Хоёр нүдний хараа өөр байсан ч нэг нүд нь сайн хардаг бол төдийлөн их хүндрэлгүй амьдарч чадна. Сайн хардаг нүдээрээ өдөр тутмын амьдралаа хэвийн үргэлжлүүлэх боломжтой тул нөгөө нүд нь муу харж байгааг анзааралгүй явах тохиолдол бий. Иймээс хоёр нүдний байдал өөр гэдгийг хожуу мэдэх нь ч элбэг.
Хоёр нүдний хугарлын байдал ийнхүү ихээхэн зөрүүтэй байхыг ‘анизометропи’ (不同視) буюу ‘рефракцийн зөрүү’ гэдэг. Үүнийг өсөлтийн насны хүүхдэд л тохиолддог асуудал гэж бодох нь түгээмэл ч насанд хүрэгчид мөн өртөж болно.
Анизометропи яагаад үүсдэг, хэрхэн илрүүлж, ямар арга хэмжээ авах шаардлагатай вэ?
Энэ талаар Комеди Дот Ком хэвлэл Ким нүдний эмнэлгийн Хялар болон хүүхдийн нүд судлалын төвийн дарга Пэк Сын Хитэй ярилцсаныг асуулт, хариултын хэлбэрээр хүргэж байна.
Асуулт 1. Анизометропи гэдэг нь хоёр нүдний хараа өөр байхыг л хэлдэг үү?
Хариулт. Нарийвчилбал, хоёр нүдний ‘хугарлын байдал’ ихээхэн зөрүүтэй байхыг хэлнэ. Анизометропи нь өөрөө нэг өвчин гэхээсээ илүү хоёр нүдний хугарлын байдал харилцан адилгүй болсон төлөв юм.
Хугарал гэдэг нь биетээс ирсэн гэрэл нүдээр нэвтрэхдээ чиглэлээ өөрчлөхийг хэлдэг. Гэрэл эвэрлэг бүрхэвч болон болроор дамжин зохих ёсоор хугарч, нүдний арын торлог бүрхэвч дээр тод дүрс үүсгэснээр аливаа зүйлийг зөв харна. Энэ үйл явцад өөрчлөлт гарсныг миопи, гиперметропи, астигматизм зэрэг хугарлын гажиг гэдэг.
Хоёр нүдний торлог бүрхэвч дээр үүссэн дүрс харааны мэдрэлээр дамжин тархинд хүрч, нэг дүрс болон нэгтгэгддэг. Харин анизометропийн улмаас хоёр нүдний хугарлын байдал ихээхэн зөрвөл нүд тус бүрийн хүлээн авах дүрс өөр болж, тархи тэдгээрийг нэг дүрс болгон нэгтгэн танихад хүндрэл учирч болно.
Асуулт 2. Анизометропитой бол хүн өөрөө анзаарч чадах уу?
Хариулт. Шинж тэмдгийг төдийлөн мэдэрдэггүй хүн олон. Учир нь нэг нүдний хараа сайн бол тэр нүдээрээ өдөр тутмын амьдралаа хэвийн үргэлжлүүлж чадна. Хоёр нүдээ нэг нэгээр нь ээлжлэн таглаж үзсэний дараа л “Энэ нүд сайн харахгүй байна” гэдгийг мэдэх тохиолдол бий.
Ялангуяа хүүхдүүд үүнийг анзаарахад бүр ч хэцүү. Хоёр нүд нь хоёулаа муу хардаг бол нүдээ онийлгох, юманд хэт ойртож харах зэрэг үйлдэл ажиглагдаж болно. Харин нэг нүд нь сайн хардаг бол ийм шинж бараг илэрдэггүй. Тиймээс өдөр тутмын амьдралд хүндрэлгүй байна гэдгээр хоёр нүд хоёулаа асуудалгүй гэж дүгнэх боломжгүй.
Гэхдээ өмнө нь хоёр нүдээрээ ойролцоо сайн хардаг байсан насанд хүрсэн хүнд анизометропи гэнэт үүсвэл шинж тэмдэг мэдрэгдэж болно. Хоёр нүдээр харах дүрс зөрүүтэй болсноор юм бүрэлзэх, давхар харагдах, толгой эсвэл нүд өвдөх, дотор муухайрах зэрэг шинж илэрч болно. Харин багаасаа анизометропитой байсан бол бие нь үүнд дасан зохицож, насанд хүрсэн хойноо ч онцын зовиур мэдрэхгүй байж болно.
Асуулт 3. Анизометропи яагаад үүсдэг вэ?
Хариулт. Хүүхэд өсөхийн хэрээр нүдний хугарлын байдал ч тасралтгүй өөрчлөгддөг. Баруун, зүүн гар эсвэл хөлний хэлбэр яг адил байдаггүйтэй адил хоёр нүд ч ижилхэн өсдөггүй. Нүдний урд хэсгийн хугалах хүч болон нүдний уртын тэнцвэр нэг талдаа өөрөөр бүрэлдвэл хоёр нүдний хугарлын байдал зөрүүтэй болж болно.
Насанд хүрсний дараа өсөлт зогсож, нүдний хугарлын байдал харьцангуй тогтвортой хадгалагддаг ч олдмол хүчин зүйлээс шалтгаалан анизометропи шинээр үүсэж болно. Нэг нүдний болрын цайлт илүү хүндэрсэн, кератоконус зэрэг эвэрлэг бүрхэвчийн өвчин үүссэн, гэмтлийн улмаас эвэрлэг бүрхэвч сорвижсон эсвэл нэг нүдний болорт өөрчлөлт орсон зэрэг нь түгээмэл шалтгаан болдог.
Асуулт 4. Хүүхдэд анизометропи үүссэн үед яагаад онцгой анхаарах шаардлагатай вэ?
Хариулт. Хүүхдийн хараа өсөлтийн явцад зохих харааны өдөөлт авч байж хөгждөг. Энэ үед нэг нүдний хугарлын гажиг хүнд байж, бүдэг дүрс байнга тусвал тухайн нүдний хараа хэвийн хөгжихгүй, амблиопи үүсэж болно.
Гол асуудал нь нэг нүд сайн хардаг бол өдөр тутам онцын хүндрэл мэдрэхгүй учраас анизометропийг анзаарахад хэцүү байдагт оршино. Иймээс нярай болон бага насны хүүхдийн эрүүл мэндийн үзлэг, сургуулийн харааны шинжилгээг алгасалгүй хийлгэх хэрэгтэй. Нарийвчилсан шинжилгээ хийлгэх зөвлөмж авсан бол хойшлуулахгүй байх нь чухал. Бага насанд нь илрүүлж, харааг засах тусам харааны хөгжилд тустай ч оройтож илэрсэн тохиолдолд ч эмчилгээнээс татгалзах шаардлагагүй.
Асуулт 5. Анизометропи илэрвэл хэрхэн эмчлэх вэ?
Хариулт. Юуны өмнө хугарлын гажгийг зөв засах нь эмчилгээний үндэс юм. Нүдний өөр өвчингүй, зөвхөн хугарлын гажигтай хүүхдийн ихэнхийн харааг нүдний шилээр засаж болно. Ингэснээр өмнө нь бүдэг хардаг байсан нүдний торлог бүрхэвч дээр ч тод дүрс үүсгэж, харааны хөгжлийг дэмжинэ. Амблиопи хэдийн үүссэн бол хугарлын гажгийг зассаны дараа амблиопийн шаардлагатай эмчилгээг нэмж хийж болно.
Насанд хүрэгчдийн эмчилгээ шалтгаанаасаа хамааран өөр байна. Болрын цайлт, кератоконус, гэмтэл зэргээс шалтгаалан нэг нүдний хугарлын байдал өөрчлөгдөж, анизометропи үүссэн бол үндсэн өвчин, асуудлыг эмчлэхийн зэрэгцээ хугарлын гажгийг засах шаардлагатай.
