Nếu khi leo cầu thang bạn thấy hụt hơi hơn trước, chân yếu đi, đừng vội coi đó chỉ là “do tuổi tác”. Một nghiên cứu cho thấy khi sức cơ suy giảm ở tuổi già, nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ cũng tăng theo.
Viện Y tế Quốc gia thuộc Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) ngày 19 cho biết, kết quả theo dõi dài hạn người cao tuổi tại Hàn Quốc cho thấy suy giảm sức cơ và chức năng thể chất có liên quan với nguy cơ mắc bệnh tim mạch và nguy cơ tử vong. Nghiên cứu được đăng trực tuyến ngày 16-07 trên tạp chí quốc tế “Scientific Reports”.
Suy giảm cơ phổ biến đến mức nào
Suy giảm cơ (sarcopenia) là tình trạng ở người cao tuổi, trong đó sức cơ, khối lượng cơ và chức năng thể chất cùng suy giảm theo quá trình lão hóa. Tình trạng này liên quan đến nguy cơ tăng té ngã và gãy xương, khuyết tật vận động, nhập viện, suy giảm chất lượng sống, đồng thời làm tăng nguy cơ tử vong.
Theo Khảo sát Dinh dưỡng và Sức khỏe Quốc gia của KDCA, tính đến năm 2022, tỷ lệ hiện mắc suy giảm cơ ở người từ 65 tuổi trở lên là 7,9%, và ở nhóm từ 80 tuổi trở lên tăng tới 20,0%. Tức là cứ 5 người cao tuổi thì có 1 người gặp suy giảm cơ.
Chỉ giảm sức cơ cũng làm tăng rủi ro
Nhóm nghiên cứu phân tích 2.997 người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên tham gia đoàn hệ KURE. Dữ liệu được liên kết với Bảo hiểm Y tế Quốc gia và Cục Thống kê Hàn Quốc. Đoàn hệ KURE là đoàn hệ người cao tuổi dựa vào cộng đồng do KDCA và Bộ Y tế và Phúc lợi xây dựng từ năm 2012, theo dõi dài hạn các bệnh tim mạch và bệnh cơ xương khớp ở cư dân 3 quận tại Seoul và huyện Ganghwa, Incheon.
Thay vì khối lượng cơ, nhóm nghiên cứu sử dụng lực bóp tay và “bài kiểm tra đứng lên đi bộ” (thời gian đứng dậy khỏi ghế, đi 3m rồi quay lại và ngồi xuống) để xác định có suy giảm cơ hay không. Nếu chỉ một trong hai yếu tố (lực bóp tay hoặc năng lực thực hiện vận động) suy giảm thì xếp vào “giai đoạn có khả năng suy giảm cơ”; nếu cả hai cùng suy giảm thì xếp vào “suy giảm cơ chức năng”.
Kết quả phân tích cho thấy, người cao tuổi bị suy giảm cơ chức năng có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao gấp 1,92 lần và nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao gấp 1,45 lần so với người không bị. Điều này có nghĩa, bất kể có giảm khối lượng cơ hay không, chỉ riêng việc lực bóp tay hoặc khả năng đi lại suy giảm cũng có thể dùng để ước lượng nguy cơ bệnh tim mạch.
Mới xuất hiện hoặc kéo dài thì nguy hiểm hơn
Nhóm nghiên cứu cũng xem xét sự thay đổi tình trạng suy giảm cơ ở 1.990 người tham gia khảo sát theo dõi sau khoảng 4 năm.
Kết quả cho thấy, trong giai đoạn này, người cao tuổi mới phát sinh suy giảm cơ có nguy cơ bệnh tim mạch cao gấp 1,56 lần và nguy cơ tử vong cao gấp 1,67 lần so với nhóm duy trì trạng thái không suy giảm cơ. Nhóm suy giảm cơ kéo dài cũng ghi nhận nguy cơ bệnh tim mạch và nguy cơ tử vong đều cao gấp 1,65 lần.
Ngược lại, ở nhóm từng bị suy giảm cơ nhưng sau đó cải thiện, không ghi nhận mối liên quan rõ rệt với nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong. Nhóm nghiên cứu giải thích rằng do số mẫu và số ca biến cố ở nhóm này ít nên cần thêm nghiên cứu.
Mối liên quan giữa thay đổi tình trạng suy giảm cơ và bệnh tim mạch không chỉ được ghi nhận tại Hàn Quốc.
Một nghiên cứu năm 2024 phân tích đoàn hệ người cao tuổi Trung Quốc (CHARLS) cũng cho thấy, khi suy giảm cơ tiến triển, nguy cơ bệnh tim mạch tăng 1,30~1,42 lần. Ngược lại, khi hồi phục, nguy cơ giảm xuống.
Mức tăng nguy cơ trong nghiên cứu lần này cao hơn đôi chút, nhưng khó so sánh trực tiếp do khác biệt về độ tuổi đối tượng (trong nước là từ 65 tuổi trở lên, Trung Quốc có cả nhóm từ 45 tuổi trở lên), tiêu chí chẩn định suy giảm cơ và khoảng cách theo dõi. Tuy vậy, xu hướng “suy giảm cơ càng nặng thì nguy cơ bệnh tim mạch càng tăng, cải thiện thì nguy cơ giảm” vẫn nhất quán, vượt qua khác biệt quốc gia và chủng tộc.
Tuy nhiên, nghiên cứu này xác định suy giảm cơ chỉ dựa trên lực bóp tay và kiểm tra đi lại, không có dữ liệu đo khối lượng cơ như xét nghiệm thành phần cơ thể. Ngoài ra, phân tích tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu và phân tích thay đổi trong 4 năm có khác nhau về đối tượng và thời gian theo dõi, nên cần thận trọng khi diễn giải.
Chủ nhiệm nghiên cứu Kim Min-ju, nhà nghiên cứu y tế, cho biết: “Nghiên cứu có ý nghĩa ở chỗ đã xác nhận rằng, vượt ra khỏi cách tiếp cận trước đây vốn tập trung đánh giá dựa trên giảm khối lượng cơ, việc xem xét đồng thời sức cơ và chức năng thể chất — tức ‘chức năng cơ’ thực tế — có thể trở thành chỉ dấu quan trọng để nhận diện nguy cơ bệnh tim mạch ở tuổi già”. Bà nói thêm: “Vì nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong cao ở người cao tuổi mới phát sinh hoặc duy trì suy giảm cơ, cần theo dõi tình trạng suy giảm cơ một cách liên tục”.
Ông Kim Won-ho, trưởng Ban Nghiên cứu Hội tụ bệnh mạn tính, nhấn mạnh: “Suy giảm sức cơ và chức năng thể chất ở tuổi già có thể liên quan đến việc tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong, vì vậy quản lý đều đặn là rất quan trọng”. Ông khuyến nghị: “Bên cạnh hoạt động thể chất như đi bộ, cần thực hiện thường xuyên các bài tập tăng sức mạnh và thăng bằng, đồng thời định kỳ kiểm tra sự suy giảm lực bóp tay hoặc thay đổi chức năng đi lại và di chuyển để duy trì chức năng thể chất khỏe mạnh”.
Nếu bạn thấy lực mở nắp chai không còn như trước hoặc tốc độ đi bộ chậm đi rõ rệt, bạn có thể cân nhắc kiểm tra thêm lực bóp tay hoặc tốc độ đi bộ trong lần khám sức khỏe tiếp theo.
