Có những trường hợp người bệnh phải giật mình khi nhìn vào kết quả khám sức khỏe. Đó là việc có từ 2 bệnh trở lên cùng xuất hiện trong số các bệnh tiểu đường, mỡ máu cao, cao huyết áp. Đây là tình huống đáng báo động vì khi đồng thời mắc các bệnh nền nguy hiểm, nguy cơ bệnh tim mạch - mạch máu não tăng lên. Vì sao lại xảy ra? Nguyên nhân thường đến từ thói quen sống không lành mạnh như chế độ ăn uống, thiếu vận động… Yếu tố di truyền cũng có liên quan. Dưới đây là những điểm cần lưu ý về các bệnh nền có xu hướng tăng lên khi tuổi cao.
Thường xuyên ăn quá nhiều carbohydrate: Ảnh hưởng đến sự phát sinh mỡ máu cao
Tài liệu của Hiệp hội Tiểu đường Hàn Quốc cho thấy tiểu đường, mỡ máu cao và tăng huyết áp… thường đi kèm do chịu tác động mạnh từ những thói quen sinh hoạt tương tự nhau. Nhiều trường hợp có chung chế độ ăn, tình trạng thiếu vận động, béo phì và yếu tố gene. Mỡ máu cao không chỉ bị ảnh hưởng bởi thực phẩm nhiều chất béo - nhiều năng lượng mà còn bởi thói quen thường xuyên ăn quá nhiều carbohydrate (cơm, mì, bánh mì…). Nạp quá nhiều carbohydrate là nguyên nhân gây đường huyết tăng vọt (tăng vọt) và có thể khiến triglyceride tích tụ nhiều trong cơ thể. Để phòng ngừa - kiểm soát mỡ máu cao, không chỉ cần hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ mà còn phải ăn carbohydrate ở mức phù hợp.
So với đồ muối mặn, tại sao nên ăn trực tiếp rau tươi?
Rau trộn (namul) cũng là món tốt cho sức khỏe, nhưng vấn đề nằm ở loại đã được ướp muối. Nên tập thói quen ăn các loại rau sống trước bữa ăn. Có thể rưới nhẹ dầu ô liu hoặc dầu tía tô (perilla) mà không cần gia vị. Nếu ăn rau lá, rau củ giàu chất xơ hoặc rau họ cải (như bông cải xanh, bắp cải…) trước cơm, cơ thể sẽ hấp thu carbohydrate chậm hơn. Rau “chiếm chỗ” trong dạ dày sớm hơn cơm hay mì, làm chậm tiêu hóa carbohydrate, nhờ đó giúp ngăn tình trạng đường huyết tăng vọt sau ăn. Trái cây cũng giàu chất xơ nhưng cần lưu ý lượng đường thường cao hơn rau. Với táo, không nên ăn nhiều; tốt nhất chỉ ăn dưới 1/3-1/2 quả.
Thói quen húp cạn nước mì tôm: Phải để lại phần nước canh mặn
Để phòng ngừa - kiểm soát mỡ máu cao, cần tiết chế thực phẩm nhiều chất béo - nhiều cholesterol. Thịt ba chỉ, sườn, da và mỡ của thịt, thịt chế biến (như giăm bông - xúc xích…) chứa nhiều chất béo bão hòa. Thực phẩm giàu cholesterol gồm nội tạng, tôm, mực… Các món chiên rán, bánh rán áp chảo… cũng cần ăn thận trọng. Để phòng tăng huyết áp, cũng cần điều chỉnh hợp lý các món ướp muối như mắm muối, đồ ngâm, cá ướp muối phơi… Kimchi cũng nên ăn vừa phải, tránh quá mặn. Tốt nhất nên để lại phần nước canh mặn và nhiều dầu mỡ của mì tôm, canh, lẩu…
Phải từ bỏ thói quen ngồi một chỗ quá lâu sau khi ăn
Trong giới y khoa có câu: “Tăng cân thì hãy nghi ngờ tiểu đường”. Béo phì là yếu tố nguy cơ của tiểu đường. Ăn nhiều mà ít vận động sẽ khiến đường huyết tăng vọt. Tốt nhất nên vận động trong khoảng 30 phút-1 giờ sau ăn. Khi carbohydrate được phân giải thành đường (glucose) và hấp thu vào từng tế bào, cơ thể cần được kích thích cơ bắp. Đi bộ, squat, nhón gót chân đều phù hợp. Nếu không có thời gian, hãy đứng dậy dù chỉ 10 phút. Như vậy đường (đường huyết) trong máu mới giảm. Thói quen này giúp kiểm soát đường huyết và phòng mỡ máu cao. Đặc biệt, nếu đã ăn quá nhiều thì càng không nên ngồi lâu.
