Ông Mohamed El Kettani (64 tuổi), người gốc Morocco mang hai quốc tịch Pháp và Morocco, được đánh giá là khó có thể tiếp tục ghép gan tại Pháp. Khi đó, người con trai thứ hai Omar El Kettani (30 tuổi), bác sĩ phẫu thuật tim đang làm việc tại Pháp, đã tìm hiểu các trung tâm ghép gan ở nhiều quốc gia. Sau khi rà soát các bài báo khoa học và kinh nghiệm phẫu thuật, anh cùng người anh trai quyết định chọn Bệnh viện Seoul Asan (Hàn Quốc).
Người cha đang ở giai đoạn suy gan giai đoạn cuối, đồng thời mắc thêm ung thư gan tiến triển. Cân nặng cũng gần 135kg nên chỉ với gan của một người hiến sẽ khó bảo đảm đủ kích thước cần thiết. Cuối cùng, hai con trai quyết định thực hiện “ghép gan sống 2 người cho 1 người”, mỗi người hiến một phần gan.
Ngày 30, ê-kíp ghép gan thuộc Trung tâm Ghép tạng của Bệnh viện Seoul Asan cho biết đã tiến hành ca ghép gan sống 2 người cho 1 người cho ông Mohamed vào ngày 22-05 vừa qua, sử dụng một phần gan của hai con trai. Ba ca mổ được thực hiện đồng thời tại ba phòng mổ khác nhau. Ca phẫu thuật kết thúc sau 17 giờ và cả ba đều hồi phục thuận lợi.
Một lá gan là không đủ… vì sao hai con trai phải đứng ra
Trong ghép gan sống, việc bảo đảm người bệnh nhận được lá gan đủ kích thước quan trọng không kém việc để lại cho người hiến một phần gan an toàn.
Gan có thể tái tạo và lớn trở lại dù bị cắt đi một phần. Tuy nhiên, nếu phần gan còn lại ở người hiến quá nhỏ, nguy cơ suy giảm chức năng gan sau mổ sẽ tăng cao. Ngược lại, nếu phần gan ghép quá nhỏ so với thể trạng người nhận, gan có thể không đáp ứng đủ chức năng mà cơ thể cần.
Ghép gan sống 2 người cho 1 người là phương án được áp dụng trong những trường hợp như vậy. Bác sĩ lấy từ mỗi người hiến một phần gan trong giới hạn an toàn, rồi ghép đồng thời cho một người bệnh.
Với người bệnh có thể trạng lớn như ông Mohamed, việc lấy đủ lượng gan cần thiết từ một người hiến có thể gặp khó khăn. Ê-kíp điều trị quyết định lấy thùy trái (phần bên trái) từ người con trai cả Hachim El Kettani (33 tuổi) và lấy thùy phải (phần bên phải) từ người con trai thứ hai Omar để ghép cho cha.
Pháp có 16 ca ghép gan sống… tất cả đều là bệnh nhi
Vì sao Omar lại đưa cha đến Hàn Quốc, cách khoảng 10.000km?
Pháp không phải quốc gia tụt hậu về ghép gan nói chung. Theo thống kê chính thức năm 2024 của Cơ quan Sinh y học trực thuộc Chính phủ Pháp, tỷ lệ ghép gan trong năm đó là 21,2 ca trên mỗi 1 triệu dân.
Tuy nhiên, ghép gan sống—lấy một phần gan từ người còn sống để hiến—lại là câu chuyện khác. Năm 2024, tại Pháp có 16 ca ghép gan từ người hiến sống. Tất cả đều là các trường hợp ghép thùy trái gan của người hiến cho bệnh nhi. Theo thống kê chính thức, trong năm đó không có ca ghép gan sống nào cho người lớn.
Tính từ năm 1998 đến hết cuối năm 2024, tổng số ca ghép gan sống được thực hiện tại Pháp cũng chỉ là 622 ca.
Riêng số ca ghép gan sống 2 người cho 1 người được thực hiện tại Bệnh viện Seoul Asan đã đạt 664 ca, tính cả ca mổ lần này. Đây là thành quả tích lũy kể từ khi Giáo sư danh dự Lee Seung-gyu, chuyên khoa Ghép gan và Ngoại gan mật tụy của Bệnh viện Seoul Asan, lần đầu tiên trên thế giới thiết kế phương pháp phẫu thuật này vào năm 2000.
Kinh nghiệm ghép gan sống tổng thể của Bệnh viện Seoul Asan còn lớn hơn. Khi bệnh viện đạt mốc lũy kế 9.000 ca ghép gan vào tháng 04-2025, trong đó có 7.502 ca ghép gan sống và 1.498 ca ghép gan từ người hiến chết não.
622 ca ghép gan sống trong 27 năm của toàn nước Pháp và 664 ca ghép gan sống 2 người cho 1 người của riêng Bệnh viện Seoul Asan không thể so sánh hơn kém một cách đơn giản do khác nhau về thời gian thống kê và phạm vi phẫu thuật. Tuy vậy, các con số cho thấy Bệnh viện Seoul Asan đã tích lũy kinh nghiệm rất lớn về ghép gan sống khó ở người trưởng thành.
Ung thư gan xâm lấn cả tĩnh mạch cửa… tại Pháp bị loại khỏi chỉ định ghép
Ông Mohamed bắt đầu mắc viêm gan C khoảng 20 năm trước. Dù đã điều trị khỏi viêm gan bằng thuốc mới cách đây 10 năm, tổn thương gan đã tiến triển đáng kể, để lại xơ gan và suy gan.
Cuối năm 2025, trong quá trình kiểm tra để đăng ký vào danh sách chờ ghép gan tại Pháp, bác sĩ phát hiện ông cũng bị ung thư gan. Khối u phát hiện ban đầu được điều trị bằng nút mạch, nhưng đến lần kiểm tra theo dõi vào tháng 02 năm nay, xuất hiện một khối u mới kích thước 6cm. Ung thư đã xâm lấn đến tĩnh mạch cửa—mạch máu lớn đưa máu từ ruột và các cơ quan khác vào gan.
Khi ung thư gan lan đến tĩnh mạch cửa, nguy cơ tái phát sau ghép tăng cao, khiến việc lựa chọn bệnh nhân trở nên khắt khe hơn nhiều. Ê-kíp y tế tại Pháp đánh giá ghép gan là khó khả thi và loại ông Mohamed khỏi đối tượng ghép.
Lo sợ hai con trai có thể gặp rủi ro khi hiến gan, người cha ban đầu từ chối sang Hàn Quốc. Tuy nhiên, sau khi được các con thuyết phục, ông đã lên chuyến bay đến Hàn Quốc vào tháng 04 vừa qua.
Khác nhóm máu… mổ 17 giờ tại ba phòng mổ
Ngay cả khi đến Hàn Quốc, khó khăn vẫn tiếp diễn. Người con trai thứ hai Omar có nhóm máu khác với cha. Bệnh viện Seoul Asan cho biết đến nay đã thực hiện hơn 1.100 ca ghép gan không tương hợp nhóm máu.
8h sáng 22-05, ba phòng mổ được vận hành đồng thời. Giáo sư Song Ki-won và Giáo sư Jung Dong-hwan lần lượt cắt gan của hai người con trai. Thùy trái gan của người con trai cả được lấy bằng phương pháp mổ ít xâm lấn với đường rạch bụng dưới 10cm, còn thùy phải gan của người con trai thứ hai được lấy bằng nội soi ổ bụng.
Giáo sư danh dự Lee Seung-gyu và Giáo sư Moon Deok-bok loại bỏ lá gan bệnh của người cha. Do nghi ngờ ung thư đã xâm lấn đến tĩnh mạch cửa, ê-kíp áp dụng “kỹ thuật không chạm” nhằm hạn chế tối đa việc tác động vào khối u.
Khi đưa phần gan của hai người con vào, một vấn đề khác phát sinh: khoang dưới cơ hoành hẹp hơn dự kiến. Ê-kíp đã dịch chuyển nhẹ thận phải và tuyến thượng thận ra phía trước và xuống dưới để tạo không gian cho phần gan ghép ổn định vị trí. Ca mổ bắt đầu từ buổi sáng và chỉ kết thúc sau 2h sáng ngày hôm sau.
Đưa cha đi mổ rồi nói: “Tôi muốn được học ở Bệnh viện Seoul Asan”
Không thể chỉ dựa vào một trường hợp để so sánh toàn bộ trình độ y tế giữa Pháp và Hàn Quốc. Tuy nhiên, nếu thu hẹp phạm vi vào ghép gan sống khó ở người trưởng thành, rõ ràng Bệnh viện Seoul Asan đã tích lũy kinh nghiệm hiếm có trên thế giới.
Người thể hiện rõ ý nghĩa của lựa chọn đó chính là Omar. Sau ca mổ, anh nói: “Trong thời gian ở Bệnh viện Seoul Asan, gia đình chúng tôi thực sự ấn tượng sâu sắc trước kỹ thuật y khoa và hệ thống bệnh viện vượt trội, đặc biệt là thái độ nhân văn khi họ chân thành đối xử với bệnh nhân” và “Là một bác sĩ phẫu thuật tim đang làm việc tại Pháp, tôi đã nghĩ rằng một ngày nào đó mình cũng muốn được sang Bệnh viện Seoul Asan để đào tạo”.
Vị bác sĩ từng lục tìm các bài báo khoa học để chọn một bệnh viện Hàn Quốc nhằm cứu cha mình, giờ đây lại nói muốn học kỹ thuật y khoa ngay tại chính bệnh viện đó.
