүл хотод өрнөнө. Ретро хэв маягт дуртай, 60-аад насны Ён Сикийн танин мэдэхүйн үйл ажиллагаанд өөрчлөлт аажмаар илрэх явцыг харуулсан 15 минутын богино хэмжээний кино юм. Найруулагчаар Ён И ажиллаж, амьдрал дээр эхнэр, нөхөр болсон жүжигчин Квон Хэ Хё, Жо Юн Хи нар гол дүрд тогложээ.

‘Деменцийн эсрэг өдөр (есдүгээр сарын 21)’-ийг угтсан тусгай үзвэр болон үзэгчидтэй хийх ярилцлагыг (GV) 16-нд Сөүл хотын Megabox COEX-т зохион байгуулж, киног хэвлэл мэдээллийнхэнд толилуулав. Арга хэмжээнд найруулагч, жүжигчид зэрэг уран бүтээлийн гол багийнхан, Деменцитэй өвчтөний гэр бүлийн холбооны тэргүүн Ли Сон Хи, БНСУ-ын Деменци судлалын нийгэмлэгийн төлөөлөл, деменцитэй өвчтөнүүд болон тэдний гэр бүлийнхэн оролцжээ.

Уран бүтээлийн багийнхан “Хүн бүр хэзээ нэгэн цагт нүүр тулж болзошгүй эрүүл мэндийн асуудлын нэг болох ‘деменци’-ийг 30 жилийн дараах амьдралаар харуулж, олон нийтийн анхаарлыг энэ өвчинд хандуулахын зэрэгцээ эрт үеэс нь хянах шаардлагатайг таниулахын тулд уг бүтээлийг санаачилсан” гэж тайлбарлав.

“Зүгээр л насжилтын өөрчлөлт гэж бүү өнгөрөө”⋯Эрт илрүүлж, хянаснаар деменцийн эрсдэлийг бууруулна

Кинонд Ён Сикийн өдөр тутмын амьдралд гарч буй өөрчлөлтүүд нь танин мэдэхүйн хөнгөн алдагдал болон деменцийн эхэн үед илэрч болох шинж тэмдгүүд юм. Ялангуяа Ён Сик хүүгийнхээ нэрийг санахгүй байх, эхнэр нь чихрийн шижингийн эмчилгээ хийлгэж буйг мартах зэрэг нь танин мэдэхүйн хөнгөн алдагдлын үе шатыг давж, деменцийн эхэн үед ажиглагддаг шинжүүд юм. Хоолныхоо амтыг урьдын адил тааруулж чадахгүй байгаа хэсэг ч үнэрлэх, амтлах зэрэг мэдрэхүйд гарсан өөрчлөлтөөр дамжин танин мэдэхүйн үйл ажиллагаа алдагдсан байж болзошгүйг харуулна.

Киноны анагаах ухааны зөвлөх, Ханян их сургуулийн мэдрэл судлалын профессор бөгөөд БНСУ-ын Деменци судлалын нийгэмлэгийн олон нийттэй харилцах захирал Ким Хи Жин “Киноны Ён Сик шиг ой санамж, зан үйл нь урьдынхаас өөрчлөгдөх байдал давтан ажиглагдах, эсвэл өдөр тутмын амьдралд нь нөлөөлж эхэлбэл үүнийг зүгээр л насжилтын өөрчлөлт гэж өнгөрөөлгүй, эмчтэй зөвлөлдөж, одоогийн байдлаа шалгуулах хэрэгтэй” гэж хэлэв.

Деменци нэгэнт эхэлж, даамжирсан үед танин мэдэхүйн чадварыг урьдын түвшинд бүрэн сэргээхэд хүндрэлтэй тул эрт илрүүлж, эрсдэлт хүчин зүйлсийг хянах нь чухал. Олон улсын ‘The Lancet’ анагаах ухааны сэтгүүлийн Деменцийн комисс 2024 онд боловсрол, сонсголын бууралт, цусны даралт ихсэлт, тамхидалт, таргалалт, сэтгэл гутрал, хөдөлгөөний дутагдал, чихрийн шижин зэрэг амьдралын бүхий л үеийг хамарсан, өөрчлөх боломжтой 14 эрсдэлт хүчин зүйлийг тодорхойлсон. Эдгээр эрсдэлт хүчин зүйлийг хянавал нийт хүн амын дундах деменцийн тохиолдлын ойролцоогоор 45%-ийг урьдчилан сэргийлэх, эсвэл өвчин эхлэх хугацааг хойшлуулах боломжтой гэж дүгнэжээ. 

Профессор Ким “Миний эмчилж буй нэгэн эмэгтэй уран барималч 2014 онд Альцхаймерын өвчнөөр оношлогдсон ч өвчнөө эрт илрүүлж, тогтмол хянуулсны ачаар 10 гаруй жил өнгөрсөн өнөөдрийг хүртэл деменцид шилжээгүй. Өөрийнхөө байдлыг мэдэж, эмчилгээ болон хяналтад идэвхтэй оролцох нь бие даасан байдал, өөрийгөө хүндлэх мэдрэмжээ удаан хугацаанд хадгалан амьдрахад төдий чинээ тустай” гэж тайлбарлав.

Ойр дотнын гэр бүлийнхэн нь өөрчлөлтийг анзаарч, анхаарал тавих нь мөн чухал. ‘Ён Сиксти’ кино Ён Сикийн эхнэрээр дамжуулан танин мэдэхүйн үйл ажиллагаа нь буурч буй гэр бүлийн гишүүнтэйгээ хэрхэн харилцахыг харуулдаг. Эхнэр нь хиймэл оюуны агент ашиглан нөхрийнхөө өдөр тутмын амьдралд тусалж, өөрчлөлтийг нь анзаарсан үед ч түүнийг эвгүй байдалд оруулахгүйг хичээнэ. Ён Сик эхнэртэйгээ хамт эмнэлэгт очихоор шийдэж буй хэсгээр кино төгсөнө.

БНСУ-ын Деменци судлалын нийгэмлэгийн мэдээлснээр, өөрөө ‘ой санамж урьдынх шигээ биш болжээ’ гэж мэдэрдэг ч танин мэдэхүйн бодит сорилоор хэвийн үзүүлэлттэй гардаг ‘танин мэдэхүйн субъектив бууралт’-тай ахмад настнууд деменцид шилжих эрсдэл ийм өөрчлөлтгүй хүмүүсийнхээс өндөр байдаг. Иймээс тус нийгэмлэг танин мэдэхүйн үйл ажиллагаанд өөрчлөлт гарсан эсэхийг шалгахын тулд 1~2 жил тутам тогтмол хяналтад орохыг зөвлөж байна.