Vào mùa đông, khi sức đề kháng suy giảm, zona thần kinh có thể “ghé thăm” như một vị khách không mời. Triệu chứng dễ bị nhầm với cảm cúm, nhưng nếu bỏ lỡ “thời điểm vàng” 72 giờ, người bệnh có thể phải chịu những cơn đau dữ dội trong nhiều năm, vì vậy cần đặc biệt lưu ý.
Zona thần kinh là bệnh xảy ra khi virus thủy đậu (Varicella Virus) vốn tiềm ẩn trong cơ thể những người từng mắc thủy đậu trước đây tái hoạt động do suy giảm miễn dịch. Khi virus di chuyển dọc theo các hạch thần kinh và gây viêm ở da cùng các tế bào thần kinh, ngay từ giai đoạn sớm đã có thể xuất hiện cơn đau dữ dội khu trú, kiểu rát bỏng hoặc như bị dao cứa.
Các triệu chứng điển hình gồm đau thần kinh kiểu châm chích, cảm giác nóng rát, tăng nhạy cảm da (đau do kích thích nhẹ), mụn nước hoặc phát ban. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, nhiều trường hợp chỉ đau mà chưa nổi ban, nên rất dễ bị nhầm là đau cơ đơn thuần.
Nếu để zona thần kinh kéo dài mà không điều trị, biến chứng đáng lo ngại nhất là đau thần kinh sau zona (PHN). Cần bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng virus trong vòng 72 giờ kể từ khi khởi phát đau để ức chế hiệu quả sự nhân lên của virus và giảm thiểu tổn thương thần kinh. Nếu bỏ lỡ thời điểm vàng, nguy cơ phải chịu đau thần kinh dữ dội trong nhiều tháng, thậm chí kéo dài nhiều năm sẽ tăng cao.
Đặc biệt, nếu virus xâm lấn vùng mặt hoặc quanh mắt, tai, có thể để lại di chứng nghiêm trọng như viêm giác mạc, giảm thị lực, liệt dây thần kinh mặt… Do đó, chẩn đoán và điều trị sớm là quan trọng hơn hết.
Trọng tâm của phòng ngừa zona thần kinh là duy trì miễn dịch. Duy trì lối sống lành mạnh như quản lý căng thẳng, ngủ đủ giấc, giữ ấm cơ thể phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ khởi phát. Ngoài ra, tại Hàn Quốc, tiêm vắc-xin phòng zona được khuyến cáo cho người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên; vắc-xin có thể giảm tỷ lệ mắc khoảng 50–60% và ngay cả khi mắc cũng giúp làm nhẹ triệu chứng.
Giáo sư Jang Yoo-kyung, Khoa Gây mê & Y học giảm đau, Bệnh viện Anam thuộc Đại học Korea, nhấn mạnh: “Zona thần kinh không chỉ là bệnh da liễu đơn thuần mà là bệnh lý của hệ thần kinh; nếu bỏ lỡ thời điểm điều trị, cơn đau có thể kéo dài hoặc dẫn đến tổn thương thần kinh nghiêm trọng”. Bà cũng lưu ý: “Vì triệu chứng sớm dễ bị hiểu nhầm là cảm cúm, nếu tình trạng đau một bên cơ thể không rõ nguyên nhân kéo dài, cần đi khám chuyên khoa ngay”.
