Намрын эхэн есдүгээр сар халуунаас болж хойшлуулсан уулын аяллаа дахин төлөвлөхөд тохиромжтой үе. Энэ үеэр аялагчдын түгээмэл авч явдаг улаан шошны янган нь хэмжээг нь тохируулахгүй бол цусан дахь сахарыг огцом нэмэгдүүлж болзошгүй. Улаан шошоор хийдэг тул шоколад, чихрээс эрүүл гэж үзэх нь бий бөгөөд ууланд ядарсан үед чихэрлэг амт нь эрч хүчийг хурдан нөхдөг.
Янган нь удаан үргэлжлэх уулын аялалд тохиромжтой зууш. Хурдан шимэгддэг сахар, нүүрс ус ихтэй тул энергийг богино хугацаанд нөхнө. Гэхдээ улаан шошны янганыг чанасан шошийг тэр чигт нь царцааж хийдэггүй. Улаан шошны нухашид сахар, цардуулын сироп, глюкоз зэргийг нэмэн боловсруулдаг хүнс юм. Аяллын хугацаа, ачааллыг тооцолгүй хэд хэдийг идвэл хэрэгцээнээсээ их сахар, илчлэг авна. Ялангуяа чихрийн шижингийн урьдал үед байгаа эсвэл цусан дахь сахарын хэмжээгээ хянаж буй бол анхаарах шаардлагатай.
Улаан шошноос илүү сахар·цардуулын сиропыг шалга…Нэг янганы сахарын хэмжээ 20 г-аас давна
Улаан шош бол ургамлын гаралтай уураг, хүнсний эслэг агуулдаг буурцагт ургамал. Хүнсний эслэг нь гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг дэмжиж, цатгалан мэдрэмжийг хадгалахад тустайгаас гадна хоолны дараа цусан дахь сахарын хэмжээ хурдан өсөхийг сааруулдаг. Гэхдээ улаан шошны янганаас эдгээр шим тэжээлийн давуу талыг бүрэн хүртэхэд хэцүү.
Учир нь янганд хэрэглэдэг улаан шошны нухашид сахар нэмсэн байх тохиолдол бий бөгөөд бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхдээ сахар, цардуулын сироп, глюкоз, олигосахарид зэргийг дахин нэмдэг. Мөн янганы онцлог болсон уян зөөлөн, гөлгөр бүтэц, хэлбэрийг бий болгохын тулд агар нэмнэ.
БНСУ-ын Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын яамны хүнсний ангилалд ч янганыг сахар, чихрийн спирт, нухаш, жимсний шүүс зэргийг үндсэн түүхий эд болгон үйлдвэрлэдэг ‘чихрийн бүтээгдэхүүн’-д багтаадаг. Чихэрлэг амт оруулж боловсруулсан тул зөвхөн улаан шош орсон гэдгээр нь эрүүл зууш гэж үзэж болохгүй.
Зах зээлд худалдаалж буй янганы шим тэжээлийн мэдээллийг үзвэл A бүтээгдэхүүний 55 г-ын нэг ширхэгт 27 г сахар, B бүтээгдэхүүний 50 г-д 26 г, C бүтээгдэхүүний 50 г-д 24 г сахар агуулагддаг. Нэг ширхэгийн нүүрс усны хэмжээ ч 34~38 г хүрнэ. Бүтээгдэхүүнээс шалтгаалан ялгаатай ч нэг янган идэхэд л 24~27 г сахар авна. Нэг цайны халбага сахарыг 4 г гэж тооцвол энэ нь 6~7 цайны халбага сахар гэсэн үг.
Ууланд явахдаа хоёроос гурван янган идвэл, нийт сахар 81 г…кимбап‧макголли нэмбэл?
Удаан үргэлжлэх уулын аялалд зориулан хоёроос гурван янган бэлдсэн бол нийт хэрэглээгээ тооцох хэрэгтэй. 27 г сахар, 160 ккал илчлэгтэй A бүтээгдэхүүнийг жишээ болговол хоёрыг идэхэд 54 г сахар, 320 ккал, гурвыг идэхэд 81 г сахар, 480 ккал авна. Нүүрс усны хэмжээ ч огцом нэмэгдэж, 114 г хүрнэ. Энэ нь нэг аяга буюу 210 г будааны 300 ккал илчлэг, 66.6 г нүүрс уснаас аль алинаар нь давсан үзүүлэлт юм.
Ялангуяа аяллын үеэр янган идээд, уулын оргил дээр кимбап зооглож, буусныхаа дараа макголли, ногоон сонгинотой бин нэмбэл зөвхөн сахар бус илчлэг, натрийн хэрэглээ ч өснө. Ууланд алхаж энерги зарцуулсан ч аяллын өмнө болон дараа их хэмжээний хоол идвэл авсан илчлэгээ бүрэн шатааж чадахгүй. Аяллын ачаалал, хугацаанаас хамааран зарцуулснаасаа илүү их илчлэг авах боломжтой.
Янганы илчлэгийн дийлэнх нь нүүрс уснаас бүрддэг. Нэг ширхэгт ердөө 1~2 г уураг агуулагддаг бөгөөд өөх тос бараг байхгүй. Сахар, цардуулын сироп, глюкоз зэрэг хурдан шимэгддэг сахрууд агуулдаг тул аяллын хугацаа, ачаалалтай харьцуулахад их хэмжээгээр идвэл цусан дахь сахарын хэмжээ огцом өсөж болзошгүй. Ялангуяа чихрийн шижинтэй эсвэл урьдал үед байгаа бол ‘улаан шоштой зууш’ гэсэн төсөөллөөс илүүтэй нийт нүүрс ус, сахарын хэмжээг эхлээд шалгах хэрэгтэй.
Удаан аялалд хурдан энергийн эх үүсвэр болно…Хугацаа, ачааллыг тооцож хэрэглэнэ
Өгсүүр замаар удаан алхахад булчинд хуримтлагдсан гликоген зарцуулагдаж, цусан дахь сахарын хэмжээ буурснаар ядаргаа нэмэгдэж болно. Энэ үед авч явахад хялбар, нүүрс ус ихтэй янганыг хурдан энергийн эх үүсвэр болгон хэрэглэхэд тохиромжтой.
Хамгийн чухал нь аяллын хугацаа, ачаалал юм. Хоол идсэний дараа гарч, 1~2 цаг орчим алхах хөнгөн аялалд хоёроос гурван янган авч явж идэх шаардлагагүй. Харин хэдэн цагийн турш өгсүүр зам үргэлжлэх чиглэл бол энерги нөхөх шаардлагатай үед нэг янганыг хэд хуваан идэж болно. Жижиг хэмжээтэй мини янган бэлтгэх нь бас нэг арга.
Янган идэхдээ ус эсвэл сахаргүй цайтай хослуулах нь зүйтэй. Спортын ундаа эсвэл чихэрлэг кофе давхар уувал сахарын хэрэглээ улам нэмэгдэнэ. Янган удаан үргэлжлэх уулын аяллын үеэр хэрэглэхэд хялбар энергийн эх үүсвэр болж болох ч аялал богино эсвэл хангалттай хооллосон бол идэх хэмжээгээ багасгах хэрэгтэй.
