Vitamin C có thể giúp ngăn sa sút trí tuệ? Những lợi ích sức khỏe đa dạng

Vitamin C từ lâu được xem là một trong những dưỡng chất an toàn và hiệu quả. Đây là vitamin thiết yếu cho nhiều hoạt động chuyển hóa của cơ thể. Vitamin C tham gia vào quá trình tổng hợp collagen — loại protein cấu thành da, gân, xương và các mô nâng đỡ, đồng thời hỗ trợ chữa lành vết thương.

Thời gian qua, nhiều nghiên cứu cho thấy vitamin C mang lại nhiều lợi ích như hỗ trợ hệ miễn dịch, góp phần phòng ngừa bệnh tim mạch và bệnh về mắt, đồng thời bảo vệ da. Gần đây, các công trình mới tiếp tục gợi ý vitamin C cũng có thể có lợi cho sức khỏe não bộ.

Nhóm nghiên cứu của Đại học Hirosaki (Nhật Bản) cho biết nồng độ vitamin C trong máu càng thấp thì thể tích chất xám trong não của người cao tuổi càng giảm, đồng thời tính kết nối của mạng lưới thần kinh chế độ mặc định (DMN) cũng suy giảm.

Mạng lưới thần kinh chế độ mặc định là mạng kết nối của các vùng não hoạt động mạnh khi não không tập trung vào nhiệm vụ bên ngoài. Mạng lưới này liên quan đến các hoạt động tinh thần như tự suy ngẫm, hồi tưởng quá khứ, tưởng tượng tương lai, suy luận về tâm trí người khác, liên tưởng tự do và mơ mộng, cũng như duy trì bản sắc cái tôi.

Nghiên cứu này phát hiện điều gì?

Nhóm nghiên cứu ghi nhận nồng độ vitamin C trong máu càng cao thì thể tích chất xám — một trong hai loại mô được tìm thấy trong não — càng lớn.

Các chuyên gia nhận định: “Chất xám là phần não thực hiện phần lớn các hoạt động tư duy”, đồng thời nhấn mạnh: “Khu vực này bao gồm thân tế bào thần kinh và các kết nối hỗ trợ trí nhớ, sự chú ý, ngôn ngữ và ra quyết định. Việc có nhiều chất xám hơn so với kích thước đầu là một trong những dấu hiệu cho thấy não được bảo tồn tốt và có khả năng phục hồi”.

Theo thời gian, mất chất xám có liên quan đến lão hóa, các yếu tố nguy cơ đột quỵ, trầm cảm và những bệnh như sa sút trí tuệ Alzheimer. Vì vậy, việc xem xét các yếu tố liên quan đến chất xám được cho là có thể giúp ước đoán sức khỏe não bộ dài hạn. Nghiên cứu này cũng cho thấy nồng độ vitamin C càng cao thì tính kết nối của mạng lưới thần kinh chế độ mặc định càng tăng.

Cơ chế vitamin C bảo vệ sức khỏe não bộ

Theo các chuyên gia, vitamin C là “chất chống oxy hóa cốt lõi của não”, có chức năng bảo vệ tế bào não khỏi sự hao mòn bình thường. Các chuyên gia giải thích: “Tế bào não tạo ra nhiều sản phẩm phụ; nếu không được loại bỏ, chúng có thể gây tổn thương tế bào, và vitamin C có thể đóng vai trò trung hòa chúng”.

Ngoài ra, vitamin C còn giúp não tạo ra các chất dẫn truyền thần kinh và duy trì màng tế bào khỏe mạnh. Thực tế, não được ghi nhận là có khả năng cô đặc vitamin C để duy trì ở mức cao hơn so với mức tồn tại trong dòng máu.

Những lợi ích sức khỏe đa dạng của vitamin C

Vitamin C là một trong các chất chống oxy hóa có thể bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương do các gốc tự do — dạng oxy có hại — cũng như do các chất ô nhiễm như hóa chất độc hại và khói thuốc lá. Thông qua tác dụng chống oxy hóa, vitamin C mang lại nhiều ảnh hưởng tích cực cho sức khỏe.

Ngăn sức khỏe suy giảm do căng thẳng=Thiếu vitamin C có liên quan đến căng thẳng. Ở những người uống quá nhiều rượu, hút thuốc hoặc béo phì, vitamin C là dưỡng chất bị cạn kiệt sớm nhất. Vì vitamin C là một trong những dưỡng chất nhạy cảm nhất với căng thẳng, việc duy trì nồng độ vitamin C có thể là chỉ dấu lý tưởng cho sức khỏe tổng thể.

Tăng cường hệ miễn dịch=Như đã đề cập ở trên, vitamin C là một trong những chất chống oxy hóa tiêu biểu. Loại bỏ lượng oxy hoạt tính quá mức là tác dụng chống oxy hóa, và các chất đảm nhiệm vai trò này được gọi là chất chống oxy hóa.

Vitamin C hỗ trợ hệ miễn dịch bằng cách bảo vệ cơ thể khỏi stress oxy hóa và giảm khả năng tổn thương mô. Ngược lại, khi thiếu vitamin C, miễn dịch suy giảm và nguy cơ mắc nhiều bệnh tăng lên.

Giảm nguy cơ đột quỵ=Theo nghiên cứu, những người có nồng độ vitamin C trong máu cao nhất có nguy cơ đột quỵ thấp hơn 42% so với nhóm có nồng độ thấp nhất. Những người ăn nhiều trái cây và rau củ có nồng độ vitamin C trong máu cao. Nhóm nghiên cứu cho biết: “Những người ăn nhiều trái cây và rau củ không chỉ có nồng độ vitamin C trong máu cao mà còn có lượng hấp thụ các dưỡng chất như chất xơ, các vitamin và khoáng chất khác cũng nhiều hơn”.

Giữ làn da trẻ trung=Để cơ thể tổng hợp collagen, vitamin C là yếu tố bắt buộc. Collagen là loại protein dồi dào nhất trong cơ thể, đóng vai trò quan trọng ở các mô như cơ quan nội tạng, tóc, da, móng, gân và dây chằng.

Khi lão hóa tiến triển, khả năng tạo collagen của da giảm và các phân tử collagen hiện có bị phá hủy. Hệ quả là da mất độ đàn hồi, xuất hiện nếp nhăn và khả năng lành vết thương cũng suy giảm. Khi đó, bổ sung vitamin C để hỗ trợ tổng hợp collagen sẽ giúp duy trì độ đàn hồi của da. Thực tế, cũng có kết quả nghiên cứu xác nhận rằng khi bôi vitamin C tại chỗ lên da, quá trình tạo collagen tăng lên và da trông trẻ hơn.

Cũng có thể hỗ trợ phòng ngừa và điều trị một số ung thư=Vitamin C cũng giúp ích trong phòng ngừa và điều trị ung thư. Theo Mayo Clinic (Mỹ), duy trì chế độ ăn giàu trái cây và rau củ chứa nhiều vitamin C làm giảm khả năng mắc một số loại ung thư nhất định.

Cũng có kết quả nghiên cứu xác nhận vitamin C có ích trong điều trị ung thư. Theo nghiên cứu, dùng vitamin C liều cao cùng với thuốc chống ung thư giúp hỗ trợ tiêu diệt tế bào ung thư vú.

Phòng ngừa bệnh về mắt=Vitamin C còn thúc đẩy hấp thu sắt trong cơ thể. Sắt hỗ trợ tăng trưởng và phát triển phù hợp, đồng thời vận chuyển oxy đến khắp cơ thể. Ngoài ra, sắt cũng giúp tạo ra một số hormone nhất định. Theo các chuyên gia, vitamin C có thể làm giảm nguy cơ đục thủy tinh thể và làm chậm tốc độ tiến triển của thoái hóa điểm vàng do lão hóa.

Giảm biến chứng do cảm lạnh=Với cảm lạnh, vitamin C không phải là phương pháp điều trị, nhưng theo một số nghiên cứu, nó giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng hơn. Các chuyên gia cho biết: “Có kết quả nghiên cứu cho thấy khi bị cảm lạnh và cúm, bổ sung vitamin C có thể làm giảm nguy cơ phát sinh thêm các biến chứng như viêm phổi và nhiễm trùng”.

Nên bổ sung vitamin C như thế nào và bao nhiêu?

Các chuyên gia khuyến nghị: “Tốt nhất là bổ sung đủ vitamin C thông qua chế độ ăn đa dạng, ưu tiên thực vật”, đồng thời nói thêm: “Giới hạn trên của lượng vitamin C là 2000㎎ mỗi ngày, và có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy dùng đến 500㎎ mỗi ngày là an toàn”.

Vitamin C dồi dào trong trái cây và rau củ. Hàm lượng vitamin C trong một số loại trái cây, rau củ phổ biến quanh ta (tính theo 100g) gồm △kiwi 93㎎ △dâu tây 59㎎ △cam 53㎎ △chanh 53㎎ △dứa 48㎎ △bưởi chùm 31㎎ △ớt 120~180㎎ △ớt chuông 128~180㎎ △bông cải xanh 89㎎ △bắp cải Brussels 85㎎ △cải xoăn 93~120㎎ △súp lơ 48㎎ △bắp cải 36㎎ △rau bina 28㎎...