Thông thường, khi “nghe không rõ”, nhiều người dễ xem nhẹ như một quá trình lão hóa tự nhiên hoặc chỉ là chút bất tiện. Tuy nhiên, Giám đốc Lee Sang-deok của Bệnh viện Tai Mũi Họng Hana cảnh báo đây là một “tình trạng khẩn cấp đe dọa sức khỏe não bộ”. Không chỉ dừng lại ở việc không nghe được âm thanh, nó còn có thể trở thành “cò súng” kích hoạt sa sút trí tuệ, cướp đi toàn bộ chất lượng cuộc sống.
Trong cuộc phỏng vấn với Komedi.com, ông giải thích: “Khi suy giảm thính lực bắt đầu, não của chúng ta sẽ tiêu hao năng lượng nhiều hơn rất nhiều so với bình thường để giải mã âm thanh”.
“Khi tai nghe không rõ, não sẽ kéo về một lượng năng lượng khổng lồ để ghép các mảnh âm thanh bị thiếu. Năng lượng vốn phải dùng cho ghi nhớ, tư duy và phán đoán lại bị tiêu hết vào việc nghe. Nếu điều này lặp đi lặp lại, chức năng nhận thức của não buộc phải suy giảm nhanh chóng.”
Mối liên hệ giữa suy giảm thính lực và sa sút trí tuệ đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu. Theo nghiên cứu của Giáo sư Frank R. Lin thuộc Đại học Johns Hopkins (Mỹ), suy giảm thính lực nhẹ làm tăng tỷ lệ mắc sa sút trí tuệ gấp 2 lần, mức độ vừa tăng gấp 3 lần, còn mức độ nặng có thể tăng tới 5 lần.
Giám đốc bệnh viện nói thêm: “Nếu kích thích âm thanh không được truyền lên não, vùng não phụ trách thính giác sẽ bị teo lại”; đồng thời “vùng này liên kết chặt chẽ với các vùng phụ trách trí nhớ và cảm xúc, nên cuối cùng tạo ra vòng xoáy tiêu cực dẫn đến suy giảm chức năng não toàn diện, cô lập xã hội và trầm cảm”.
Nhiều bệnh nhân ngại đeo máy trợ thính vì ánh nhìn xã hội cho rằng “trông già”. Tuy nhiên, ông khuyên nên nhìn nhận máy trợ thính như “một công cụ hỗ trợ hiển nhiên”, giống như đeo kính khi thị lực giảm do cận thị.
“Về mặt y khoa, chúng tôi đặc biệt khuyến nghị đeo máy trợ thính từ mức suy giảm thính lực vừa, tức mất từ 40 dB trở lên. Nhưng quan trọng hơn con số là “sự bất tiện trong giao tiếp xã hội” mà chính bạn cảm nhận. Nếu trong các cuộc họp hay buổi gặp gỡ bạn thường xuyên phải hỏi lại, hoặc lời người đối diện nghe như lầm bầm khiến bạn bắt đầu mất mạch cuộc trò chuyện, thì đó đã là thời điểm cần máy trợ thính.”
Máy trợ thính không chỉ là thiết bị làm âm thanh to hơn. Nó cung cấp kích thích âm thanh liên tục cho não, giúp ngăn thoái hóa dây thần kinh thính giác và duy trì chức năng nhận thức, đóng vai trò như một “dụng cụ tập luyện cho não”.
Ông nhấn mạnh: “Nếu viêm mũi hay viêm xoang làm giảm hiệu suất công việc, thì suy giảm thính lực lại lấy đi “năng lực nhận thức”: phẩm giá của tuổi già. Giống như khi dịch mũi vàng sau cảm lạnh kéo dài hơn 2 tuần thì nên nghi ngờ viêm xoang, nếu cảm thấy việc trò chuyện không còn như trước, đừng chần chừ mà hãy tìm gặp bác sĩ chuyên khoa”.
Trong các bệnh lý sát với đời sống, hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng được xem là yếu tố làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ cùng với suy giảm thính lực. Trong giấc ngủ sâu, các chất thải trong não (như amyloid beta: chất liên quan đến sa sút trí tuệ) cần được “rửa trôi”, nhưng nếu liên tục tỉnh giấc do ngưng thở khi ngủ, quá trình làm sạch này sẽ không diễn ra đúng cách.
“Ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là ngáy. Nó giống như mỗi đêm, cơ thể chúng ta rơi vào trạng thái ngạt thở hàng chục lần. Khi nồng độ oxy trong cơ thể giảm trong quá trình này, tim phải bơm quá sức để bù lượng oxy thiếu hụt, đồng thời nguy cơ tăng huyết áp hoặc đột quỵ cũng tăng gấp 3-4 lần.”
Tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Hana, mỗi năm thực hiện hơn 700 ca đo đa ký giấc ngủ. Bệnh nhân sẽ ngủ lại một đêm tại trung tâm giấc ngủ trong bệnh viện để làm xét nghiệm. Sau khi kiểm tra thói quen và tình trạng giấc ngủ thông qua kết quả, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định phù hợp.
Ông cũng đưa ra lời khuyên về “chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV)”, một bệnh lý tai phổ biến gây khó chịu cho người hiện đại. BPPV gây chóng mặt dữ dội như thể cả thế giới quay cuồng khi thức dậy vào buổi sáng, với tỷ lệ tái phát lên tới 30-50%.
Ông giải thích: “BPPV được gọi là “loãng xương của tai””; đồng thời “cần duy trì thói quen giúp các tinh thể tai (otolith) chắc khỏe và ở đúng vị trí”.
“Otolith vốn là các hạt canxi trong tai. Khi chúng yếu đi do lão hóa, mệt mỏi hoặc thiếu vitamin D, chúng dễ bị lệch khỏi vị trí. Nếu bệnh viện thực hiện “thủ thuật tái định vị otolith”, hơn 90% trường hợp cải thiện ngay lập tức, nhưng nếu không quản lý thói quen sinh hoạt hằng ngày, chúng có thể lại rơi ra bất cứ lúc nào.”
Để phòng tái phát BPPV, nên bổ sung vitamin D và duy trì hoạt động ngoài trời phù hợp. Ngoài ra, khi ngủ, giữ vị trí đầu cao hơn tim một chút cũng có ích.
Vào mùa xuân khi số lượng bệnh nhân viêm mũi dị ứng tăng cao, Viện trưởng Lee lưu ý không nên xem nhẹ bệnh viêm mũi. Nếu bỏ mặc, bệnh có thể gây ra “phản ứng dây chuyền” dẫn đến viêm xoang hoặc viêm tai giữa.
“Câu nói “viêm mũi dù phẫu thuật cũng không khỏi” chỉ đúng một nửa. Viêm mũi dị ứng chịu ảnh hưởng lớn từ cơ địa, nên mục tiêu là duy trì trạng thái không có triệu chứng hơn là “chữa khỏi hoàn toàn”. Phẫu thuật không loại bỏ dị ứng mà là “cải thiện cấu trúc” bằng cách mở rộng đường mũi bị hẹp.”
Sau phẫu thuật, nghẹt mũi cải thiện rõ rệt, nhưng các phản ứng dị ứng như hắt hơi hay chảy mũi vẫn có thể còn, vì vậy cần phối hợp điều trị bằng thuốc.
“Điều trị cần tiếp cận theo từng bước. Cơ bản nhất là điều trị bằng thuốc như xịt steroid mũi và thuốc kháng histamine. Liệu pháp miễn dịch mất 3-5 năm, nhưng gần với điều trị căn nguyên vì giúp thay đổi cơ địa. Bên cạnh đó, rửa mũi bằng nước muối sinh lý là phương pháp quản lý tốt nhất với hầu như không có tác dụng phụ.”
